تحلیل و تبیین مسائل و مشکلات مدیریت پسماندهای روستایی شهرستان قزوین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد توسعه روستایی

2 استادیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی دانشگاه زنجان

چکیده

تحقیق توصیفی- همبستگی حاضر با هدف بررسی مسائل و مشکلات مدیریت پسماندهای روستایی در روستاهای شهرستان قزوین صورت گرفت. جامعه آماری تحقیق، کلیه خانوارهای روستایی شهرستان قزوین بودند (31338N= ) که با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه‌ای برابر با 464 نفر محاسبه و از طریق روش نمونه‌گیری چند مرحله‏ای تصادفی انتخاب و مطالعه شدند. روایی ابزار تحقیق از طریق پانلی از اساتید و کارشناسان صاحب‌نظر در این زمینه تأیید شد. نتایج نشان داد که در مجموع شش عامل با نام‌های مشکل مدیریت دفع نهایی پسماندهای خانگی (01/17 درصد)، مشکل فرهنگی- آموزشی پسماندهای خانگی (11/14 درصد)، مشکل بهداشتی پسماندهای خانگی (11/12 درصد)، مشکل دانشی و بهداشتی پسماندهای کشاورزی (97/8 درصد)، مشکل دانشی پسماندهای خانگی (99/6 درصد) و مشکل آموزشی پسماندهای کشاورزی (47/5 درصد) در مجموع 68/64 درصد از واریانس کل مربوط به مشکلات مدیریت پسماندهای روستایی را در منطقه مورد مطالعه تبیین نمودند.  

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Factor Analysis of Problems of Rural Waste Management in Qazvin Township

نویسندگان [English]

  • Parvaneh Safari Alamouti 1
  • Ali Shams 2
1 MSc. Student, Rural Development, University of Zanjan
2 Assistant Professor, Department of Agricultural Extension, Communication and Rural Development, Faculty of Agriculture, University of Zanjan
چکیده [English]

The descriptive- survey research was conducted to evaluate the rural waste management problems in Qazvin Township. The statistical population was consisted of all rural households in Qazvin Township (N=31338) which were selected and studied base on Cochran sampling formula and using randomized multi-stage sampling method 464. The research tool was a researcher made questionnaire. In this field, the content and face validity was verified by an expert panel. The reliability of research tool was acquired by conducting a pilot study and calculation cronbach alpha coefficient equals to 0.9. Data were analyzed by SPSS/Win 18 software and exploratory factor analysis technique was used. The results revealed that six factors named as final disposal problem of household waste management (17/11 percent), educational and cultural problems of household waste (14/11 percent), health problems of household waste (12/11 percent), knowledge and health problems of agricultural wastes (8/98 percent), knowledge problem of household waste (6/99 percent),  and education problem of agricultural waste (5/47 percent) were explained as 64.68 percent of total waste problems in the region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Agricultural waste
  • Household waste
  • Problems and bottlenecks
  • Qazvin

ابراهیمی، ا.، احرامپوش، م. ح.، سمائی، م.، شاهسونی، ا.، افرا، ی. و ابوترابی، م. 1389. بررسی آگاهی و عملکرد مردم شهر یزد در مورد مدیریت مواد زائد جامد شهری. مجله طلوع بهداشت، 9 (4): 89-80.

اکبرزاده، ع.، طلا، ح.، منشوری، م. و بشیری، س. 1388. بررسی وضعیت مدیریت پسماندهای روستایی در روستاهای شهرستان تهران. مجموعه مقالات دوازدهمین همایش ملی بهداشت محیط ایران، 14-12 آبان، تهران.

ایزدی، ف.، کریمیان، ع. ا. و سودایی‌زاده، ح. 1392. برآورد میزان آگاهی‌های زیست‌محیطی دانش‌آموزان روستایی و رابطه آن با آگاهی والدین و مربیان مطالعه موردی: دانش آموزان دوره راهنمایی روستاهای منطقه جی اصفهان. پژوهش‌های روستایی، 4 (4): 792-777.

تقوایی، م.، موسوی. م.، کاظمی‌زاد، ش. و قنبری، ح. 1391. مدیریت پسماندهای  جامد شهری، گامی در راستای توسعه پایدار مطالعه موردی: شهر زنجان. مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، 4 (12): 60-41.

جوزی، س. ع.، دهقانی، م. و زارعی، م. 1391. ارائه برنامه راهبردی مدیریت پسماندهای روستایی به روش A’WOT (مطالعه موردی: میناب). محیط‌شناسی، 38 (4): 108-93.       

چراغی، م.، سبحان اردکانی، س.، لرستانی، ب. و طیبی، ل. 1389. پردازش فیزیکی پسماندهای کشاورزی شهرستان همدان. مجموعه مقالات پنجمین همایش ملی مدیریت پسماند، 3-2 اردیبهشت، مشهد.  

حیدری، ح. 1391. بازیافت پسماند کشاورزی مطالعه موردی: (روستای شهنیا). مجموعه مقالات اولین همایش ملی حفاظت و برنامه‌ریزی محیط زیست محیط زیست، 3 اسفند، همدان.

رفیعی، ر.، سلمان‌ماهینی، ع. و خراسانی، ن. 1388. ارزیابی محیط زیستی چرخه حیات سامانه مدیریت پسماند شهری (مطالعه موردی: شهر مشهد). مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی، 16 (2): 220-208.  

زاهدی، م. ج.، غفاری، غ. و ابراهیمی لویه، ع. 1391. کاستی‌های نظری برنامه‌ری توسعه روستایی در ایران. پژوهش‌های روستایی، 3 (12): 24-1.

زمانی مقدم، ا. و سعیدی، م. 1392. بررسی تأثیر آموزش محیط زیست بر ارتقای دانش، نگرش و مهارت معلمان مقطع ابتدایی منطقه 12 آموزش و پرورش تهران. آموزش محیط زیست و توسعه پایدار، 1 (3): 30-19.  

گزارش سازمان مدیریت پسماند. 1393. قابل دستیابی در: pasmand.tehran.ir، آخرین دسترسی: 3 خرداد 1393.

گزارش سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور. 1393. قابل دستیابی در: www.imo.org.ir، آخرین دسترسی: 5 اسفند 1393.

 شیخی، غ.، آهنگری، ش. و موسی‌زاده، چ. 1391. برنامه‌ریزی راهبردی عوامل اثرگذار بر مدیریت مواد زاید جامد شهری با استفاده از تحلیل SWOT (مطالعه موردی: شهر بوکان). آمایش محیط، 6 (20): 21-1.

صالحی، ص. 1390. رفتارهای زیست محیطی، دانش زیست محیطی و تحصیلات. مجله علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، 6 (2): 220-201.    

صفاری، ا. 1392. تحلیل مخاطرات زیست‌محیطی و راهبردهای مدیریت پسماند در نواحی روستایی، مطالعه موردی: دهستان اجارود مرکزی، شهرستان گرمی. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 2 (3): 91-71.

عزمی، آ. و مطیعی لنگرودی، ح. 1390. مروری بر مشکلات زیست‌محیطی روستاهای ایران و راهکارهای حل این مشکلات. مسکن و محیط روستا، 30 (133): 115-101.   

عمادزاده، م. ک.، علامی، س. و پیرعلی، و. 1391. بررسی عوامل مؤثر بر رفتار بازیافتی و مشارکت شهروندان در برنامه‌های بازیافتی (مطالعه موردی: روستای یاسه چای). مجموعه مقالات دومین کنفرانس برنامه‌ریزی و مدیریت محیط‌زیست، 27-26 اردیبهشت، تهران.       

فردوسی، س.، مرتضوی، ش. و رضوانی، ن. 1386. رابطه بین دانش زیست‌محیطی و رفتارهای محافظت از محیط. پژوهشنامه علوم انسانی، (53): 266-253.   

فهیمی‌نیا، م.، فرزادکیا، م.، نظری، ش. و ارسنگ‌جنگ، ش. 1392. بررسی وضعیت مشارکت شهروندان در طرح تفکیک از مبدا پسماندهای شهری و ارائه راهکارهای اصلاحی آن. مجله دانشگاه علوم پزشکی قم، 7 (5): 72-66.

قوامی، ع.، مشیرپناهی، م.، رحیمی، ی. و شاهمرادی، ب. 1387. بررسی اثرات شیرابه زباله بر کیفیت منابع آب‌های زیرزمینی در محل دفن زباله شهر سنندج. مجموعه مقالات چهارمین همایش ملی مدیریت پسماند، 3-2 اردیبهشت، مشهد.

کیانی، ا. 1391. ضرورت تشکیل صنایع مدیریت پسماندهای کشاورزی در روستاها جهت ارتقای رشد اقتصادی در مناطق روستایی. مجموعه مقالات ششمین همایش ملی و اولین همایش بین المللی مدیریت پسماند، 3-2 اردیبهشت، مشهد.

مرکز آمار ایران. 1390. سالنامه آماری استان قزوین. قابل دستیابی در: www.ostan-qz.ir، آخرین دسترسی: 5 بهمن 1393

مهدوی، م. ص. و وزیری، ر. 1389. بررسی عوامل اجتماعی- فرهنگی مؤثر بر نگرش محیط زیستی دانشجویان علوم و تحقیقات. پژوهش‌های اجتماعی،  3 (7): 46-19.    

میرترابی، م.، شفیعی، ش. و رضوانفر، ا. 1392. به کارگیری منابع اطلاعاتی و کانال‌های ارتباطی در فرایند پذیرش مدیریت جامع پسماند روستایی. مجله منابع طبیعی ایران، 66 (3): 339- 329.   

میردامادی، م.، باقری ورکانه، ع. و اسمعیلی، س. 1389. بررسی میزان آگاهی دانش آموزان دوره متوسطه شهر تهران از حفاظت محیط زیست. علوم و تکنولوژی محیط زیست، 12 (1): 216-201.  

مینوسپهر، م.، کریمی جشنی، ا. و طالب بیدختی، ن. 1390. بررسی وضعیت موجود مدیریت پسماندهای شهری و روستایی استان فارس و ارائه راهکارهای مناسب. مجموعه مقالات پنجمین همایش ملی و نمایشگاه تخصصی مهندسی محیط‌زیست، 30 آبان تا 1 آذر، تهران.

نقوی، ر. و حسنی، ا. 1386. بررسی طرح‌های تفکیک در مبدأ از دیدگاه اقتصادی (مطالعه موردی منطقه 20 تهران). مدیریت پسماندها، (8): 260-255.    

 نورپور، ع.، افراسیابی، ه. و داودی، س. م. 1392. بررسی فرایند مدیریت پسماند در جهان و ایران (گزارش 207). تهران: مدیریت فناوری و مرکز اسناد، قابل دستیابی در: shahrsazi.tehran.ir. آخرین دسترسی: 15بهمن 1392.

Al-Khatib, I. A., Kontogianni, S., Nabaa, H. A., Alshami, N. and Al-Sari, M. I. 2015. Public perception of hazardousness caused by current trends of municipal solid waste management. Waste Management, 36: 323–330.

Barr, S., Gilg, A. W. and Ford, N. J. 2001. Differences Between Household Waste Reduction, Reuse and Recycling Behaviour: a Study of Reported Behaviours, Intentions and Explanatory Variables. Environmental and Waste Management, 4: 69-82.

Bayard, B. and Jolly, C. 2007. Environmental behavior structure and socio-economic conditions of hillside farmers: A multiple-group structural equation modeling approach. Ecological economics, 62: 433-440.

Bortoleto, A. P., Kurisu, K.. H. and Hanaki, K. 2012. Model development forhousehold waste prevention behavior. Waste Management, 32: 2195–2207.

Frick, J., Kaiser, F. and Wilson, M. 2004. Environmental knowledge and conservationbehavior: exploring prevalence and structure in a representative sample. Personality and Individual Differences, 37: 1597-1613.

Henry, R. K., Yongsheng, Z. and Jun, D. 2006. Municipal solid waste management challenges in developing countries – Kenyan case study. Waste Management, 26: 92–100.

Kamara, A. J. 2006. Household participation in domestic waste disposal and recycling the Tshwane metropolitan area: an environmental education perspective.  ph. D. Thesis, South Africa University.

Mohan, R., Spibyb, b. J., Leonardic, G. S., Robinsa, A. and Jefferisa, S. 2006. Sustainable waste management in the UK: the public health role. Public Health, 120: 908–914.

Meallem, I., Garb, Y. and Cwikel, J. 2010. Environmental Hazards of Waste Disposal Patterns-A Multimethod Study in an Unrecognized Bedouin Village in the Negev Area of Israel. Archives of Environmental & Occupational Health, 65: 230-237.

Maddox, P., Doran, C., Williams, I. D. and Kus, M. 2011. The role of intergenerational influence in waste education programmes: The THAW project. Waste Management, 31: 2590–2600.

Moh, Y. C. and Manaf, L. A. 2014. Overview of household solid waste recycling policy status and challenges in Malaysia. Resourcs. Conservation and Recycling, 82: 50-61.

Nagendran, R. 2011. Agricultural Waste and Pollution. Centre for Environmental Studies. Anna University.

Pakpour, A. H., Mohammadi Zeidi, I., Emamjomeh, M. M. and Asefzadeh, S. 2013. Household waste behaviours among a community sample in Iran: An application of the theory of planned behavior. Waste Management, 34(6):6-980.

Purcell, M. and Magette, W, L, 2010. Attitudes and behaviour towards waste management in the Dublin, Ireland region. Waste Management, 30: 1997–2006.

Sujauddin,  M. S., Huda, M. S. and Rafiqul Hoque, A. T. M. 2008. Household solid waste characteristics and management in Chittagong, Bangladesh. Waste Management, 28: 1688–1695.

Santamarta , J. C., Martín, J. R., Arraiza, M. P. and López, J. V. 2014. Waste Problem and Management in Insular and Isolated Systems. Case Study in the Canary Islands (Spain). IERI Procedia, 9: 162-167.

Vidanaarachchi C. K, Yuen S. T. S and Pilapitiya S .2006. Municipal solid waste management in the Southern Province ofSri Lanka: Problems, issues and challenges. Waste Management, 26: 920-930.  

Wang, J., Li, Z. and Tam, V. W. Y. 2014. Critical factors in effective construction waste minimization at thedesign stage: A Shenzhen case study. China, Resources, Conservation and Recycling, 82: 1-7.

Zhang, D. Q., Tan, S. K. and Gersberg, R. M. 2010. Municipal solid waste management in China: Status, problems and challenges. Journal of EnvironmentalManagement, 91: 1623-1633.