راهبردهای توسعه روستایی

الگوسازی تمایل به پذیرش خدمات مشاوره کشاورزی (مطالعه موردی: پسته‌کاران شهرستان سبزوار)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مهدی میرچولی 1
محمد قربانی 2

1 کارشناسی ارشد، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 استاد، مرکز مطالعات سنجش از دور و GIS، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی تهران

https://doi.org/10.22048/rdsj.2025.448877.2171
چکیده
وابستگی کشاورزی به شرایط محیطی باعث شده فعالیت در این بخش با مخاطرات طبیعی و غیرطبیعی مواجه باشد. با توجه به پیشرفت علم و استفاده از فنّاوری‌های پیشرفته در کشاورزی، همچنان بخش عمده­ای از کشاورزان در ایران از دانش خود بر پایه تجربیات گذشته و فنّاوری نه‌چندان پیشرفته استفاده می‌کنند. استفاده از خدمات مشاوره کشاورزی و دانش جدید در این زمینه برای به حداقل رساندن خسارت­های باغداران ناشی از مخاطرات طبیعی و غیرطبیعی بسیار حائز اهمیت است. در این مطالعه در چارچوبی کمی و در ساختار الگوهای اقتصادسنجی ضمن تحلیل رفتار کشاورزان به تمایل به پذیرش خدمات مشاوره کشاورزی، تلاش شد تا شناخت لازم از عوامل مؤثر بر تمایل به پذیرش خدمات مشاوره کشاورزی، توسط کشاورزان پسته‌کار شهرستان سبزوار ایجاد شود. همچنین هدف اصلی در این مطالعه بررسی عوامل مؤثر بر تمایل به پذیرش خدمات مشاوره کشاورزی توسط پسته­کاران شهرستان می­باشد. در این راستا برای بررسی عوامل تأثیرگذار بر پذیرش خدمات مشاوره کشاورزی در شهرستان سبزوار از الگوی لاجیت استفاده شد. 280 نفر از باغداران پسته‌کار شهرستان سبزوار به روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شده و کلیه پرسشنامه‌ها از طریق مصاحبه حضوری در سال 1398 تکمیل شد. نتایج مدل برآورد شده نشان داد متغیرهای محل سکونت باغدار، میزان عملکرد و تعداد کل ساعات آب در دسترس باغداران در یک‌ سال بر احتمال تمایل به پذیرش مشاوره کشاورزی اثر مثبت و معنی‌دار، و متغیرهای تعداد اعضای شاغل خانوار، تنوع کشت و فراوانی ریسک متحمل‌شده هر باغدار بر احتمال تمایل به پذیرش مشاوره کشاورزی اثر منفی و معنی‎داری دارند. همچنین اثرات نهایی برآورد شده برای این متغیرها به­ترتیب اعداد 021/0 را برای متغیر محل سکونت باغدار، 001/0 برای متغیر میزان عملکرد، 001/0 برای متغیر تعداد کل ساعات آب دردسترس باغداران در یک­سال، 008/0 برای متغیر تعداد اعضای شاغل هرخانوار، 020/0 برای متغیر تنوع کشت، و در نهایت 008/0 برای متغیر فراوانی ریسک متحمل­شده هر باغدار را نشان داد که دلالت بر میزان تأثیرگذاری این متغیرها بر متغیر وابسته مدل یعنی تمایل به پذیرش مشاوره کشاورزی را دارد. با توجه به نتایج بدست آمده ارائه این پیشنهادها حائز اهمیت است: 1-محل سکونت باغداران تأثیر بسزایی در آشنایی و پذیرش خدمات مشاوره کشاورزی دارد، که نیازمند اقداماتی ضروری برای آشنایی و ترویج بیشتر خدمات مشاوره کشاورزی در مناطق روستایی می­باشد؛ 2- میزان عمکلرد باغ متغیری تأثیرگذار و مهم برای پذیرش خدمات مشاوره کشاورزی می­باشد که وضعیت رفاهی و اجتماعی باغداران را نشان می­دهد، که در این زمینه باید اقداماتی برای بهبود وضعیت رفاهی و اجتماعی باغداران انجام شود که نتیجه آن افزایش مشارکت باغداران در طرح­های مشاوره­ای کشاورزی می­باشد.

کلیدواژه‌ها

ترویج کشاورزی
مدل لاجیب
میزان آب دردسترس
موضوعات

عنوان مقاله English

Willingness to Accept Agricultural Consulting Services Modeling (Case study: Pistachio Growers in Sabzevar county)

نویسندگان English

mehdi mirchooli 1
mohammad ghorbani 2
1 Graduated MSc. Student of Agriculture economy, Ferdowsi University of Mashhad, Iran.
2 Professor of Center for Remote Sensing and GIS research, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran
چکیده English

The dependency of agriculture on environmental conditions has caused the activity in this sector to face natural and unnatural risks. Due to the progress of science and the use of advanced technologies in agriculture, most of the farmers in Iran still use their knowledge based on past experiences and advanced technology. It is very important to use agricultural consulting services and new knowledge in this field to minimize the losses of gardeners caused by natural and unnatural hazards. In this study, in a quantitative framework and in the structure of econometric models, while analyzing farmers' behavior towards the willingness to accept agricultural consulting services, an effort was made to establish the necessary knowledge of factors affecting the willingness to accept agricultural consulting services by pistachio farmers of Sabzevar city. In this regard, the logit model was used to investigate the factors affecting the acceptance of agricultural consulting services in Sabzevar city. 280 pistachio gardeners in Sabzevar city were selected by random sampling and all questionnaires were completed through face-to-face interviews in 2018. The results of the estimation showed that variables such as farmers' place of residence, yield level, and total water hours available to farmers in a year have a significant positive effect on the likelihood of accepting agricultural consultancy services, while variables such as the number of household members employed, cultivation diversity, and the frequency of risks borne by each farmer have a significant negative effect on the likelihood of accepting agricultural consultancy services. According to the results, suggestions such as the necessary measures to strengthen the functions of promotion and agricultural consultations were presented considering the high risk conditions in agriculture and their high impact on the economic efficiency of farmers.

کلیدواژه‌ها English

Agricultural promotion
Logit model
Amount of available water
اشراقی سامانی، ر. (1395). عامل­های مؤثر بر گرایش گندم­کاران استان ایلام به مشارکت در تامین هزینه­های خدمات آموزش ترویج کشاورزی. فصل­نامه پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی. پاییز 1395. شماره 38.
برقی، ح.، نوری، ر.، براتی­زاده، ف.، و ر، محمدی. (1396). مؤلفه‌های تأثیرگذار بر بیمه محصولات کشاورزی و دامی نواحی روستایی (مطالعه موردی: شهرستان خمین). مجله پژوهش و برنامه­ریزی روستایی. 6(3): 19-33. http://dx.doi.org/10.22067/jrrp.v5i4.56664.
عزیزی خالخیلی، ط.، کریمی گوغری، ح.، و م، اکبرپور. (1395). انگیزه کشاورزان برای شرکت در برنامه­های آموزشی مرکزهای جهادکشاورزی مازندران. فصل­نامه پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی. شماره 39. زمستان 1395. 10.22092/JAEAR.2017.109333
دشتی، ق.، و خاکسار خیابانی، ف.، و م، قهرمان­زاده. (1392). تعیین نهاده­های مؤثر بر تولید و ریسک تولید پیاز، دشت تبریز. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 44(3): 389-397. https://doi.org/10.22059/ijaedr.2013.50227.
رحمتی، ا.، کهنسال، م.، و م، قربانی. (1394). بررسی تمایل به مشارکت گندم­کاران شهرستان مشهد در طرح­های جدید بیمه محصولات کشاورزی. اقتصادکشاورزی و توسعه، سال بیست­وسوم، شماره 91،  پاییز 94.
رضایی، ر.، قلی­فر، ا.، و ح، غلامی. (1392). بررسی عوامل تأثیرگذار بر رضایت کشاورزان از شرکت­های خدمات مشاوره­ای، فنی و مهندسی کشاورزی در شهرستان زنجان. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران. تابستان 1392. 44(2): 221-234.  10.22059/IJAEDR.2013.36720
سالم، ب. (1391). بررسی روند تولیدی و تجاری کشاورزی ایران و کشورهای منتخب با توجه به آزادسازی تجاری دهه اخیر. بررسی مسائل سیاست­های خارجی، 4و5: 39-60.
عباسی، ع.، صرامی فروشانی، م.، فرهادیان، ه.، و ع، نوروزی. (1394). بررسی میزان رضایتمندی کشاورزان از خدمات شرکت­های مشاوره­ای، فنی و مهندسی کشاورزی در استان مرکزی. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران. تابستان 1394. 46(2): 287-297. 10.22059/IJAEDR.2015.54894
فیض­آبادی، ی.، و ا، کبیری. (1398). بررسی عوامل مؤثر بر مقدار پذیرش شرکت­های خدمات مشاوره­ای در بین گندم­کاران شهرستان میانه. تحقیقات اقتصاد کشاورزی. پاییز 1398. 11(3): (177-194).  20.1001.1.20086407.1398.11.43.9.8
قربانی، م.، رادمهر، ر. (1398). اقتصادسنجی خرد کاربردی. چاپ اول انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد. 48ص.
قربانی، م.، کوچکی، ع.، کهنسال، م.، و ف، جعفری. (1388). کاربرد نیم­رخ ریسک در مدیریت ریسک محصولات زراعی استان خراسان شمالی(مطالعه موردی چغندرقند). فصلنامه اقتصادکشاورزی: 31-48.
کلانتری، خ.، و ش، چوبچیان. (1394). انتخاب مناسب­ترین روش برای جبران خسارت طبیعی وارد بر بخش کشاورزی در ایران به روش AHP. فصلنامه اقتصادکشاورزی و توسعه، 23(92): 169-191.
لایقی، ا.، قاسمی، پ.، و ن، بابایی. (1391). بررسی مزیت نسبی تولید و اشتغال بخش کشاورزی استان­های کشور. بررسی مسائل و سیاست­های اقتصادی، 11و12: 83-110.
محتشم­زاده، ل.، ابراهیمی کوهبنه، م­ص.، و ام، امینی. (1394). عوامل مؤثر بر موفقیت شرکت­های خدمات مشاوره­ای، فنی و مهندسی کشاورزی استان اصفهان. راهبردهای توسعه روستایی، 2(2)، 1-20. https://doi.org/10.22048/rdsj.2015.13407
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational behavior and human decision processes, 50(2), 179-211.‏ DOI:10.1016/0749-5978(91)90020-T.
Anderson, J. R. (2007). Agricultural Advisory Services. A background paper for “Innovating through science and technology”, Chapter 7 of the World Development Report 2008.
Babu, S. C., Huang, J., Venkatesh, P., and Zhang, Y. (2015). A comparative analysis of agricultural research and extension reforms in China and India. China Agricultural Economic Review.‏  https://doi.org/10.1108/CAER-05-2015-0054.
Baltagi, B. (2011). Econometrics. Springer-verlag Berlin Heidelberg.
Benin, S., Nkonya, E., Okecho, G., Pender, J., Nahdy, S., and Mugarura, S. (2007). Assessing the impact of the National Agricultural Advisory Services (NAADS) in the Uganda rural livelihoods. Intl Food Policy Res Inst.‏
Benson, A., and  Jafry, T. (2013). The state of agricultural extension: An overview and new caveats for the future. The Journal of Agricultural Education and Extension, 19(4), 381-393.‏ https://doi.org/10.1080/1389224X.2013.808502.
Bunyatta, D. K., Mureithi, J. G., Onyango, C. A., & Ngesa, F. U. (2006). Farmer field school effectiveness for soil and crop management technologies in Kenya. Journal of International Agricultural and Extension Education, 13(3), 47-63.‏ DOI:10.5191/jiaee.2006.13304.
Chalise, L., Coble, K., H., Barnett, B. J. and Miller, J. C. (2017). Developing area-triggered whole-farm revenue insurance. Journal of Agricultural & Resource Economics, 42: 27-44. https://doi.org/10.22004/ag.econ.252753.
Charmchian, L.M. (2014). Factors affecting risk management among women rice farmers in sari, Iran. International Journal of Agricultural Management and Development, 5(4): 331-340. DOI:10.22004/ag.econ.252753.
Chowdhury, S., Gibb, F., & Landoni, M. (2011). Uncertainty in information seeking and retrieval: A study in an academic environment. Information Processing & Management, 47(2), 157-175. https:// doi.org/10.1016/j.ipm.2010.09.006. ‏
De Rosa, M. & Bartoli, L. (2017): Do farm Advisory Services Improve Adoption of Rural Development Policies? An Empirical Analysis in GI Areas, Journal of Agricultural Education and Extension, 23(5): 461-474.   https://doi.org/10.1080/1389224X.2017.1347099
Dilek-Kayaoglu, H. (2014). Information-seeking behavior of undergraduate, graduate, and doctoral students: A survey of Istanbul University, Turkey. In Challenges of Information Management Beyond the Cloud: 4th International Symposium on Information Management in a Changing World, IMCW 2013, Limerick, Ireland, September 4-6, 2013. Revised Selected Papers 4 (pp. 123-136). Springer Berlin Heidelberg.‏
Green, W.H. (2012). Econometric analysis. Wiley & Sons.
Hardaker, J. B., Lien, G., Anderson, J. R. and Huirne, R. B. (2015). Coping with risk in agriculture: Applied decision analysis. CABI. DOI:10.1079/9780851998312.0000.
Hashemi, S. M., and  Hedjazi, Y. (2011). Factors affecting members’ evaluation of agri-business ventures’ effectiveness. Evaluation and Program Planning, 34(1), 51-59.‏ https://doi.org/10.1016/j.evalprogplan.2010.07.002.
Head, A., & Eisenberg, M. (2011). How college students use the Web to conduct everyday life research. First Monday, 16(4).‏
Innes, R. (2003). Crop insurance in a political economy: An alternative perspective on agricultural policy. American Journal Agricultural Economics, 85(2): 318-335. https://doi.org/10.1111/1467-8276.00122.
Julien, H., & Barker, S. (2009). How high-school students find and evaluate scientific information: A basis for information literacy skills development. Library & Information Science Research, 31(1), 12-17.‏ https:// doi.org/10.1016/j.lisr.2008.10.008.
Maddala, G.S. (1983). Limited-dependent and qualitative variables in econometrics. No. 3. Cambridge university press, 1983.
Mundy, P. G. W. (1999). Information sources of agricultural extension specialists in Indonesia (Vol. 1). University of Wisconsin--Madison.‏
Osaki, M. and M. O. Batalha (2014). Optimization model of agricultural production system in grain farms under risk, in Sorriso, Brazil. Agricultural Systems, 127: 178-188. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2014.02.002.
Ozor, N., Garforth, C. J. & Madukwe. M. C. (2013) FARMERS' WILLINGNESS TO PAY FOR AGRICULTURAL EXTENSION SERVICE: EVIDENCE FROM NIGERIA. Journal of international development, 25(3). 382-392.
Sharma, S. and Schoengold, K. (2016). A Comparison of Stated and Revealed Risk Preferences using Safety-First, 333-2016-14586. DOI: 10.22004/ag.econ.236126.
Smith, M., and Munoz, G. (2002, July). Irrigation advisory services for effective water use: a review of experiences. In Irrigation Advisory Services and Participatory Extension in Irrigation Management Workshop Organized by FAO-ICID. Montreal, Canada.‏
Srisopaporn, S., Jourdain, D., Perret, S. R., and Shivakoti, G. (2015). Adoption and continued participation in a public Good Agricultural Practices program: The case of rice farmers in the Central Plains of Thailand. Technological Forecasting and Social Change, 96, 242-253.  https://doi.org/10.1016/j.techfore.2015.03.016
 
 
راهبردهای توسعه روستایی
دوره 12، شماره 3
پاییز
پاییز 1404
صفحه 405-419

صفحه اصلی

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما