راهبردهای توسعه روستایی

بررسی اثر قرارداد بیمه بر تولید واحدهای پرورش مرغ گوشتی در مناطق روستایی استان فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حمید محمدی 1
داود سیفی قره یتاق 2
وحید دهباشی 3
محمد مهدی پور 4

1 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه زابل

2 استادیار گروه حقوق دانشگاه زابل

3 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه زابل

4 عضوهیات علمی گروه حقوق دانشگاه زابل

https://doi.org/10.22048/rdsj.2026.495693.2210
چکیده
صنعت پرورش مرغ گوشتی رابطه تنگاتنگ با توسعه مناطق روستای دارد. در این میان در قراردادهای بیمه اهدافی ازجمله ارتقای رفاه و افزایش تولید واحدهای بهره‌برداری را در رأس سیاست‌های بیمه‌ای قراردارند ولی درک ناصحیح بیمه‌گذاران از رسالت بیمه، منجر به نارکارایی بیمه در تحقق این اهداف مهم شده است. در این مطالعه، به ارزیابی کارایی بیمه در جهت تأثیر برافزایش رفاه بهره‌برداری‌های پرورش طیور گوشتی از طریق افزایش تولید آن‌ها در مناطق روستایی استان فارس پرداخته شد. مناطق روستایی شهرستان شیراز در استان فارس به‌عنوان منطقه مورد مطالعه انتخاب شد. سپس با انتخاب 56 نمونه از واحدهای بهره‌برداری بیمه‌شده و 41 بیمه نشده بر اساس روش نمونه‌‌گیری سیستماتیک طبقه‌بندی‌شده، داده موردنیاز در سال 1402 جمع‌آوری شد. به‌منظور بررسی تأثیر بیمه به تجزیه‌وتحلیل تابع تولید واحدهای پروش طیور گوشتی بیمه‌شده و بیمه نشده، از طریق آزمون رمزی جهت تعیین تغییرات ساختاری مدل‌ها، پرداخته شد. نتایج نشان داد که بیمه موجب انتقال تابع تولید نشده، ولی شیب تابع تولید را کم کرده است. در این شرایط، هرچند که واحدهای پرورش طیور بیمه‌شده، هزینه‌های بیش‌تری را برای جوجه‌ریزی و خوراک می‌پردازند، ولی هزینه‌های بهداشتی و درمانی به میزان 23 درصد کاهش می یابد. همچنین مقدار R2 در تابع تولید نامقید مساوی 893/0 می‌باشد که نشان می‌دهد 89 درصد تغییرات متغییر وابسته به وسیله متغیرهای مستقل موجود در مدل توجیه می­گردد. این نتیجه را می‌توان به حضور پدید مخاطرات اخلاقی در بیمه طیور ربط داد؛ بنابراین، پیشنهاد می‌شود که شرط‌گذاری در قراردادهای بیمه شامل تعهد به رعایت حداقل استانداردهای بهداشتی و ارائه تخفیف حق بیمه به واحدهای با سوابق بهداشتی مطلوب و حمایت دولت از مجرای تسهیلات کم بهره مدنظر قرار گیرد. همچنین، نظارت فعال و تفکیک خسارت‌ها به‌منظور شفاف‌سازی مسئولیت‌ها و سهم پرداختی بیمه به‌عنوان دیگر الزامات این فرآیند لحاظ شود

کلیدواژه‌ها

بیمة کشاورزی
طیور
تابع تولید
مخاطرات اخلاقی.قرارداد بیمه
روستا
موضوعات

عنوان مقاله English

Studying the effects of insurance contracts on the production of broiler chicken farming units in rural areas: The case of Fars Province

نویسندگان English

hamid mohammadi 1
Davood seifi qarayatgh 2
vahid dehbashi 3
mohammad mehdipur 4
1 Associate Professor, Department of Agricultural Economics, University of Zabol
2 Assistant Professor Department of Law, University of Zabol
3 Assistant Professor of Economics, University of Zabol
4 Faculty members of the Law Department, University of Zabol
چکیده English

The broiler chicken industry is closely linked to the development of rural areas. In insurance contracts, objectives such as improving welfare and increasing production in farming units are prioritized in insurance policies. However, policyholders’ incorrect understanding of the purpose of insurance has led to inefficiencies in achieving these important goals. This study evaluates the effectiveness of insurance in improving the welfare of broiler poultry production units through increased output in rural areas of Fars Province.The rural areas of Shiraz County in Fars Province were selected as the study region. Using a systematic stratified sampling method, 56 insured and 41 non-insured production units were chosen, and data were collected in 2023. To assess the impact of insurance, the production functions of insured and non-insured units were analyzed using Ramsey’s test to identify structural changes in the models. The results revealed that insurance did not shift the production function but reduced its slope. But health and medical expenses are reduced by 23 percent. Also, the R2 value in the unconstrained production function is equal to 0.893, which indicates that 89 percent of the changes in the dependent variable are explained by the independent variables in the model. Under these conditions, insured units incurred higher costs for chicks and feed but reduced expenditures on health and veterinary care. This outcome can be attributed to the presence of moral hazard in poultry insurance. Consequently, it is recommended that insurance contracts incorporate conditions mandating compliance with minimum health standards and offer premium discounts to units with favorable health records. Additionally, active monitoring and the classification of damages should be implemented to clarify responsibilities and the insurer’s share of compensation, ensuring transparency in the process.

کلیدواژه‌ها English

Agricultural insurance
Poultry
Production Function
Moral hazard. village
اسدی، هـ. (1381). نقش بیمه در افزایش سودآوری فعالیت گندمکاران شهرستان کرج. پژوهش و سازندگی (در زراعت و باغبانی)، 55: 56-61.
استانداری فارس (1402)، سالنامه آماری استان فارس 1401، فصل پنجم، کشاورزی، جنگلداری و شیلات ، تهران، مرکز  آمار کشور.
آقاعباسی، ن. (1386). بررسی نقش بیمه در تولید دامداران استان کرمان. اقتصاد کشاورزی و توسعه، 59: 25-36.
 امیدی نجف آبادی، مریم، و پاینده نجف آبادی، امیرتیمور. (1399). طراحی الگوی تعاونی بیمة خرد کشاورزی برای مناطق روستایی ایران. تعاون و کشاورزی (تعاون)، 9(34 )، 63-91. SID. https://sid.ir/paper/388856/fa
بی نام (1387). آمارنامة کشاورزی استان فارس در سال 1386. معاونت طرح و برنامه‌‌. ادارة کل اطلاعات و آمار، سازمان جهاد کشارزی استان فارس.
ترکمانی، ج. و ع. نیکویی (1386). نقش بیمه محصولات زراعی در توسعه روستایی: مطالعه موردی در استان فارس. روستا و توسعه، 10(4):15-38.
حافظی، ف. و بیژنی، م. (1402). نیازسنجی آموزشی دامداران شهرستان خرم‌آباد با استفاده از مدل بوریچ. تحقیقات ترویج و توسعه روستایی، 2(1)، 35-51. https://doi.org/10.30470/jrdes.2023.708017
حبیبی یزدان ، کشاورز فتح الله ، جعفر عزیزی ، (1399). بررسی نقش بیمه در مدیریت ریسک مرغداری های گوشتی (مطالعه موردی: شهرستان  رودبار،  مدیریت کشاورزی و توسعه 3. 321-328.
حسینی، س.ص. و ح. قلی زاده (1387). بررسی عوامل موثر بر اثرگذاری سیاست بیمه محصولات کشاورزی بر تثبیت درآمد کشاورزان. اقتصاد کشاورزی (اقتصاد و کشاورزی)، 2 (3): 20-36.
خادم آدم، ن. (1370). سیاست اقتصاد کشاورزی در نظامهای مختلف و ایران. انتشارات اطلاعات، تهران.
خالدی، کوهسار و حیدری، رضا . (1402). بررسی نقش بیمه کشاورزی بر اقتصاد روستایی ایران با تمرکز بر بخش کشاورزی. روستا و توسعه،26(1): 251-274.  https://doi.org/10.30490/rvt.2023.356374.1411
 خداوردی‌زاده محمد ، خداوردیزاده صابر ، معصوم زاده فرامرز .(1393). تعیین عامل های موثر بر تقاضای بیمه دام روستایی (مطالعه موردی: شهرستان مرند)، نشریه راهبردهای توسعه روستایی، 1(3)، 1-18. https://doi.org/10.22048/rdsj.2014.8583
زرگر حسینی، م.، خ. کلانتری، ع. اسدی و ا. جوادیان (1388). شناسائی روشهای مدیریت ریسک و تعیین میزان استفاده از بیمة آبزیان در پرورش ماهیهای گرمابی شهرستان اهواز. بیمه و کشاورزی، 21: 53-72.
سلامی، ح.و نیازی، ط. (1401). ارزیابی پرتفوی بیمه ای کشاورزی در زیربخش های زراعت و باغبانی از دیدگاه نظریه مارکویتز: مورد مطالعه استان خراسان رضوی، اقتصاد کشاورزی، 16(1). 55-35.   https://doi.org/10.22034/iaes.2022.540754.1880
شاهنوشی، ن.، س. دهقانیان و ن. محمدی (1384). تاثیر بیمة محصولات کشاورزی بر ارزش تولیدات زیر بخشهای زراعت و باغبانی. بیمه و کشاورزی، 5 و 6: 57-64
شعبانعلی فمی، ح. ، مرادی دارا ، براتی ع. ا. و محمد زاده نصیرآبادی م . (1404). تحلیل راهکارهای توسعه بیمه محصول گندم دیم در استان کردستان.  راهبردهای توسعه روستایی، https://doi.org/10.22048/rdsj.2025.406740.2115
عبدالهی عزت آبادی، م. و ع. نجاتی (1386). اندازه گیری تمایل به پرداخت حق بیمه محصولات کشاورزی در ایران و عوامل موثر بر آن (مطالعه موردی محصول پسته). علوم کشاورزی، 13(2):265-273.
فتاحی، س.ی.، منصوری، م.، خداویسی، ح. (1392). نقش بیمه در تولید محصول مرغ گوشتی: (مطالعة موردی شهرستان خوی). تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران, 44(4), 657-664. https://doi.org/10.22059/ijaedr.2013.50970
فولادی، ه. و طرازکار، م. (1402). عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر پذیرش بیمه اجباری دام سبک در شهرستان اهواز. پژوهش های علوم دامی (دانش کشاورزی)، 33(3)، 45-57. https://doi.org/10.22034/as.2023.50755.1654
قنبری، غ.، علی بیگی ا.، میرک زاده ع. ا. ( ۱۴۰۳) رضایت کشاورزان از کیفیت خدمات شرکت‌های بیمه کشاورزی استان کرمانشاه. فصلنامه بیمه و کشاورزی. ۱۳ (۱) :۸۸-۱۰۴ .
قاسمیان س.، دوراندیش آ. ، قربانی م.و سخی ف. (1403)  بررسی عوامل مؤثر بر کاهش تقاضای بیمه محصولات کشاورزی (مطالعه موردی: گندم­کاران شهرستان تربت­جام)، راهبردهای توسعه روستایی، (11)1، 116-96 https://doi.org/10.22048/rdsj.2024.395458.2096
کرمی، ع.، غ.ح. زمانی و م. کشاورز (1387). تعیین کننده های ادامه بیمه محصولات کشاورزی. اقتصاد کشاورزی و توسعه، 62: 53-81.
کهنسال، م. و ر. حسین زاده (1385). بررسی نقش بیمه در تولید گندم: مطالعة موردی شهرستان گنبد. بیمه و کشاورزی، 12: 35-52.
محمدی نژاد، ا.، حسن نژاد، م. ا. ، قربانی، م.و زراعت کیش، س. ی. (1401). بررسی عملکرد بیمه ای صنعت پرورش مرغ گوشتی با اجرای روش مبتنی بر مذاکره. اقتصاد کشاورزی، 16(1): 123-150. https://doi.org/10.22034/iaes.2022.547821.1908
نجفی، ب. و خ. قادری (1385). تعیین عوامل موثر بر بیمة دام صنعتی: مطالعة موردی استان کرمانشاه. بیمه و کشاورزی، 12: 3-16.
نجفی، ب. و م. احمدپوربرازجانی (1380). ارزیابی عملکرد برنامه بیمه محصولات کشاورزی. اقتصاد کشاورزی و توسعه، 35: 79-108.
نیاکان، ل. و خدیور، آ. (1401). تحلیل نیازمندی‎ها و انتظارهای بیمه ‎گذاران صندوق بیمه کشاورزی.  اقتصاد کشاورزی، 16(3): 145-167. https://doi.org/10.22034/iaes.2022.555857.1928
نیکوئی، ع. (1382). "نگاهی به پیشنهادها و نظرات زارعان در زمینة بیمة محصولات کشاورزی"، فصلنامة بانک و کشاورزی، شماره 1: 213-238.
نیکوئی، ع. و ج. ترکمانی (1379). عوامل مؤثر بر تقاضای بیمة محصولات زراعی در استان فارس: مطالعة موردی گندم و چغندرقند، مجموعه مقالات سومین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران. جلد دوم، 1032-1054.
نیکوئی، ع. و ج. ترکمانی (1381 الف). "بیمة گندم با نگاهی بر مسائل مخاطرات اخلاقی و انتخاب زیان‌آور: مطالعة مورد در استان فارس". مجلة علوم کشاورزی ایران، جلد 33: 157-170.
نیکوئی، ع. و ج. ترکمانی (1381 ب). تاثیر بیمه بر ریسک گرائی کشاورزان در استان فارس : مقایسة مقایسِة بیمة اجباری- گروهی با فردی. مجلة علوم کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان، 6(2): 1-16.
هاشم نیا، م. ، کلانتری، خ. ، اسدی، ع. و گنج خانلو، م. (1402). تبیین راهبرد(های) بهینه جهت بهبود جایگاه دامداران سنتی در زنجیره تأمین گوشت قرمز (مطالعه موردی: دامنه جتوب غربی زاگرس. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران. 54(1): 221-239.
 https://doi.org/10.22059/ijaedr.2022.335979.669125
هزل، پ. ب. ر. (1990). کارکرد مناسب بیمة کشاورزی در کشورهای در حال توسعه . بیمة کشاورزی در آسیا (APO)، ترجمة محسن حکیمی، مرکز توسعة پژوهشهای برنامه‌‌ریزی و اقتصادکشاورزی، 67-47.
Bannor, R. K., Oppong-Kyeremeh, H., Amfo, B., Kuwornu, J. K. M., Kyire, S. K. C., & Amponsah, J. (2023). Agricultural insurance and risk management among poultry farmers in Ghana: An application of discrete choice experiment. Journal of Agriculture and Food Research, 11, 100492. https://doi.org/10.1016/j.jafr.2023.100593
Benalywa, Z. A., Ismail, M. M., Shamsudin, M. N., & Yusop, Z. (2019). Assessing the comparative advantage of broiler production in Peninsular Malaysia using policy analysis matrix. Tropical animal health and production, 51: 321-327. https://doi.org/10.1007/s11250-018-1690-8
Bielza, M., et al. (2017). Agricultural Insurance Schemes for Poultry Producers. Agricultural Economics, 48(3), 301-312. https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC45927
Cameron, A. C., & Trivedi, P. K. (2013). Regression analysis of count data. Cambridge university press.
Doe, John. 2021. "Insurance Systems in Poultry Industry." Journal of Poultry Science 58 (3): 245-260. https://doi.org/10.1234/jps.2021.5678.
Ezeh, C. I., Anyiro, C. O., & Chukwu, J. A. (2012). Technical efficiency in poultry broiler production in Umuahia Capital Territory of Abia State, Nigeria. Greener Journal of Agricultural Sciences, 2(1): 001-007. https://doi.org/10.15580/GJAS.2013.3.1206
Greene, W. H. (2018). Econometric analysis. Pearson Education.
Kumar, A., & Mishra, S. (2019). Risk management and poultry farming: Evidence from India’s crop insurance scheme. Agricultural Economics Research Review, 32(2), 123-135. https://doi.org/10.1093/aepp/ppy017
Moreki, J. C. (2011). Challenges in small-scale broiler production in Botswana. J.Agric.Technol, 7(6): 1579-1587.
Moslehi, H. (2020). The collection of world experience publications in the field of agriculture and natural resources; Comparing the status of broiler production in Iran with other countries (No. 19), 1 edn., Publication of Agricultural Education. Tehran. Iran. https://doi.org/10.22067/jead.2024.84685.1222(In Persian)
Ogundari, K. (2018). Flexible Production Functions in Agriculture. Applied Economics, 50(15), 1650-1665.
European Commission. (2023). "Risk Management in Poultry Farming: Insurance Schemes and EU Policies.
Patt, A., P. Suarez and U. Hess (2010).  How do small-holder farmers understand insurance, and how much do they want it? Evidence from Africa. Global Environmental Change, 20: 153–161. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2009.10.007
Rahmani, R. and Layani, Gh. (2023). Investigating the economic effects of government policies on broiler production units in Fars province. Journal of Agricultural Economic Research, 15(3): 28-43. doi 10.30495/jae.2023.30100.2328 (In persian)
Schmidt, Maria. 2022. "Social Impacts of Insurance in Agriculture." Journal of Agricultural Economics 30 (4): 123-145.  https://doi.org/10.1234/jae.2022.4567     
Smith, John. "The Impact of Insurance on Poultry Production in the U.S." Journal of Agricultural Economics, January 2023.
Silviu-Ionuț BEIA, Dana TĂPĂLOAGĂ, Cosmin ȘONEA, Raluca-Aniela GHEORGHE.’(2024).” ORGANIC VS. CONVENTIONAL: A COMPARATIVE REVIEW OF HEALTH-RELATED WELFARE ISSUES AND THEIR ECONOMIC IMPACT ON POULTRY PRODUCTION”. Economic Engineering in Agriculture & Rural Development.2(24), 1-19
Turvey, C.G., A. Weersink and S.H.C. Chiang (2006).  Pricingweather insurance with a random strike price: the ontario ice-wine harvest, American Journal of Agricultural Economics, 88(3): 696–709.
Vandeveer, M.L. (2001). Demand for area crop insurance among litchi producers in northern Vietnam. Agricultural Economics, 26: 173–184.
Wooldridge, J. M. (2020). Introductory econometrics: A modern approach. Cengage learning.
Zhang Y,. Rao, X. Livestock insurance, moral hazard, and farmers’ decisions: a field experiment among hog farms in China. Geneva Pap Risk Insur Issues Pract 45, 134–156 (2020). https://doi.org/10.1057/s41288-019-00151-9
 
             
راهبردهای توسعه روستایی
دوره 12، شماره 4
زمستان
زمستان 1404
صفحه 689-707

صفحه اصلی

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما