شناسایی پیشران‌های تأثیرگذار بر گردشگری روستایی با رویکرد آینده‌پژوهی (نمونه موردی: روستاهای شهرستان نیر)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

چکیده
یکی از مهمترین بحث‌ها در خصوص توسعه گردشگری، برنامه‌ریزی برای آینده و در واقع آینده پژوهی است. بنابراین، این پژوهش قصد دارد مهمترین پیشران‌های مؤثر در گردشگری روستاهای نیر را شناسایی نموده و سپس با ارائه راهکارها و استراتژی‌ها توسعه گردشگری این شهر را برای آینده تدوین نماید. این پژوهش در سال 1400 انجام شده و بر اساس هدف کاربردی و از نظر ماهیت تحلیلی و اکتشافی است. روش گردآوری اطلاعات، با توجه به ماهیت مطالعه تحقیق به دو صورت کتابخانه‌ای و میدانی بوده است. داده‌های کیفی با پرسشنامه باز و بررسی اسناد صورت گرفت. داده‌های کمی به صورت عددی و از طریق وزن‌دهی پرسشنامه دلفی تهیه شد. به شکلی که ابتدا شاخص‌ها در ابعاد مختلف گردآوری و سپس در اختیار متخصصین و کارشناسان قرار داده شد. برای شناسایی متغیرهای پیشران و کلیدی از مدل تأثیرات متقابل در قالب نرم‌افزار میک مک استفاده شده است. در مرحله بعد پس از شناسایی عوامل کلیدی از 30 نفر از متخصصین درخواست گردید، در چارچوب ماتریس تأثیرات متقابل، بر اساس میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری به شاخص‌ها امتیاز صفر تا سه اختصاص دهند. نتایج نشان داد شش متغیر در جایگاه مستقل، دو متغیر به عنوان ورودی، دو متغیر وابسته و دو متغیر نیز در جایگاه دوجهی قرار داشتند. همچنین عامل گردشگری برنامه‌ریزی شده در روستاها که میزان اثرگذاری مستقیم آن 24 بدست آمد، به عنوان عامل ورودی با بالاترین قدرت تعیین کنندگی در جایگاه نخست، پیشران‌های کلیدی برای توسعه گردشگری روستاهای شهرستان نیر از دیدگاه هیات خبرگان است. همچنین حفظ محیط زیست، امکانات اقامتی و امکانات بهداشتی روستا با میزان اثرگذاری 17 در جایگاه دوم قرار داشتند. در این راستا پیشنهاد می‌گردد، با توجه به توان‌ها و پتانسیل‌های منطقه مورد نظر، برنامه‌ای مدون جهت توسعه گردشگری روستایی تدوین گردد. به گونه‌ای که توسعه صنعت گردشگری در نواحی روستایی مورد مطالعه به عنوان یک استراتژی جدید توسط جوامع محلی، عوامل سیاسی و برنامه‌ریزان است که به عنوان عوامل مهم اصلاح مناطق روستایی به شمار می‌آ‌یند و می‌تواند نقش عمده‌ای در توسعه این نواحی داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Identifying drivers influencing rural tourism with a future research approach (case study: villages of Nir County)

نویسندگان English

bahram imani 1
omid hamid naneh karan 2
1 Associate Professor of Geography and Rural Planning, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili.
2 MA student of Geography and Rural Planning, University of Mohaghegh Ardabili.
چکیده English

This research was done in the year 2021 and is based on its applied purpose and in terms of its analytical and exploratory nature. The method of data collection, according to the nature of the research study, is both library and field. Qualitative data was collected through an open questionnaire and document review. Quantitative data was prepared numerically and by weighting the Delphi questionnaire. In such a way that first the indicators were collected in different dimensions, and then they were provided to specialists and experts. In order to identify driving and key variables, the model of mutual effects has been used in the form of Mic Mac software. In the next step, after identifying the key factors, 30 experts were asked to assign a score of 0 to 3 to the indicators based on their degree of influence in the framework of the matrix of mutual effects. the results showed that six variables were in independent positions, two variables were input variables, two were dependent variables, and two were in binary positions. Also, the factor of planned tourism in the villages, whose direct impact was 24, as the input factor with the highest determining power in the first place, is the key driver for the development of tourism in the villages of Nair City from the expert panel's point of view. Also, environmental protection, residential facilities, and health facilities of the village were in second place with an impact rate of 17. In this regard, it is suggested to develop a codified programme for the development of rural tourism according to the powers and potentials of the region. In such a way that the development of the tourism industry in rural areas is studied as a new strategy by local communities, political agents, and planners who are considered important factors in the reform of rural areas and can play a major role in the development of these areas.

کلیدواژه‌ها English

Planning
rural development
rural tourism
future research
Nir County
اخوان کاظمی، م. و نیکونهاد، الف. (1398). آینده پژوهی توسعه سیاسی در ایران بر مبنای تحلیل بازدارنده­ها. سیاست، 49 (3)، 606-587. https://doi.org/10.22059/jpq.2019.240870.1007125
ایمانی، ب.، ناصری منش، ع. و مهدی، ع. (1397). بررسی و تحلیلی بر نقش و جایگاه آئین­های بومی و سنتی در توسعه پایدار گردشگری روستایی (مورد مطالعه: منظقه سوادکوه در استان مازندران). نگرش­های نو در جغرافیای انسانی (جعرافیای انسانی)، 10 (2)، 105-87. https://doi.org/20.1001.1.66972251.1397.10.2.5.5
بابایی میبدی، ح.، گودرزی، غ.، آذر، ع. و عزیزی، ف. (1399). طراحی مدل آینده نگاری توسعه پایدار منطقه­ای با رویکرد برنامه­ریزی سناریو مبنا و سیستم داینامیک (مورد مطالعه: استان یزد). نشریه علمی پژوهشی مدیریت فردا، 19 (62)، 180-163. https://www.sid.ir/paper/390337/fa
تقوایی، م. و حسینی­خواه، ح. (1396). برنامه­ریزی توسعه صنعت گردشگری مبتنی بر روش آینده پژوهی و سناریو نویسی (مطالعه موردی: شهر یاسوج). برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، 6 (23)، 30-8.  https://doi.org/10.22080/jtpd.2018.1762
جعفری، الف.، شریفی­فر، ف. و علم، ش. (1398). نقش آفرینی زنان در مدیریت ورزش کشور با رویکرد آینده پژوهی. مطالعات مدیریت ورزشی (پژوهش در علوم ورزشی)، 11 (58)، 38-17. https://doi.org/10.22089/smrj.2019.7705.2658
جعفری، ف.، موذنی، م. و بدلی، الف. (1399). آینده پژوهی تغییرات کاربری اراضی شهری در کلان شهر تبریز. برنامه­ریزی فضایی، 10 (2)، 22-1. https://doi.org/10.22108/sppl.2019.114581.1329
حیدری ساربان، و. (1396). بررسی اثرات گردشگری در توسعه اجتماعی مناطق روستایی، مورد مطالعه: شهرستان مشگین شهر. مجله آمایش جغرافیایی فضا، 7 (۲۵)، ۱۸۶-۱۷۱. https://gps.gu.ac.ir/article_54248.html
حیدری، م.ت.، رحمانی، م.، خانمرادی، س. و حقی، ی. (1400). تبییـن راهبـردی پیشـران­های رقابت­پذیـری گردشـگری در دسـتیابی بـه بازارهـای هدف گردشگری، مورد مطالعه: استان زنجان. فصلنامه علمی پژوهشی گردشگری و توسعه، 10 (3)، 35-49. https://doi.org/10.22034/jtd.2020.223240.1987
زالی ن. و عطریان، ف. (1395). تدوین سناریوهای توسعه­ی گردشگری منطقه­ای براساس اصول آینده پژوهی (مورد مطالعه: استان همدان). مجله آمایش سرزمین، 8 (1)، 131-107.https://doi.org/10.22059/jtcp.2016.59147
زالی، ن. (1390). آینده­نگاری راهبردی و سیاست­گذاری منطقه­ای با رویکرد سناریونویسی. فصلنامه مطالعات راهبردی، 10 (4)، 54-33. https://doi.org/20.1001.1.17350727.1390.14.54.2.0
سبحانی، ن.، بیرانوندزاده، م.، گرامی طیبی، م. و صیدبیگی، ص. (1397). واکاوی فضایی احساس امنیت شهروندان در فضاهای شهری با رویکرد آینده‌پژوهی (مطالعۀ موردی: شهر خرم‌آباد). مجله جغرافیای اجتماعی شهری، 5 (2)، 49-31.https://doi.org/ 10.22103/JUSG.2019.1967
شمس، ش.، حسینی، الف. و خورشیدیان، ر. (1395). تحلیل و ارزیابی کاربرد روش تحلیل سلسله مراتبی فازی در اولویت­بندی سناریوهای توسعه گردشگری روستایی. برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، 5 (18)، 178-158. https://tourismpd.journals.umz.ac.ir/article_1379.html?lang=fa
طاهری دمنه، م. و نادری خورشیدی، ع. (1393). آینده­نگاری منابع انسانی در نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران با استفاده از روش تلفیقی سناریوپردازی و تحلیل اثرات متقاطع. فصلنامه علمی منابع انسانی ناجا، 5 (36)، 50-29. https://ecc.isc.gov.ir/showJournal/22285/63457
کارگراصل زنوزی، ق.، عزت­پناه، ب. و ولیزاده، ر. (1399). شناسایی و تحلیلی بر پیشران­های مؤثر در توسعه آینده صنعت گردشگری تجاری بارهیافت آینده­پژوهی (نمونه موردی: شهرجلفا). نگرش­های نو در جغرافیای انسانی، 12 (2)، 173-153. https://geography.garmsar.iau.ir/article_672303.html
ملک، م. و کلانتری، م. (1393). تحلیل فضایی و سطح­بندی جاذبه­های گردشگری و زیرساخت ارتباطی و شبکه­ی راه در مناطق کویری ایران (مطالعه موردی: شهرستان خور و بیابانک). مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 5 (17)، 70-53. https://jargs.hsu.ac.ir/article_161367.html
معدنی، ج؛ تقوی، الف. (1401). اولویت‌بندی پیشران‌های کلیدی و مؤثر گردشگری روستایی در بهبود معیشت خانوارهای روستایی، مطالعه موردی: روستاهای پیرامون شهر سرعین، اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 11(2)، 249-233.  https://doi.org/20.1001.1.23222131.1401.11.40.11.6
ویسی، ف.، صفیاری، ر.، منوچهری، س. (1398). پیشران‌های مؤثر بر توسعه پایدار گردشگری نواحی روستایی با تأکید بر آینده‌پژوهی، مورد مطالعه: بخش اورمان شهرستان سروآباد، مطالعات اجتماعی گردشگری، 7(14)، 72-47. https://www.sid.ir/paper/363958/fa
Flemsaeter, F., Stokowski, P., & Frisvoll, S. (2020). The rhythms of canal tourism: Synchronizing the host-visitor interface. Journal of Rural Studies, 78: 199-210. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2020.06.010
Kapera, I. (2018). Sustainable tourism development efforts by local governments in Poland, Sustainable Cities and Society, 40(3), 581-588. https://doi.org/10.1016/j.scs.2018.05.001
Quandt, C., Ferraresi, A., Kudlawicz, C., Martins, J., & Machado, A. (2017). Social innovation practices in the regional tourism industry: Case study of a cooperative in Brazil. Social Enterprise Journal, 13(1), 78–94. https://doi.org/10.1108/SEJ-12-2015-0038
Shekari, F., Ziaee, M., Faghihi, A., & Jomehpour, M. (2022). Nomadic livelihood resilience through tourism. Annals of Tourism Research Empirical Insights, 3 (1), 100034. https://doi.org/10.1016/j.annale.2022.100034
Stokowski, P.A., Kuentzel, W.f., Derrien, M.M., & Jakobcic, Y.L. (2021). Social, cultural and spatial imaginaries in rural tourism transitions. Journal of Rural Studies, 87: 243-253. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2021.09.011
UNWTO. (2022). Tourism Enjoys Strong Start To 2022 While Facing New
Uncertainties. https://www.unwto.org/news/tourism-enjoys-strong-start-to-2022-while- facing-new-uncertainties.
Wei, G., & Shanshan, C. (2017). Using Tourism Carrying Capacity to Strengthen UNESCO Global Geopark Management in Hong Kong. Geoheritage, 1-12,  https://doi.org/10.1007/s12371-017-0262-z.
Yabuta, M., & Scott, N. (2010). A theoretical framework of the dynamic property of the tourism destination network. University of Queensland, 143.
Yu, P., Zhang, J., Wang, Y., Wang, Ch., & Zhang, H. (2020). Can tourism development enhance livelihood capitals of rural households? Evidence from Huangshan National Park adjacent communities, China. Science of The Total Environment, 748, https://doi.org/141099. 10.1016/j.scitotenv.2020.141099