بررسی هزینه تولید گیاهان دارویی عمده در مناطق روستایی استان خراسان رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربت حیدریه

2 استادیار مهندسی اقتصادکشاورزی دانشگاه تربت حیدریه

3 استاد گروه اقتصاد، دانشگاه فردوسی مشهد

10.22048/rdsj.2025.397773.2102
چکیده
مناطق روستایی استان خراسان‌رضوی سهم مهمی در تولید گیاهان دارویی در کشور دارند. بعد از زعفران، زیره‌سبز، گل گاوزبان و رزماری بیش‌ترین سطح زیر کشت را در این استان به خود اختصاص می‌دهد. آگاهی از ساختار هزینه تولید گیاهان دارویی می‌تواند به ارائه راه‌کارهایی برای کاهش هزینه و افزایش درآمد کشاورزان بیانجامد که حاصل آن افزایش رفاه تولیدکنندگان این محصولات در روستاهای این استان خواهد بود. به همین دلیل هدف از این مطالعه بررسی هزینه تولید گیاهان دارویی عمده در روستاهای استان خراسان‌رضوی می-باشد. داده‌های مورد نیاز این تحقیق با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی از طریق مصاحبه و تکمیل پرسش‌نامه در سال 98-1397 جمع‌آوری گردیده است. در بررسی ساختار تولید با استفاده از تخمین تابع هزینه ترانسلوگ برای هر یک از محصولات مورد بررسی، روابط جانشینی میان نهاده‌های تولید برآورد شده و بر اساس آن به بررسی صرفه‌ی مقیاس در تولید هر محصول پرداخته شده است. یافته‌های تحقیق نشان داد که مدل هزینه ترانسلوگ، برازش خوبی نسبت به داده‌های مورد تحقیق داشته است. برآورد کشش‌های قیمتی با استفاده از این تابع نشان داد که حساسیت قیمتی به نهاده کود شیمیایی در تولید زیره‌سبز، سم و نیروی‌کار در تولید رزماری بالا می‌باشد. هم‌چنین در بررسی صرفه‌های مقیاس مشخص شد تولید گل گاوزبان در مزارع با مقیاس بزرگ‌تر از صرفه‌ی بیش‌تری در مقایسه با مزارع کوچک برخوردار است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Investigating the Production Cost of Major Medicinal Plants in Rural Areas of Khorasan Razavi Province

نویسندگان English

seyede tina mortazavinia 1
Toktam Mohtashami 2
- - 3
1 Master of Agricultural Economics,, Torbat Heydariyeh University
3 -
چکیده English

The rural areas of Khorasan-Razavi province play an important role in the production of medicinal plants in the country. After saffron, cumin, borage and rosemary account for the largest cultivated area in this province. Knowledge of the cost structure of medicinal plant production can lead to providing solutions to reduce the cost and increase the income of farmers, which will increase the welfare of the producers of these products in the villages of this province. To this end, the aim of this study is to investigate the cost of production of major medicinal plants in the villages of Khorasan-Razavi province. The data required for this research was collected by using random sampling method through interviews and completing questionnaires in 2017-2018. In examining the production structure, using the estimation of the Translog cost function for each of the examined products, the substitution relations between the production inputs have been estimated and based on that, the economy of scale in the production of each product has been examined. Results showed that the Translog cost model had a good fit to the researched data. Estimation of price elasticities using this function showed that price sensitivity to chemical fertilizer input in cumin production, poison and labor force in rosemary production is high. Also, in the study of economies of scale, it was found that the production of borage flowers in large-scale farms is more economical compared to small farms.

کلیدواژه‌ها English

Cost of production
Medicinal plants
Vilage areas of Razavi Khorasan province
امیدی، ج.، عبدالمحمدی، س. و بخشی­پور، م. 1400. مروری بر گیاه دارویی سیاه گیله و کاربردهای آن. فصلنامه علمی- پژوهشی گیاه و زیست فناوری ایران، (1): 63-72.    https://20.1001.1.17355028.1400.16.1.6.9
پورمختار، الف. و قادرزاده، ح. 1392. تحلیل ساختار هزینه گندم آبی با استفاده از تابع ترانسلوگ (مطالعه موردی استان کردستان). دوفصلنامه علمی- تخصصی اقتصاد توسعه و برنامه­ریزی، (1): 85-104.  https://20.1001.1.22516263.1392.2.1.5.9
چاری­زهی، م. 1395. ارزش­گذاری و برآورد تابع تقاضای آب برای محصول انگور در منطقه سیستان. پایان­نامه دوره کارشناسی­ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان.  
حدادی، ش.، آقابیگی، م. و ریاضی، م. 1393. تحلیل ساختار هزینه برنج دانه بلند مرغوب و پر محصول در استان­های شمالی کشور (کاربرد تابع هزینه ترانسلوگ). مجموعه مقالات شانزدهمین همایش ملی برنج کشور، 27 تا 28 بهمن، ساری. 
دانشور کاخکی، م.، عمرانیان خراسانی، م.، هاتف، ح. و سروری، ع. الف. 1384. برآورد توابع تقاضای نهاده­های تولید و عرضه سیب­زمینی (مطالعه موردی: استان خراسان). فصلنامه علمی- پژوهشی روستا و توسعه، 8 (3): 51-66.
دهقانی دشتابی، م.، چیذری، الف. ح. و رفیعی، ح. 1398. تحلیل کارایی بازار گیاهان دارویی در استان کرمان (مطالعه موردی بازار گیاه دارویی) آنغوزه. مجموعه مقالات چهارمین همایش بین­المللی افق­های نوین در علوم کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست، 10 خرداد، تهران.  
دهمرده، ن. و علیزاده، ص. 1395. بررسی ارتباط واردات و تقاضای نیروی­کار با لحاظ متغیر تحریم در بخش کشاورزی. پژوهش­نامه اقتصاد کلان، (21): 33-57.  https://10.22080/iejm.2017.4352.1274
راعی، س. س.، مرادی، الف. و اکبری، الف. 1400. بررسی تغییرات تکنولوژی تولید گندم و تأثیر آن بر اقتصاد روستایی در استان فارس. فصلنامه علمی- پژوهشی اقتصاد فضا و توسعه روستایی، (1): 155-172.  https://20.1001.1.23222131.1400.10.35.7.5
زارعی، ن.، مهرابی، ح.، میرزائی خلیل­آبادی، ح. ر. 1394. بررسی تأثیر نظام بهره­برداری بر بهره­وری عوامل تولید مطالعه موردی: محصول سیب­زمینی استان­های کردستان و همدان. فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی، 2 (4): 401-414.  https://doi.org/10.22048/rdsj.2016.15052
سیاره، و. و اسمعیلی، ع. 1398. بررسی تأثیرات گیاهان دارویی بر اقتصاد جوامع محلی. مجموعه مقالات چهارمین همایش بین­المللی افق­های نوین در علوم کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست، 10 خرداد، تهران. 
شمشادی، ک. 1400. بررسی عوامل مؤثر بر صادرات صنایع غذایی ایران، فصلنامه علمی- پژوهشی اقتصاد کشاورزی و توسعه، 29 (3): 239-262.  https:// 10.30490/aead.2021.356189.1385
شیبانی، م. و رستگاری­پور، ف. 1398. ارزش­گذاری اقتصادی خدمات تفریحی منابع محیط­زیست (مطالعه موردی: روستای رودمعجن تربت­حیدریه؛ استان خراسان­رضوی). فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی، 6 (2): 201-212.  https://doi.org/10.22048/rdsj.2019.177914.1790
صیامی، ر. و جوان­بخت، ع. 1394. برآورد توابع تقاضای نهاده­ها و عرضه­ی چغندرقند. مجموعه مقالات اولین همایش ملی پژوهش­های مدیریت، 15 مرداد، تهران. 
عسگری، م.، رهنمون پیروج، ط. و هوشمند­گهر، س. 1400. جانشینی عوامل در تابع هزینه صنایع شیمیایی. فصلنامه علمی- پژوهشی برنامه­ریزی و بودجه، 26 (2): 43-76.  https://10.52547/jpbud.26.2.43
علی­احمدی، ن.، مرادی، الف. و حسینی، س. م. 1397. کاربرد تکنیک هزینه ترانسلوگ در برآورد تابع تقاضای آب محصول گندم منطقه سیستان. فصلنامه علمی- پژوهشی پژوهش­های حفاظت آب و خاک، 25 (4): 331-338.  https://10.22069/jwsc.2018.14409.2916
لطفی، ف.، خوارزمی، ع.، بیاتی، م.، علی­پور، ه.، لوحی­وش، س. و جاجرمی­زاده. ع. 1399. تخمین تابع هزینه بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی شیراز طی سال­های 95-1394. فصلنامه بیمارستان، 19 (2): 25-33.
مرادنژادی، الف.، فرزادمهر، ج.، سنگون، ح. و فیضی، ح. 1402. بررسی نحوه ارائه و مصرف گیاهان دارویی و نگرش مردم به آن در عطاری­های شهرستان تربت­حیدریه. فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی، 10 (4): 499-512.  https://doi.org/10.22048/rdsj.2024.383992.2082
مولائی، ف. و تهامی­پور، م. 1397. برآورد هزینه نهایی تولید آب شرب شهر تهران. نشریه علوم و مهندسی آب و فاضلاب، (2): 14-22.  https://10.22112/jwwse.2018.127185.1079
نقدی، ی. و سپهری، ی. 1395. بررسی سهم هزینه عوامل تولید و امکان جانشینی آن­ها در تابع هزینه بانک رفاه. فصلنامه پژوهش­نامه بازرگانی، (79): 155-175.  https://20.1001.1.17350794.1395.20.79.6.7
Ansari Roshandeh, S., Keramatzadeh, A., Rezaee, A. and Ghorbani, Kh. 2022. Estimation if Water Demand Function in Rice Production in Gorgan County: Application of the Seemingly Unrelated Regression (SUR) Method. Journal of Agricultural Economics, 14(2): 34-51. https://10.30495/jae.2022.23722.2114
Avazdahandeh, S., Khalilian, S., Vakilpoor, M. H. and Najafi Alamdarlo, H. 2020. Estimation of Irrigation Water Demand Function, Analyzing its Cross and Symmetrical Relations with other Inputs (Qazvin Plain). Journal of Agricultural Science and Technology, 22(1): 1-12.  https://20.1001.1.16807073.2020.22.1.18.4
Du, N., Shao, Q. and Hu, R. 2019. Price elasticity of production factors in Beijing,s Picking gardens. Journal of Sustainability, 11 (7): 21-60.  https://doi.org/10.3390/su11072160
Garcia and Randall, 1994. A cost function analysis to estimate effect of fertilizer policy on the supply of wheat and corn. Journal of Agricultural Economics, 16: 215-230.  https://doi.org/10.2307/1349464
Kheirkhah Moghaddam, J., Mahmoodi, A., Gholamreza, Y. and Delavar, A. 2020. Analysis of the Structure and Savings of the Potato Production Scale Using the Translog Cost Function (Ardabil County). Journal of Agricultural Management and Development, 11(3): 413-428.  https://20.1001.1.21595852.2021.11.3.2.8
Meena, P. C., Kumar, P. and Reddy, G. P. 2010. Factor demand and output supply of Wheat in western India. Indian Journal of Agricultural Economics, 65 (4): 739-746.  https://10.22004/ag.econ.204723
Narasingha, D. and Pinki, B. 2020. Modelling Cost Funtion Approach under Panel Data Framework to Estimate Total Factor Productivity Growth for the Indian Manufacturing Industries.  Munich Personal RePEc Archive.
Rigi, S. and Shahraki, J. 2016. Estimation of the Demand Function of Water for the Industrial Sector Using Translog Cost Functions (Case Study: Zahedan City). Journal of Hydrosciences and Environment, 1(1): 42-52. https://10.22111/jhe.2017.3005