نقش جوامع روستایی در حفاظت از مراتع در شهرستان ماهنشان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه زنجان

2 دانشیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشگاه زنجان

3 استادیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشگاه زنجان

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی اقدامات دامداران روستایی وابسته به مراتع در حفاظت از مراتع و تحلیل عوامل مؤثر بر آن، با استفاده از یک روش‌شناسی ترکیبی پیمایش و مطالعه موردی است. داده‌ها از طریق بررسی طرح‌های مرتع‌داری، گروه‌های متمرکز، پرسشنامه با نمونه‌ای تصادفی متشکل از 204 بهره‌بردار روستایی در شهرستان ماهنشان گردآوری گردیدند. داده‌ها با استفاده از نرم افزارهایSPSS20  و Amos20 تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد، دانش بهر‌ه‌برداران درباره نقش، اهمیت و عوامل مؤثر بر تخریب مراتع نسبتاً بالا بود. اقدام آن‌ها در مورد عملیات مکانیکی در حد کم گزارش شد. اقدام بهره‌برداران در زمینه عملیات بیولوژیک و مدیریت چرا با متغیرهایی همچون اجرای طرح‌های مرتع‌داری، تعامل بهره‌برداران با نهادهای بیرونی، شرکت در دوره‌های ترویجی، سطح تحصیلات و سطح اراضی زراعی و باغی رابطه مثبت و معنی‌داری داشت. همچنین، بر اساس نتایج حاصل از تکنیک تحلیل مسیر، 37 درصد از واریانس اقدام بهره‌برداران در مورد حفاظت از مراتع به‌وسیله متغیرهای اقدامات اصلاحی - احیایی مراتع، دانش افراد در مورد اقدامات حفاظتی، روابط با کارشناسان منابع طبیعی، تحصیلات، پرورش زنبورعسل و شرکت در دوره‌های ترویجی تبیین شد به طور کلی، فعالیت‌های ترویجی و روابط با کارشناسان در افزایش دانش بهره‌برداران و اقدام آن‌ها در حفاظت و بهره‌برداری پایدار از مراتع تأثیرگذار است.  

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Role of Rural Communities in Conservation of Rangelands in Mahneshan Township

نویسندگان [English]

  • Kobra Karimi 1
  • Esmail Karamidehkordi 2
  • Mohammad Badsar 3
1 M.Sc. in Agricultural Extension and Education, University of Zanjan.
2 Associate Professor, Department Communication and Rural Development, University of Zanjan.
3 Assistant Professor, Department Communication and Rural Development, University of Zanjan.
چکیده [English]

The aim of this study was to investigate the action of rangeland-depended livestock holders regarding rangeland conservation, including protection and rehabilitation activities and to analyse relevant influencing factors, using a mixed method of survey and case study. The data were collected through analysing existing documents, focus groups, semi-structured and structured interviews using questionnaires submitted to 204 rural livestock holders in the Mahneshan Township. The quantitative data were analysed using SPSS and AMOS software. According to the results farmers’ knowledge regarding the role, importance and factors affecting rangeland degradation was relatively high, however they had a low level of knowledge and action about mechanical conservation techniques. The action of livestock holders in terms of biological conservation activities and grazing management showed a positive and signifincat corrletaion with variables such as implementing of rangeland projects, their interaction with external institutions, participating in extension training courses, education level and irrigated and rainfed agricultural land size. Moreover, based on a path analysis, 37% of the variance of the farmers’ actions regarding the rangeland conservation was explained by the variables such as rangeland rehabilitation actions, farmers’ conservation knowledge, farmers’ interaction with natural resources experts, beekeeping, and participating in extension training courses. Promotional and extension activities and farmers’ interaction with experts have a positive effect in enhancing farmers’ knowledge and actions for sustainable rangeland use and conservation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • KnowleKnowledge
  • Farmer
  • participation
  • Rangeland Revival
  • action
  • Mahneshan
بیگدلی، ا. و صدیقی، ح. 1389. بررسی رفتار پذیرش روش‎های کشاورزی پایدار توسط مددکاران ترویجی استان قزوین. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 41(3): 412-405.

سازمان جنگل‏ها‏، مراتع و آبخیزداری. 1391. مراتع ایران. قابل دستیابی در: www.nr-khr.ir، آخرین دسترسی: 20/12/1394.

FAO. 2013. Management of grasslands, rangelands and forage crops. Available at: http://www.fao.org, Visited: 2015. 12.1.