برآورد ارزش اقتصادی آب در تولید محصول سیب‌زمینی؛ مطالعة موردی: روستاهای استان‌های کردستان و همدان

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد اقتصاد کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.

3 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

چکیده

این مطالعه به برآورد ارزش اقتصادی آب در سال‌های زراعی 91-1390 با استفاده از روش پارامتری برآورد تابع تولید می‌پردازد. اطلاعات لازم به کمک تکمیل پرسش‌نامه از 208 نفر از کشاورزان و صاحبان مزرعه در استان‌های کردستان و همدان که بر اساس روش نمونه‌گیری دو مرحله‌ای خوشه‌ای و تعیین حجم نمونه کوکران مشخص‌شده بود، جمع‌آوری شده است. برای انتخاب تابع تولید مناسب، تابع‌های انعطاف‌پذیر و غیرانعطاف‌پذیر بررسی ‌شد که نتیجه‌ها نشان داد تابع تولید کاب- داگلاس مناسب‌تر و بهتر از دیگر تابع‌های آزمون است؛ همچنین یافته‌های به‌دست آمدۀ کشش خودقیمتی تقاضای مشتق شدة آب برای محصول سیب‌زمینی را 59/1- برآورد کرد که نشان می‌دهد، سیاست‌های قیمتی می‌‌تواند عامل مهمی در کنترل مصرف این نهادة باارزش باشد. ارزش اقتصادی هر مترمکعب آب برای تولید سیب‌زمینی 7/2348ریال به‌دست آمد که اختلاف زیادی با مبلغ پرداختی کشاورزان به‌عنوان آب‌بها Y؛ یعنی4/1203 ریال داشته است، بنابراین پیشنهاد می‌شود با حذف تدریجی اختلاف قیمت‌ها، ارزش آب را به جایگاه واقعی خود نزدیک کرده و در مصرف این نهاده‌ در تولید محصول سیب‌زمینی در منطقة مطالعه شده صرفه‌جویی شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Water Economic Value in Production of Potato: A Case Study of Villages of Kordestan and Hamedan Province

نویسندگان [English]

  • Nasibeh Zarei 1
  • Hossein Mehrabi Boshrabadi 2
  • Mehdi Khosravy 3
1 M.Sc. Of student Economic of Agriculture of Shahid Bahonar Kerman.
2 Professor of Economic of Agriculture of Shahid Bahonar Kerman.
3 Ph.D. of student Economic of Agriculture of Shahid Bahonar Kerman.
چکیده [English]

This study estimates water economic value in production of potato in 2011-12, using parametric method of production function. Data have been collected through questionnaires. Research sample includes 208 farmers and landowners in the Koredestan and Hamedan provinces, based on Cochran formula and two stage cluster sampling. In order to select the suitable function, several flexible and non-flexible functions has been checked that results indicate Cobb-Douglas production function acts better than the other tested functions. Elasticity of derived water demand for Potato crops estimated -1/95 which shows policy prices can be important factor to control water utilization. Economic value for each cubic meters of water for producing potato is estimated to be 2348.7 Rail, which it is less than its current price (1203.4 Rials). So, it suggests that in order to save water use in potato production, water value approximate to its market value.

کلیدواژه‌ها [English]

  • demand
  • Kordestan
  • Potato production
  • Hamedan
  • Economic value

اسمعیلی دستجردی پور ع.، مهرابی بشرآبادی ح. و رهبر دهقان، ع، (1389)، تأثیر اندازه­ی دولت بر بهره­وری نیروی کار و سرمایه در بخش­های کشاورزی و صنعت در ایران. تحقیقات اقتصاد کشاورزی. 2: 52-35.

احسانی م.، حیاتی ب. و عادلی م، (1389)، برآورد ارزش اقتصادی آب در تولید محصول ذرت دانه­ای مطالعه موردی بخش مرکزی شهرستان البرز استان قزوین. اقتصاد کشاورزی و توسعه. 72: 93-75.

برنامه و بودجه سازمان جهاد کشاورزی (1390).

بریم­نژاد و. و محتشمی ت، (1388)، «مطالعة کارایی فنی تولید گندم در ایران: مطالعة موردی»، تحقیقات اقتصاد کشاورزی، 1: 94-75.

بوستانی ف.، محمدی ح. و نجفی ا، (1389)، «ارزش­گذاری آب حاصل از طرح پخش سیلاب گربایگان فسا»، علوم و تکنولوژی محیط زیست، 4: 60-45.

پاکروان م. و مهرابی بشرآبادی ح، (1389)، «تعیین ارزش اقتصادی و تابع تقاضای آب در تولید چغندرقند استان کرمان»، پژوهش آب ایران، 6: 90-83.

حسین­زاد ج.، سلامی ح. و صدرالاشرافی م، (1386)، «برآورد ارزش اقتصادی آب در تولید محصولات زراعی با استفاده از توابع تولید انعطاف­پذیر (مطالعة موردی: دشت مراغه-بناب)»، دانش کشاورزی، 17: 14-1.

حسین­زاد ج. و سلامی ح، (1383)، «انتخاب تابع تولید برای براورد ارزش اقتصادی آب کشاورزی: مطالعة موردی: تولید گندم»، اقتصاد کشاورزی و توسعه، 12: 84-53.

دبرتین د، (1376)، اقتصاد تولید کشاورزی، ترجمه: موسی­نژاد، م. ق. و نجارزاده، ر، تهران: مؤسسة تحقیقات اقتصادی، دانشگاه تربیت مدرس.

دشتی ق.، خداوردیزاده م. و رضایی ر، (1389)، «تحلیل مزیت نسبی و ساختار بازار صادرات جهانی پسته. اقتصاد و توسعه کشاورزی»، 24: 106-99.

زارع­پور ز.، تهامی­پور م. و شاوردی ع، (1390)، «برآورد ارزش اقتصادی آب در مصارف شهری و روستایی استان خوزستان»، اقتصاد کشاورزی و توسعه، 76: 141-121.

سازمان هواشناسی کشور، (1390)، قابل دسترس در www.irimo.ir. (آخرین دستیابی: 3 اسفند 1392).

شرزه­ای غ. و امیرتیموری س، (1391)، «تعیین ارزش اقتصادی آب­های زیرزمینی: مطالعة موردی شهرستان راور (استان کرمان)»، تحقیقات اقتصادی، 47(1): 128-113.

قادرزاده ح.، حاجی رحیمی م. و عبدل قوزلوجه ع، (1392)، «تعیین ارزش اقتصادی آب آبیاری در تولید سیب زمینی با روش تخمین تابع تولید در دشت همدان-بهار»، اولین همایش ملی بحران آب، 25 و 26 اردیبهشت، خورسگان.

کرامت­زاده ع.، چیذری ا. و میرزایی ا، (1385)، «تعیین ارزش اقتصادی آب کشاورزی با استفاده از مدل الگوی کشت بهینه تلفیق زراعت و باغداری؛ مطالعة موردی: سد بارزو شیروان»، اقتصادکشاورزی و توسعه، 54: 60-35.

مهدوی س. م. و هاشمی ک، (1389)، ب«ررسی جامعه شناختی تأثیر تحصیلات زنان بر ارتباطات انسانی در خانواده»، پژوهش‌نامة علوم اجتماعی، 4: 81-55.

منصوری م. و قیاسی ع، (1381)، «تخمین قیمت تمام شده آب کشاورزی پای سدهای مخزنی با رهیافت اقتصاد مهندسی (مطالعة موردی: سدهای مخزنی بوکان، مهاباد و بارون در آذربایجان غربی)»، اقتصاد کشاورزی و توسعه، 37: 191-171.

Al-Karabliehk E., Salman Z. A., Al-Omari S. A., Wolf H., Al-Assad A. T., Hunaiti A. D. and Subah M. A. (2012). Estimation of the economic value of irrigation waterin jordan. Agriculture Science and Technology. B2: 487-497.

Hajkova Dand Harnik J. (2007). Cobb- Douglas production function: The case of a converging economy. Czech Economics and Finance. 9: 465-476..

Halter A. N., Carter H. O. and Hocking J. G. (1957). A note on the transcendental production function. Farm Economics. 39: 966-974.

J. Wilcoxen P. (2003). Quick reference guide to common functional forms. Departments of Economics and Public Administration, Syracuse University. 1-12.

Jurado A. M., Ortega M. J., Ruto E. and Berbel J. (2012). The economic value of guaranteed water supply for irrigation under scarcity conditions. Agricultural water Management. 113: 10-18.

Ward F. A. and Michelsen A. (2002). The economic value of water in agriculture: concepts and policy applications. Water policy. 4: 423-446.

Yoo J., Simonit S., Connors P. J., Maliszewski J. P., Kinzig P. A. and Perrings C. (2013). The value of agricultural water rights in agricultural properties in the path of development. Ecological Economics. 91: 57-68.