توانمندی اقتصادی- اجتماعی زنان روستایی و عوامل مؤثر بر آن (مورد مطالعه: اعضای صندوق‌های اعتبارات خرد زنان روستایی استان زنجان)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

2 دانش‌آموخته دکتری ترویج و آموزش کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران

10.22048/rdsj.2021.250336.1877

چکیده

در دنیای کنونی نیل به اهداف توسعه بدون استفاده از ذخایر نیمی از جمعیت جامعه یعنی زنان امری غیرممکن است. توانمندسازی اقتصادی-اجتماعی زنان یک پیش نیاز برای توسعه پایدار و رشد اقتصادی به شمار می­آید، بنابراین هدف از این پژوهش که در سال 1398 اجرا گردید، شناسایی تبیین‌کننده­های توانمندی اقتصادی-اجتماعی زنان روستایی و عوامل مؤثر بر آن در استان زنجان بود. دیدگاه کلی حاکم بر پژوهش با توجه به ماهیت و نوع پژوهش دیدگاه کمّی است. جامعه آماری پژوهش شامل اعضای صندوق‌های اعتباری خرد زنان روستایی در استان زنجان بودند (636=N) که 154 نفر از آنان با استفاده از فرمول کوکران و با روش نمونه­گیری تصادفی طبقه­­ای به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار اصلی جمع‌آوری اطلاعات از پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی صوری آن توسط اساتید صاحب نظر و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ مورد تأیید قرار گرفت و مقدار آن برای بخش‌های مختلف پرسشنامه بین 86/0 و 96/0 بدست آمد. نتایج حاصل از تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد پنج نشانگر؛ مشارکت در فعالیت‌های درآمدزا، توانمندی فردی و فکری در امور اقتصادی و مالی، مشارکت در تصمیم­های اقتصادی خانوار، همیاری و حمایت در مورد مسائل اقتصادی و کنترل بر هزینه­کرد منابع مالی در مجموع توانستند 44/68 درصد از کل واریانس نشانگرهای توانمندی اقتصادی زنان روستایی را تبیین کنند. همچنین، طبق نتایج تحلیل عاملی اکتشافی، مهم­ترین مؤلفه‌های مؤثر بر توانمندی اقتصادی زنان روستایی در استان زنجان در پنج عامل تعامل با محیط اجتماعی، توانمندی ذهنی و مالی، آموزش و ارتباطات اجتماعی، مشارکت خانگی و اقتصادی و آزادی و اختیار عمل خلاصه شدند. این عوامل در مجموع توانستند 59/40 درصد از واریانس کل را تبیین نمایند. در نتیجه زنان روستایی باید در معرض و بستر مناسب اجتماعی قرار بگیرند و جامعه با مشارکت اقتصادی آنها همراه باشد تا زمینه های اقتصادی و اجتماعی لازم برای توانمندی زنان روستایی فراهم گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Social - Economic Empowerment of Rural Women and Effective Factors on It (Case Study: Members of Rural Women's Microfinance Funds in the Zanjan Province)

نویسندگان [English]

  • Shahram Moghaddas Farimani 1
  • Mahdieh Sadat Mirtorabi 2
  • Seyyed Soheil Ghaemmaghami 1
1 Assistant Professor of Institution of Agricultural Education and Extension, Agriculture Jihad, Agricultural Research, Education and Extension Organization(AREEO), Tehran, Iran
2 PhD student, Agricultural Extension and Education, Department of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

The purpose of this research was to identify the determinates factors of economic empowerment and effective factors on it of rural women in Zanjan province. The statistical population of the study consisted of all members of rural women's microfinance funds in the province of Znjan (N=636) that 154 of them were selected according to Cochran formula. This research was a survey and a researcher-made questionnaire was used to data collection. Reliability of the questionnaire by calculating Cranach's alpha (α= 0.96 & 0.86) and Validity of the questionnaire was confirmed by a panel of experts. The results of ranking the determinants of economic empowerment of rural women by exploratory factor analysis showed, participation in income generation activities, individual and intellectual ability in economic and financial affairs, participation in household economic decisions, assistance and support on economic issues and cost control over funds were able to explain 68.44% of the total variance. Also, according to the results of exploratory factor analysis the most important explanations for the economic empowerment of rural women in Zanjan province submitted in 5 factors included: Interact with the social environment, mental and financial empowerment, education and social communication, home and economic partnership and freedom and authority to act. These factors were able to explain 40.59% of the total variance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • employment
  • Social-Economic Empowerment
  • Rural development
  • Participation of Rural Women
امینی، ع و طاهری، ع. ح. 1395. تحلیلی بر نقش‌پذیری زنان روستایی در فعالیت‌های اقتصادی و عوامل مؤثر بر آن: مورد مطالعه مناطق روستایی بخش سیمکان در شهرستان جهرم. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران. 12 (2):37-51.
رضایی ر. و ودادی، ا. 1393. شناسایی وتحلیل موانع مشارکت اقتصادی زنان درمناطق روستایی استان زنجان (مطالعه موردی:دهستان ابهررود)، تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 45( 3): 501 -510.
زمانی میاندشتی، ن. ، عطائی، پ. ، ایزدی، ن. 1391. بررسی سطوح و میزان توانمندی در بین اعضای تعاونی زنان روستایی (مورد مطالعه: تعاونی زنان تفیهان شهرستان شیراز)، زن در توسعه و سیاست، 10(4): 153-172.
سازمان برنامه و بودجه استان زنجان. 1396. گزارش اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی استان زنجان. انتشارات سازمان برنامه و بودجه کشور.
صالحی چگنی، م. ، رحیمیان، م.، غلامرضایی، س. 1397. واکاوی راه کار های صندوق‏های اعتباری خرد در توانمندسازی زنان روستایی (مورد مطالعه: استان لرستان)، فصلنامه تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 49(4): 675-687.
فراشی، م.، رحیمیان، م.، غلامرضایی، س. 1396. اعتبارات خرد، توانمندی یا ناتوانمندی اجتماعی زنان روستایی: مورد مطالعه شهرستان نهاوند. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 13(2): 189-204.
قدیری، معصوم، م.، احمدی، الف. 1394. سازه‌های مؤثر بر موفقیت صندوق های اعتبارات خرد در توانمندسازی اقتصادی زنان روستایی شهرستان فیروزکوه، پژوهش های جغرافیای انسانی، 47(4): 759-772.
کاظمی، ر.،  یعقوبی، ج.، و نعیمی ا. 1397. تحلیل تأثیر سرمایه اجتماعی بر روی توانمندسازی روانشناختی زنان روستایی شهرستان سلماس، علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران،  14(2): 143-159.
کرمی دهکردی، ا.، بابایی، رق. 1397. تحلیل نیازهای اطلاعاتی زنان روستایی جهت مدیریت پایدار منابع طبیعی (مطالعه موردی در حوزه آبخیز قزل تپه استان زنجان). علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 4(1): 163-184.
نجفی‌کانی، ع و وصال، ز 1394. نقش مدیریت محلی در توانمندسازی زنان روستایی، مطالعه موردی: دهستان استرآباد جنوبی شهرستان گرگان. مطالعات برنامه ریزی سکونتگاههای انسانی. 10 (30):56-47.
Ahmed, S. 2016. “Socio-Economic Empowerment of Rural Women: An Overview”, International Journal of Social Impact, Vol, 1. No, 3. P 33.
Akter, A., Hossain, M. I., Reaz, M., Bagum, T., Tabash, M., and Karim, A. M. 2020. Impact of demographics, social capital and participation in income generating activities (IGAs) on economic empowerment of rural women in Bangladesh. Test Engineering and Management, 82, 1911-1924. Retrieved from http://www.testmagzine.biz/index.php/testmagzine/article/view/1165
Ashburn, K and Warner, A. 2010. Can economic empowerment reduce vulnerability of girls and young women to have?. International center for research on women.
Austrian, K. 2012. Girls leadership and mentoring. The population council and the unadolescent girls task force.
Bayissa, F. W., Smits,J. and Ruben, R. 2018. “The Multidimensional Nature of Women's Empowerment: Beyond the Economic Approach”, Journal of International Development. 30(4): 661-69.
Bhuimali, A. and Poddar,  S. 2005. Development of Rural Women through Education and Empowerment, Published by Abhijeet, Delhi.
Bushra, A. and Wajiha, N. 2015. Assessing the Socio-Economic Determinants of Women Empowerment In Pakistan. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 177: 3-8.
Hasani Amiri, F. and Din Panah, Gh. 2014. Factor Influencing On Economic Capacity Building of Rural Women In Iran. European Journal of Zoological Research,3(1):48-54.
Heidari Sarban, V. and Hassanzadeh, M. 2014. Survey of Barriers to Rural Women Economic Empowerment in Iran. European Online Journal of Natural and Social Sciences. 3(3); 494-500.
Jabeen, S., Haq, S., Jameel, A., Hussain, A., Asif M., Jinsoo Hwang, J. and Jabeen, A. 2020. Impacts of Rural Women’s Traditional Economic Activities on Household Economy: Changing Economic Contributions through Empowered Women in Rural Pakistan. Sustainability, 12, 2731.
Jakson, M. A. 2010. Empowering women of Nepal: an experience of empowerment in the land of the Himalaya. M.a. thesis, Prescott college in adventure education.
Lilian, U. K. and Mbabazi, P. 2015. The Impact of Women Economic Empowerment Projects on Their Socio-Economic Development In Rwanda: The Case Of Agaseke Project. European Journal of Business and Social Sciences. 4(6):59-87.
Mahmud, S. Shah, N.M. Becker, S. 2012. Measurement of Women's Empowerment in Rural Bangladesh. World Development, 40(3):610-619.
Mayoux, L. 2005. Micro-Finance and the Empowerment of Women -A review of the key issues.Available at: www.lilo.org.
Obayelu, O.A. and Chime, A.C. (2020), "Dimensions and drivers of women's empowerment in rural Nigeria", International Journal of Social Economics, 47(3): 315-333. https://doi.org/10.1108/IJSE-07-2019-0455
Sell, M. and Minot, N. 2018. What Factors Explain Women's Empowerment? Decision-Making among Small-Scale Farmers in Uganda. Women's Studies International Forum, 71:46-55.