نگرش گندمکاران در خصوص یکپارچه‌سازی اراضی و راهکارهای متناسب از دیدگاه آنان (مورد مطالعه: گندمکاران روستاهای شهرستان هشترود)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشگاه زنجان

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد توسعه روستایی و کارشناس اجتماعی طرح شبکه آبیاری سد سهند

3 فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد ترویج و آموزش کشاورزی- دانشگاه زنجان

4 دانشجوی دکتری ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه زنجان.

چکیده

دستیابی به توسعه کشاورزی نیازمند طراحی و اجرای برنامه‌ها و استراتژی‌های صحیحی است که گام اول تدوین برنامه‌ها نیز شناسایی وضعیت موجود از بعد توانمندی‌ها و مشکلات می‌باشد. پراکندگی و قطعه‌قطعه بودن اراضی کشاورزی یکی از مهم‌ترین این مشکلات می‌باشد. تحقیق توصیفی- همبستگی حاضر باهدف بررسی نگرش گندم کاران شهرستان هشترود در خصوص یکپارچه‌سازی و راهکارهای متناسب برای یکپارچه‌سازی از دیدگاه آن‌ها در سال 1392 صورت گرفت. اعتبار و روایی ابزار تحقیق (پرسشنامه) با استفاده از نظرات اساتید و کارشناسان مرتبط تأیید و پایایی آن نیز از طریق مطالعه مقدماتی و محاسبه آلفای کرونباخ برابر با 85/0 و 80/0 برای بخش نگرش و راهکارها به‌دقت آمد. جامعه آماری را کلیه گندم کاران نواحی روستایی شهرستان هشترود در استان آذربایجان شرقی تشکیل می‌دادند که 186 گندم‌کار به‌عنوان نمونه آماری با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونه‌گیری چندمرحله‌ای تصادفی از 15 روستای این شهرستان انتخاب و موردمطالعه واقع شدند. نتایج نشان‌داد که اکثریت گندم کاران (7/67 درصد) نسبت به یکپارچه‌سازی نگرش نامساعدی دارند. نتایج تحلیل همبستگی نشان داد که بین سابقه کشاورزی با نگرش گندم‌کاران رابطه مثبت و معنی‌دار ولی بین تعداد قطعات کل با نگرش رابطه منفی و معنی‌داری وجود دارد. نتایج تحلیل عاملی نیز نشان‌داد که چهار عامل اقدامات بازدارنده، اقدامات مشاعی-تعاونی، اقدامات حمایتی- تسهیلاتی و اقدامات انگیزشی- ترویجی 9/59 درصد از واریانس کل مربوط به راهکارهای یکپارچه‌سازی را تبیین کردند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Wheat Farmer's Land Consolidation Attitude and Suitable Solutions from Their Viewpoints in (Case Study: Hashtrood Township Rural Area

نویسندگان [English]

  • Ali Shams 1
  • Javad Ahadzade 2
  • Alireza Abbasi 3
  • Hooshmandan Moghadam Fard 4
1 Assistant Professor, Department of agricultural extension, communication and rural development - University of Zanjan.
2 Social expert of irrigation project of Sahand dam
3 Graduate M.Sc. of agricultural extension and education , University of Zanjan
4 Graduate M.Sc. of agricultural extension and education , University of Tehran
چکیده [English]

Proper planning and implementation of sound programs and strategies is vital to  agricultural development. Recognizing current problems and strengths of any section is required in the first step. One of the most important problems in the Iranian agriculture sector is land fragmentation. The purpose of this descriptive-correlational study was to investigate wheat farmers’ attitude and land consolidation solutions from their viewpoints in the Hashtrood Township in year 2013. A group of experts from different majors confirmed the validity of the questionnaire used as our research tool and by conducting a pilot test and the Cronbach’s alpha was calculated to be equal to 0.85 for attitude scale and 0.8 for solution scale, and hence its reliability was verified. The target population consisted of all of the wheat farmers in the Hashtrood Township in the East Azerbaijan province 186 of whom  were selected as samples from 15 villages based on Cochran’s sampling formula and the multi stage randomized sampling method. An analysis of the attitudes of wheat farmers revealed that 67.7 and 32.3 percent of them have unfavorable and neutral attitudes towards land consolidation. Also, there is a significant positive relationship between farming experience and their attitude in land consolidation, but there is a negative relationship between it and their total land segments.  Factor analysis of data revealed that four factors named as deterrent actions, cooperative-common actions, supportive-infrastructural actions and motivational extension actions explained 59.9% of land consolidation solutions by wheat farmers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Agricultural Development
  • Land Consolidation
  • Wheat farmer’s attitude
  • Wheat Farmers
  • Hashtro

اجلالی، ف.، توسلی، ر. و عسگری، ا .1391. بررسی تأثیر یکپارچه‌سازی اراضی شالیزاری بر عملکرد برنج. پژوهش آب در کشاورزی، 26: 108-115.

استانداری استان آذربایجان شرقی .1393. شهرستان هشترود، قابل‌دستیابی در http://ostan-as.gov.ir. آخرین دستیابی: 5 مهر 1393.

افتخاری، ع. ۱۳۷5.  فرآیند یکپارچه­سازی اراضی زراعی در جهان و ایران.  تهران: دانشگاه تربیت مدرس.

امیر نژاد، ح. و رفیعی، ح. 1388. بررسی  عوامل مؤثر در پذیرش  یکپارچه­سازی اراضی شالی‌کاران در روستاهای منتخب استان مازندران. علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، 13: 329 –338.

امیری باغبادرانی، ب. 1372. اثر محرک­ها در پذیرش یکپارچه­سازی اراضی مزروعی در شهرستان فلاورجان استان اصفهان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، دانشکده کشاورزی.

امینی، ا.م.، احمدی، ع. و پاپ زن، ع . 1386. بررسی و مقایسه دلایل مخالفت بهره‌برداران با اجرای طرح‌های یکپارچه‌سازی زمین‌های کشاورزی در شهرستان کرمانشاه و منطقه لنجانات استان اصفهان. علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، 11: 431-417.

آهنگر کلایی، م.، آشکار، ع.، اسدپور، ح. و علیپور، ع. 1385. بررسی نگرش کشاورزان به طرح یکپارچه‌سازی اراضی در شالیزارهای مازندران (مطالعه موردی روستای گلیرد شهرستان جویبار). اقتصاد کشاورزی و توسعه، 14: 135-153.

باقری، ا.، و شاه‌پسند، م.ر. 1389. بررسی نگرش کشاورزان سیب‌زمینی‌کار دشت اردبیل نسبت به عملیات کشاورزی پایدار. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 41: 242-231.

جمشیدی، ع.، تیموری، م. و جمشیدی، ‌م. 1390. بررسی عوامل مؤثر بر پراکنش اراضی زراعی در شهرستان شیروان و چرداول و ارائه راه‌کارهای مناسب برای ساماندهی آن‌ها. تحقیقات و توسعه کشاورزی ایران، 42: 367-378

سازمان جهاد کشاورزی شهرستان هشترود. 1393. وضعیت کشاورزی شهرستان، قابل‌دستیابی از http://eaj.ir. آخرین دستیابی: 15 تیر 1393.

شیرزاد، ح. 1386. یکپارچه سازی اراضی به مثابه تصمیم جمعی دهقانی. جهاد، ترویج کشاورزی و توسعه روستایی، 127: 213-249.

عبداله­زاده، غ. و کلانتری، خ. 1385. تحلیل عوامل مؤثر بر پراکندگی  و تقسیم شدن اراضی کشاورزی. کشاورزی، 8: 67- 104.

عموبیگی، ع. و حیاتی، د. 1388. یکپارچه‌سازی اراضی چالش پیشروی پروژه‌های عمران روستایی و کشاورزی، سومین کنگره علوم ترویج و آموزش کشاورزی کشور، دانشگاه مشهد، قابل‌دستیابی از:  .http://www.civilica.comآخرین دستیابی: 10 تیر 1390.

عینالی، ج.، فراهانی، ح. و سهرابی وفا، س. 1392. ارزیابی نقش یکپارچه‌سازی اراضی کشاورزی در بهبود تولید در بهره‌برداری‌های آبی: دهستان خرارود، شهرستان خدابنده. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 2: 51-69

محسنی، ع. 1383. نوسازی و یکپارچه­سازی اراضی کشاورزی در فرآیند توسعه. سنبله، 17(14) :10-132

منصورفر،ک. 1385. روش‌های پیشرفته آماری، تهران: دانشگاه تهران.

وثوقی، م. و فرجی، ا. 1385. پژوهشی جامعه‌شناختی در زمینه عوامل مؤثر بر تمایل کشاورزان به مشارکت در یکپارچه‌سازی اراضی مزروعی (مطالعه موردی روستاهای زرین دشت). جامعه شناسی ایران. 7: 101- 118.

Ahnstrom, J., Hockert, J., Bergea, H. L., Francis, C., Skelton, P. and Hallgren, L .2009. Farmers and nature conservation: What is known about attitudes, context factors and actions affecting conservation?. Renewable Agriculture and Food Systems, 24: 38-47.

Bullard, R. 2007. Land consolidation and rural development, Papers in Land Management No. 10 Available online at: www.anglia.ac.uk, visited: 2012.08.05.

Demetriou, D., Stillwell, J., See, L. 2012. Land consolidation in Cyprus: why is an integrated planning decision support  system required?. Land Use Policy, 29: 131-142

Koundouri, P., Nauges, C., Tzouvelekas, V. 2002. Endogenous technology adoption under production risk: theory and application to irrigation technology. (CSERGE Publications ). Centre for Social and Economic Research on the Global Environment (CSERGE): London, UK. http://discovery.ucl.ac.uk/17522, visited: 2012.08.05.

Lisec, A., Primozic, T., Ferlan, M., Sumrade, R., Drobne, S. 2014. Land owners’ perception of land consolidation and their satisfaction with the results – Slovenian experiences, Land Use Policy, 38: 550-563

Niroula, G. and Thapa, G. 2005. Impacts and causes of land fragmentation, and lessons land consolidation in South Asia. Land Use Policy, 22: 358–372

Pašakarnis, G. and Maliene, V. 2010. Towards sustainable rural development in Central and Eastern Europe: Applying land consolidation. Land Use Policy, 27: 545-549.

Saka, J. O., Okoruwa, V. O., Lawal, B.O., Ajijola, S,. 2005. Adoption of improved rice varieties among small-holder farmers in south-western Nigeria. World Journal of Agricultural Sciences, 1: 42-49.

Thapa, G., and Niroula, G. 2008. Alternative options of land consolidation in the mountains of Nepal: An analysis based on stakeholders’ opinions, Land Use Policy, 25: 338–350

Van Dijk, T. 2004. Land consolidation as Central Europe’s Panacea reassessed. In Proceedings of Symposium on Modern Land Consolidation, Volvic, France, September, 10–11, 2004.

Willock, J., Deary, I. J., McGregor, M. M., Sutherland, A., Edwards-Jones, G., Morgan, O., Dent, B., Grieve, R., Gibson, G., Austin, E. 1999. Farmers’ attitudes, objectives, behaviors, and personality traits: the Edinburgh study of decision making on farms. Journal of Vocational Behavior.