راهبردهای توسعه روستایی

مدلی برای حکمرانی توسعه و کاربردپذیری فناوری‌های نوظهور در مراکز تولیدی – روستایی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

اکبر فروزش 1
احمد رضا کسرایی 2
رضا دین پناه 3
مهدی چرمچیان لنگرودی 3

1 دکتری مدیریت انتقال تکنولوژی، رئیس گروه تدوین قوانین و مقررات بازرگانی، معاونت توسعه بازرگانی، وزارت جهاد کشاورزی، تهران، ایران

2 گروه مدیریت صنعتی، فناوری اطلاعات و تکنولوژی، دانشکده مدیریت، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،

3 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران

https://doi.org/10.22048/rdsj.2026.475035.2191
چکیده
فناوری‌ها کارآمدترین عامل ارتقای بازدهی و اثربخشی دیگر منابع تولیدی هستند و. متولیان حوزه فناوری، در سال‌های اخیر تلاش نموده‌اند، مسیر رشد و توسعه فناوری‌های نوظهور در جامعه هدف را با اتکا بر کارکردهای حکمرانی، هموار کنند. این پژوهش با هدف تدوین مدل حکمرانی مناسب برای توسعه فناوری‌های نوظهور در مراکز تولیدی – روستایی ایران، به روش پیمایشی و با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری در سال 1402 اجرا شد. جامعه آماری تحقیق، 456 نفر از کنشگران فناوری‌های کشاورزی بودند که به استناد جدول مورگان و کرجسی، 314 نفر از آن‌ها به روش نمونه‌گیـری تصادفـی طبقه‌ای در سراسر کشور مورد پیمایش قرار گرفتند. جمع‌آوری داده‌ها توسط پرسشنامه‌ای انجام گرفت که روایی شکلی آن از طریق روایی همگرا و واگرا و نظر سنجی از متخصصین، و پایایی آن با بررسـی بـرازش مـدل پژوهش، محاسبه واریانس استخراج شده و پایایی ترکیبی، تائید شد. ضریب همبستگی پیرسون (451/0 < rs < 131/0) نشان داد میان شاخص‌های حکمرانی برای توسعه فناوری‌های نوظهور، رابطه مثبت و معنی‌داری در سطح 99 درصد وجود دارد و بررسی روابط بین متغیرهای مکنون و متغیرهای آشکار و محاسبه بارعاملی نشان داد ؛ شاخص‌های توجه به پایداری در تولیدات روستایی و کشاورزی( 808/0)، شفافیت برنامه‌ها و سیاست‌ها (786/0)، آینده‌نگری (773/0)، قانون‌مندی (770/0) و توسعه امور زیربنایی در مراکز تولیدی – روستایی (764/0)، بیشترین تاثیر را در مدل حکمرانی تدوین شده دارند. بـرازش کلـی مدل تحقیـق برپایه شـاخص GOF برابر با 586/0 به‌دست آمد و اعتبار مدل هم از طریق پانل خبرگان تائید شد. بنابراین نظر به‌سرعت بالای توسعه فناوری‌های نوظهور کشاورزی در کشورهای صنعتی، شایسته است نظام سیاست‌گذاری روستایی کشورمان با عزم و اراده ملی به موضوع تعامل بین نهادهای تاثیرگذار در توسعه واحدهای کشاورزی فناورانه در مراکز تولیدی- روستایی توجه نموده و از طریق برنامه‌های آموزشی و ترویجی و تدوین سیاست‌های حمایتی مشخص در جامعه هدف، نسبت به معرفی قابلیت‌ها و ظرفیت‌های کشاورزی فناورانه، مدرن و پیشرفته در موضوع توسعه فناوری اهتمام ورزد.

کلیدواژه‌ها

سیاست‌گذاری فناوری
کشت‌های گلخانه‌ای
مراکز تولیدی – روستایی
مدل‌یابی
موضوعات

عنوان مقاله English

A model for governing the development and applicability of emerging technologies in rural-production centers of Iran

نویسندگان English

akbar forouzesh 1
Ahmadreza Kasraee 2
reza dinpanah 3
mehdi charmchiam langrodi 3
1 1- PhD in Technology Transfer Management, Head of the Commercial Laws and Regulations Development Group, Deputy for Business Development, Ministry of Agricultural Jihad, Tehran, Iran University, Tehran, Iran
2 Department of Industrial Management, Information Technology and Technology, Faculty of Management, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran
3 Associate Professor Department of Agricultural Extension and Education, Faculty of Agriculture, Sari Branch, Islamic Azad University, Sari, Iran
چکیده English

Technologies are the most efficient factor in improving the efficiency and effectiveness of other production resources. In recent years, technology managers have tried to pave the way for the growth and development of emerging technologies in the target society by relying on governance functions. This research aimed to develop an appropriate governance model for the development of emerging technologies in Iran's rural production centers, and was conducted using a survey method and structural equation modeling in 1402. The statistical population of the research was 456 agricultural technology activists, of whom 314 were surveyed nationwide using a stratified random sampling method, based on the Morgan and Krejci table.Data collection was carried out using a questionnaire whose form validity was confirmed through convergent and divergent validity and expert opinion surveys, and its reliability was confirmed by examining the research model, calculating the extracted variance, and composite reliability. Pearson correlation coefficient (rs < 0.451 < 0.131) showed that there is a positive and significant relationship at the 99% level between governance indicators for the development of emerging technologies, and examining the relationships between latent and manifest variables and calculating factor loadings showed that the indicators of attention to sustainability in rural and agricultural production (0.808), transparency of programs and policies (0.786), foresight (0.773), legality (0.770), and development of infrastructure in rural-production centers (0.764) have the greatest impact on the developed governance model. The overall evaluation of the research model based on the GOF index was 0.586, and the validity of the model was confirmed by a panel of experts.Therefore, given the high speed of development of emerging agricultural technologies in industrialized countries, it is appropriate for our country's rural policy-making system, with national determination and will, to pay attention to the issue of interaction between influential institutions in the development of technological agricultural units in rural production centers and, through educational and promotional programs and the formulation of specific support policies in the target community, to introduce the capabilities and capacities of technological, modern, and advanced agriculture in the issue of technological development

کلیدواژه‌ها English

technology policymaking
greenhouse crops
rural production centers
modeling
امیری، س.، تاجفر، ا. ه. کریم‌زادگان مقدم، د. و وحدت، د. (1399). نقش اینترنت اشیا در کشاورزی هوشمند و بهبود محصولات کشاورزی، نخستین کنفرانس بین‌المللی و دومین کنفرانس ملی مدیریت، اخلاق و کسب‌ وکار.
بنار، م. و علیزاده پ. (1398). اینترنت اشیا: فناوری­ها، استانداردها و چالش­ها، مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی، شناسنامه گزارش شماره مسلسل: 16965
بیات ترک، ا. و فروزش، ا. (1400). شناسایی و تبیین پیشران­های توسعه فناوری­های تولید و فرآوری گیاهان دارویی، کنگره گیاهان دارویی؛ مکانیزاسیون و فرآوری، کرج.
بهاروند، ف، حسین­پور، م و جمشیدی، م. ج. (1401). ارائه­ی الگوی پذیرش فناوری اینترنت اشیاء در بخش کشاورزی ایران، راهبردهای کارآفرینی در کشاورزی،9(18):  22-32.
حبیبی، آ. وکلاهی، ب. (۱۴۰۱). مدل‌یابی معادلات ساختاری و تحلیل عاملی. انتشارات جهاد دانشگاهی، چاپ دوم، تهران.
حاجی حسینی، ح و کریم میان، ز. (1398). فرآیند سیاستگذاری و حکمرانی علم، فناوری و نوآوری، فصلنامه سیاست علم و فناوری، 11(2): 71-85.
حاجی میرزا، ح. و شاکری بستان‌آباد، ر. (1399). بررسی مقدار اثرپذیری رشد بخش کشاورزی از کیفیت حکمرانی خوب، فصلنامه تحقیقات اقتصاد کشاورزی،12(4): 145-170
جلالی، ع. (1390). دوشنبه ۱۵ فروردین ۱۳۹۰ - ۰۴:۱۹ قابل مشاهده در تارنمای https://www.hamshahrionline.ir/news/
جلیلی، ز و سلمانی بیشک، م . ر . (1397). مطالعه رابطه وفور منابع حکمرانی رشد اقتصادی با تأکید بر نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات، فصلنامه نظریه­های کاربردی اقتصاد، 5 (3):137-164
خوشخوی، م، وحدتی، م، صالحی، ک، عزیزی، ح.، عشقی، م.، حقیقی، س.، گریگوریان. تفضلی، م (.1402). راهکارهای بومی‌سازی فناوری‌های نوین در صنعت باغبانی ایران، مجله تحقیقات استراتژیک در علوم کشاورزی و منابع طبیعی،  8 (1).:17-28
رازقی بورخانی، ف.، و میرترابی، م. ا. (1399). مدل‌یابی بهینه به‌کارگیری فناوری‌های نوین حفاظت آب در میان کشاورزان، تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران دانشگاه تهران، 51(4): 699-714،
رجب‌زاده، آ و حیدری یکتا، ح. (۱۴۰۱). بهره‌وری صنعت کشاورزی با کاربست مولفه‌های حکمرانی خوب، پنجمین همایش ملی توسعه علوم فناوریهای نوین در مدیریت، حسابداری و کامپیوتر، تهران.
رضایی لری، غ.، سلاجقه، س.، مداحیان، ش.، و نیک‌پور، ا. (1401). طراحی مدل حکمرانی خوب در صنعت و معدن در راستای توسعه پایدار با رویکرد کنش های نوآورانه، نشریه مجله مدیریت نوآوری در سازمان های دفاعی، 5(1) : 35-58، https://doi.org/10.22034/qjimdo.2021.310857.1454
رونقی، م، کهنسال، م. ر و قربانی، م. (1398). تعیین مؤلفه‌های حکمرانی در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و محیط‌زیست در بخش کشاورزی ایران، نشریه اقتصاد و توسعه کشاورزی،33(2): 125-149
زارعی، ه.، نیرومند، ل. و تاجیک اسماعیلی، س.(1399). شناسایی اثرگذاری ارتباطات مشارکتی کشاورزان براستفاده از فناوری­های نوین تولید، فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی، 7 (4):506 -489.
 https://doi.org/10.22048/RDSJ.2021.269787.1911
شاه­آبادی، ا و  ثمری،  ه. (1396). حکمرانی و صادرات مبتنی بر فناوری برتر: مطالعه موردی کشورهای عضو 15G، نشریه علمی- پژوهشی کاوش های مدیریت بازرگانی، 9 (18)، 1-19
طائب، م. (1395). حکمرانی در بخش کشاورزی، معاونت پژوهش‌های اقتصادی مرکز تحقیقات استراتژیک نهاد ریاست جمهوری اسلامی ایران، تهران(https://csr.ir).
علیزاده، پ. ، مؤمنی، ف. و  فقیهی متقاضی، م. (1394). نقش فناوری در توسعه اقتصادی و الزامات سیاست­گذاری برای آن، دفتر مطالعات ارتباطات و فناوری های نوین، گزارش شماره  14546 مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی.
علیزاده، ت، مظلوم خراسانی، م. و مجدی، ع.ا. (1400). مطالعه پیامدهای اجتماعی و اقتصادی شهرک­های صنعتی بر نواحی روستایی مورد مطالعه: شهرک­های صنعتی شهرستان ارومیه، فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی جلد 8 (4):399-418
فتحی، ر. و عزیزپناه، ا.(1400). بررسی عوامل مؤثر براستفاده از آموزش­های مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات درکشاورزی شمال خوزستان، فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی، 8(1): 55-69، https://doi.org/0.22048/RDSJ.2021.271002.1914
فرهمند، آ. ع. رادفر، ر.، پور ابراهیمی ع. ر. و شریفی، م. (۱۴۰۰). عوامل مؤثر بر پذیرش فناوری­های اینترنت اشیاء در کسب و کار هوشمند بر اساس tam ، دوفصلنامه علمی آینده‌پژوهی ایران، دانشگاه بین­المللی امام خمینی (ره)، 6(1): 151-171
کریم میان، ز. و فلاحتی، ن. (1401). بررسی ساختار حکمرانی در سیاست­گذاری فناوری و نوآوری کشور مبتنی­ بر تحلیل شبکه­های سیاستی، فصلنامه علمی مدیریت نوآوری، 11(2):1-26
کوثری، س. و علیزاده، پ. (1400). الگوی حکمرانی نظام علوم، تحقیقات و فناوری از منظر سیاست­های عرضه و تقاضا؛ باهدف رفع همپوشانی‌های قانونی و عملکردی، فصلنامه علمی - پژوهشی سیاست علم و فناوری، 14(2):80-98.
محمدیان، آ.، حیدری دهویی، ج. و قربانی، ع. ر. (1399). اولویت­بندی کاربردهای اینترنت اشیاء در کشاورزی با استفاده از شاخص­های توسعه پایدار، فصلنامه تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران ،51(4): 745- 759 .
مطرانلویی، پ.(1394). نقش تکنولوژی و نوآوری در توسعه صنعتی فراگیر و پایدار،"گزارش توسعه صنعتی2016 UNIDO "، معاونت بررسی های اقتصادی اتاق بازرگانی،  صنایع ،  معادن  و کشاورزی  تهران.
موسی­خانی، م.، ثقفی، ف.، حسن­زاده، م و صادقی، م. الف. (1399). ارائه­ی چارچوب سیاست­گذاری فناوری­های نوین با استفاده از شناسایی عوامل موثر بر توسعه­ نظام نوآوری فناورانه با رویکرد فرا ترکیب،  نشریه تصمیم­گیری و تحقیق در عملیات، 5(1): 13-27
نصرالهی وسطی، ل. (1402). نقش حکمرانی خوب درتأثیرگذاری رسانه­های مبتنی برفناوری برتوسعه­ پایدار (موردمطالعه: دانشجویان مقطع تحصیلات تکمیلی دانشگاه تهران)، فصلنامه توسعه اجتماعی ، 18 (1)، 311- 356
Camino Kavanag. 2019. New Tech, New Threats, and New Governance Challenges: An Opportunity to Craft Smarter Responses?https://www.jstor.org/stable/resrep20978.1
David, Guston. 2021. "Technology governance - OECD", https://www.oecd.org/sti/science-technology-innovation-outlook/technology-governance.
Jiang, H., Zhao, S., Zhang, S., Xu, X. 2017.”The adaptive mechanism between technology standardization and technology development: An empirical study”, Technological Forecasting & Social Change, https://doi.org/10.1016/j.tech.2017.11.015.
Luciano, Edimara Mezzomo 2021. "Going the Extra Mile: Impact of Individuals' Behavior on Information Technology Governance". Revista de Administração Contemporânea. 25 (5). Doi:78491982/10.159 rac2021190237.en. ISSN78491982. S2CID 238049866
Mandemaker, M., M. Bakker, and J. Stoorvogel. 2011. The role of governance in agricultural expansion and intensification: a global study of arable agriculture. Ecology and Society 16(2): 8. [online] URL: http://www.ecologyandsociety.org.http://dx.doi.org/10.5751/ES-04142-160208
Morchid A. a, El Alami R a, Aeshah A., Raezah b, & Sabbar,Y. 2023.Applications of internet of things (IoT) and sensors technology to increase food security and agricultural Sustainability: Benefits and challenges, Ain Shams Engineering Journal, http://creativecommons.org https://doi.org/10.1016/j.asej.2023.102509
Neranjan, N. T, Hayati,Y., Saifullah, M, Abu, B., & Pg Emerolylariffion, A.2021.Internet of Things in Smart Agriculture: Challenges, Opportunities and Future Directions, https://www.researchgate.net, DOI: 10.1109/CSDE53843.2021.9718402
Othmane Friha, M., Amine F., & Lei Sh. 2021 Internet of Things for the Future of Smart Agriculture: A Comprehensive Survey of Emerging Technologies Iee/Caa  Journal Of Automatica Sinica, 8(4).
Prakash Sharma, I., and Kanta, Ch. 2021. Green Technology in Relation to Sustainable Agriculture: A Methodological Approach, Book Renewable Energy and Green Technology, eBook ISBN 9781003175926, https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.1201/9781003175926-3
Taylor, P.2020.Why is governance so important to running and supporting technology? https://www.bcs.org/articles-opinion-and-research.
 
 
 
راهبردهای توسعه روستایی
دوره 12، شماره 4
زمستان
زمستان 1404
صفحه 669-688

صفحه اصلی

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما