مدل سازی و ارائه الگوی بهینه توسعه‌ی شبکه‌ی معابر روستایی شهرستان شاهین شهر و میمه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیای دانشگاه پیام نور

2 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا، واحد نجف اباد، دانشگاه ازاد اسلامی، نجف اباد، ایران

چکیده
امــروزه فعالیت‌هــای روستایی، رفــت و آمــدها و ارتباطات سطح یه روستا با شهر و منطقه نفوذ آن به میزان زیادی تغییر کـرده و ایـن تغییـرات بدون توجه به شرایط زیست محیطی و محیط مطلوب انسانی بوده است به گونه‌ای که مشکلات زیـادی را به ویژه برای انسان‌های ساکن فراهم آورده است. این پژوهش با رویکردی توسعه‌ای ـ کاربردی و با روش توصیفی ـ تحلیلی به دنبال بررسی هدف مدل سازی و ارائه الگوی بهینه توسعه‌ی شبکه‌ی معابر روستایی شهرستان شاهین شهر و میمه است. به گونه ای که برای دستیابی به این مهم شاخص هایی در 4 بخش طبیعی و اکولوژیکی، اجتماعی – فرهنگی، اقتصادی و کالبدی - فضایی استخراج شد و با نظر سنجی از 30 متخصص امر در زمینه مطالعات شهری و روستایی و با استفاده از نرم افزار Smart-Pls به تحلیل عوامل اکتشافی پرداخته شد. در این بین برای بهینه توسعه‌ی شبکه‌ی معابر روستایی از الگوریتم درخت پوشای مینیمم MST در محیط نرم افزار Matlab 2016 و برای فضایی سازی شاخص‌های مورد مطالعه از روش و فرآیند تحلیل شبکه Network Analyst Tools در محیط نرم افزار ArcGIS استفاده شده است. نتایج نشان داد مقادیر اشتراکات استخراجی حاصل از تجزیه و تحلیل مؤلفه‌ها بالاتر از مقدار 4/0 قرار داشته که تأییدی بر مناسب بودن داده ها و تحلیل عاملی می باشد و شاخص کالبدی فضایی با ضریب 692/0 مهم ترین عامل شناسایی شد نتایج بررسی میدانی نشان داد که از بین مسیرهای توسعه شبکه معابر برای 15 روستای مورد مطالعه در بخش 4 شاخص و سنارویو تشکیل داده شد که روستاهای جهاد آباد و مورچه خورت در وضعیت مناسب کاملاً مناسبی از نظر توسعه شبکه معابر قرار دارند، روستاهای ونداده و سعید آباد ئر وضعیت متوسطی از نظر توسعه شبکه معابر قرار دارند، روستاهای قاسم آباد، خسرو آباد، موته و لوشاب در وضعیت نامناسب و روستاهای رباط پایین، لای بید، آزان و زیاد آباد در وضعیت کاملاً نامناسبی از از نظر توسعه شبکه معابر قرار دارند. با توجه به تحلیل یافته‌های می‌توان گفت از بین روستاهای مورد مطالعه 6/66 درصد از در وضعیتی نامناسب و کاملاً نامناسب از نظر توسعه شبکه معابر قرار دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Modeling and presenting the optimal model for the development of rural roads network in Shahinshahr and Meimeh

نویسندگان English

Sayed Ramin Ghafari 1
hajar nasehi 2
1 Associate Professor, Department of Geography, Payame Noor University
2 PhD Student. Department of Geography,Najafabad Branch , Islamic Azad University, Najafabad , Iran
چکیده English

Today, human activities, comings and goings and communications at the urban and rural levels have changed a lot and these changes have been regardless of environmental conditions and the desired human environment. The present research is based on applied development goal and in terms of descriptive-analytical methodology based on library studies and field studies. To study, model and present the optimal model for the development of rural roads network in Shahinshahr and Meimeh. To achieve the objectives of the research, 4 indicators: natural and ecological, socio-cultural, economic and physical-spatial were extracted and surveyed by 30 experts in the field of urban and rural studies and using Smart-Pls software to analyze the factors. Exploration was done. Then, in order to present the optimal model for the development of the rural road network, the colonial competition algorithm (MST minimum tree cover) in Matlab 2016 software environment has been used, and the Tracking Analyst Tools method in spatialization of the studied indicators in Network Analyst Tools is used in the ArcGIS software environment. The results show that among the studied indicators, the socio-cultural index has the highest coefficient and impact on the development of rural road network and then the economic index is effective as a stimulus and mediator in the second category. Also, the results of spatial analysis show that Among the studied villages, 66.6% are in an unsuitable and completely unsuitable situation in terms of the development of the road network.

کلیدواژه‌ها English

modeling
development
road network
village
Shahinshahr and Maymeh
اخوان، آ.، صالحی، ا.، طغیانی، ش.، 1397. ارزیابی تأثیر عوامل محیطی- کالبدی بر سرزندگی و کیفیت خیابان‌های شهری (مطالعه موردی: خیابان‌های نادر و انقلاب شهر ساری، جغرافیا و پایداری محیط، 8 (27): 29- 15.
احدنژاد روشی، م.، تیموری، ا.، طهماسبی مقدم، ح.، واعظ لیواری، م.، 1399. تحلیل فضایی آسیب پذیری شبکه معابر شهری در برابر زلزله با بحران مدیریت(مطالعه موردی: بخش مرکزی شهر زنجان)، مجله مخاطرات محیط طبیعی، 9(26):90-77.
افراسیابی، م.، صدری، آ.، داغستانی، ا.، 1394. تأثیر پیاده راه بر افزایش تعاملات اجتماعی در فضاهای شهری، دومین همایش بین‌المللی و چهارمین همایش ملی معماری، مرمت، شهرسازی ومحیط زیست پایدار، همدان، دبیرخانه دائمی همایش.
باستین،ع.، زیاری، ک.، پوراحمد، ا.، حاتمی­نژاد، ح.، 1397. سنجش و ارزیابی اثرات حکمروایی خوب شهری بر زیست‌پذیری شهرها(مطالعه موردی: شهر بوشهر)، فصلنامه علمی- پژوهشی پژوهش و برنامه ریزی شهری، 9(34): 18-1.
بحرالعلومی، ز.، 1395. دلایل سرزندگی فضاهای عمومی در ایتالیا درگذر تاریخ تا به امروز. فصلنامه هنر و تمدن شرق، 14(4): 42-31.
پورطاهری، م.، باقری سرنجیانه، ن.، رکن الدین افتخاری، ع.، 1391. ارزیابی قابلیت دسترسی به نظام حمل و نقل و نقش آن در توسعة سکونتگاه های روستایی، مجله برنامه­ریزی و آمایش فضا، (مدرس علوم انسانی)، 16(4)،
جهانشاه لو، ل.، امینی، ا.، 1385. برنامه‌ریزی شهری و نقش آن در دستیابی به حمل ونقل پایدار شهری، هفتمرین کنفرانس مهندسی حمل ونقل و ترافیک ایران، تهران(1385).
سجاسی قیداری، ح.، پورطاهری، م.، سلیمانی، ز.، 1396. نقش نظام حمل و نقل روستایی درتوسعه یافتگی اقتصادی نواحی روستایی(مطالعه موردی دهستان طاغنکوه شمالی)، نشریه برنامه­ریزی و آمایش فضا(مدرس علوم انسانی)، 21(1): 221-252.
صادقی، ز.، 1389. شاخص­های رشـد و توسـعه تسـهیلات و زیـر سـاختهـای حمـل و نقـل و ترافیـک کـلان شـهر اصـفهان و عملکـرد آن در سال­های 1382و 1388، شهرداری اصفهان، معاونت حمل و نقل و ترافیک.
ظاهری، م.، حسینی شه پریان، ن.ا، رحیم­زاده، ن.، 1396. ارزیابی تأثیر حمل ونقل بر ابعاد مختلف توسعه روستایی(مطالعة موردی: بخش مرکزی شهرستان تبریز)، مجله پژوهش و برنامه­ریزی روستایی،6(19).
علی­زاده مقدم، س.، ذاکریان، م.، تشکری بافقی، ب.، 1397. باز طراحی مسیر عابر پیاده با رویکرد ارتقاء کیفیت حضورپذیری افراد در بافت تاریخی شهر یزد، نمونه موردی: پیاده روی خیابان فرخی شهر یزد، فصلنامه علمی- پژوهشی پژوهش و برنامه­ریزی شهری، 9(34): 148-133.
غفاری، س.ر، افتخاری، ا.، 1397. بررسی عوامل مؤثر در توسعه شبکه­ی معابر روستایی در شهرستان شاهین شهر و میمه، نشریه پژوهش­های مکانی فضایی،3(1): 49-68.
فرمانداری شهرستان شاهین­شهر و میمه. 1400. قابل دستیابی در: shahinshahrmeimeh.gov.i. آخرین دسترسی: 24 مهر 1400.
فصیحی،ح.، پریزادی، ط.، کرمی، ت.، 1398. بررسی نقش پیاده راه‌ها در سرزندگی فضاهای عمومی مطالعه موردی: پیاده راه حرم شهرری، فصلنامه شهر پایدار، 2(4): 15-1. 
قریب، ف.، 1383. امکان سنجی ایجاد مسیرهای پیاده و دوچرخه در محدوده تهران قـدیم، نشـریه هنرهـای زیبا، 19(1).
موسوی، س.س.، شکور، ع.، 1397. بررسی و نقش نشانه­های شهری با تأکید بر شناسایی هویت فضا(مطالعه موردی: بلوار شهید چمران شیراز)، فصلنامه علمی - پژوهشی پژوهش و برنامه ریزی شهری، 9(35): 10-1.  
میرزایی، خ.، محمدزکی، ا.، 1395. ارزیابی آثار اجتماعی پیاده‎راه ‌سازی خیابان 15خرداد واقع در منطقۀ 12 شهرداری تهران(فاز دوم) فصلنامه علمی- پژوهشی پژوهش و برنامه­ریزی شهری، 7(24): 142-121.
مهدیون، ج.، بابایی فینی، ا.، حضرتی، م.، ربیعی فر، و.، 1395. تحلیل وضعیت شبکه معابر سکونت گاه­های روستایی بعد از اجرای طرح هادی(مورد مطالعه: روستاهای شهرستان زنجان)، مجله پژوهش و برنامه­ریزی روستایی، 5(15).
معصومی، م.، رجب زاده نیارق، م.، 1400. بررسی میزان آسیب‌پذیری شبکه معابر شهر اردبیل در برابر سوانح طبیعی (زلزله) (مطالعه موردی: خیابان امام خمینی‌شهر)، مجله جغرافیا و مخاطرات محیطی، 10(3): 161-141.
نوریان، ف.، خاکپور، ا.، کربلایی حسینی غیاثوند، ا.، 1397. ارزیابی محدوده‌های پیشنهادی طرح تفصیلی برای کاربری فضای سبز شهری با استفاده از تحلیل شبکه‌ای (ANP) در (GIS)  مطالعه موردی: ناحیه جوادیه منطقه 16 تهران فصلنامه علمی - پژوهشی پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 9(35): 110-97.
وزارت راه و شهرسازی.، 1401، اداره کل راه و شهرسازی استان اصفهان، قابل دستیابی در: https://isfahan.mrud.ir/. آخرین دسترسی:  شهریور 1401.
Aplin, K., 2012. Smoke emissions from industrial western Scotland in 1859 inferred from Lord Kelvin’s atmospheric electricity measurements. Atmospheric Environment, 50: 373–376.
Burghardt, K., Uhl,J. H., Lerman, K., Leyk, S., 2022. Road network evolution in the urban and rural United States since 1900. Journal of Computers, Environment and Urban Systems, 95, July 2022, 101803, Doi: https://doi.org/10.1016/j.compenvurbsys.2022.101803
Blocken, B., & Carmeliet, J., 2004. Pedestrian wind environment around buildings: Literature review and practical examples. Journal of Thermal Envelope and Building Science, 28(2): 107–159.
Blocken, B., Hooff, T., & Janssen, W., 2012. CFD simulation for pedestrian wind comfort and wind safety in urban areas: General decision framework and case study for the Eindhoven University campus. Environmental Modeling & Software, 30: 15-34.
Borgnat, P., Abry, P., Flandrin, P., Robardet, C., Rouquier, J.-B., & Fleury, E., 2011. Shared bicycles in a city: a signal processing and data analysis perspective. Advances in Complex Systems, 14(3):415-438.
Grieves, R. M., & Jeffery, K. J., 2017. The representation of space in the brain Behavioural Processes, 135:113–131. https://doi.org/10.1016/j. beproc.2016.12.012.
Kang, Y., Fukahori,K., Kubota,Y., 2018. Evaluation of the Influence of Roadside Non-Walking Spaces on the Pedestrian Environment of a Japanese Urban Street, Elsevier, 43(0):21-31.
Li, G.,Wang, Q., 2007. Measuring the Quality of Life in City of Indianapolis by Integration of Remote Sensing and Census Data. International ,Journal of Remote Sensing, 28(2): 249.
Lowen, H., Krukar, J., Schwering, A., 2019. Spatial learning with orientation maps: The influence of different environmental features on spatial knowledge acquisition. ISPRS International ,Journal of Geo-Information, 8(3): 149. https://doi.org/10.3390/ ijgi8030149.
Madanipour, A., 2007. Why do we need investing in public space?. Newcastle university.
Madanipour, A., 2010. Whose Public Space? International case studies in urban design and development. First published by Routledge.
Madanipour, A., 2015. Urban Design and Public Space , Newcastle University, Newcastle upon Tyne, UK
Manley, E., Cheng, T., 2018. Exploring the role of spatial cognition in predicting urban traffic flow through agent-based modelling. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 109:14–23. https://doi.org/10.1016/j.tra.2018.01.020.
Manley, E., Orr, S., Cheng, T., 2015. A heuristic model of bounded route choice in urban areas. Transportation Research Part C: Emerging Technologies, 56:195–209.
Marshall, S., Gil, J., Kropf, K., Tomko, M., & Figueiredo, L., 2018. Street network studies: From networks to models and their representations. Networks and Spatial Economics, 18(3):735–749. https://doi.org/10.1007/s11067-018-9427-9.
Nadel, L., 2013. Cognitive maps. In D. Waller, & L. Nadel (Eds.), Handbook of spatial cognition : 155–171. Washington, DC: American Psychological Association.
Omer, I., & Kaplan, N., 2017. Using space syntax and agent-based approaches for modeling pedestrian volume at the urban scale. Computers, Environment and Urban Systems, 64: 57–67. https://doi.org/10.1016/J.COMPENVURBSYS.2017.01.007.
Omer, I., Kaplan, N., 2019. Structural properties of the angular and metric street network’s centralities and their implications for movement flows. Environment and Planning B: Urban Analytics and City Science, 46(6):1182–1200.
Sewell,SJ., Desai,S.A., Mutsaa,E., Lottering,R.T., 2019. A comparative study of community perceptions regarding the role of roads as a poverty alleviation strategy in rural areas, Journal of Rural Studies,71:73-84. Dio: https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2019.09.001.
Transport for London. .2018. Walking action plan. London: Mayor of London. http://cont ent.tfl.gov.uk/mts-walking-action-plan.pdf?intcmp=54543. (Accessed 1 February (2020))