واکاوی تأثیرگذاری خانوارهای توانمند بر شکل‌گیری روستاهای خلاق (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان رشتخوار)

ایزدی, علی; طیب نیا, سید هادی

doi:10.22048/rdsj.2024.384033.2081

واکاوی تأثیرگذاری خانوارهای توانمند بر شکل‌گیری روستاهای خلاق (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان رشتخوار)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

علی ایزدی ¹

سید هادی طیب نیا ²

¹ دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

² دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

https://doi.org/10.22048/rdsj.2024.384033.2081

چکیده

امروزه نقش خلاقیت در اقتصاد جهانی و روند توسعه کشورها به قدری مهم و کلیدی ارزیابی شده است که، خلاقیت با سهمی چشم‌گیر توانسته نقشی اساسی در رشد و توسعه اقتصادی جهان ایفا نماید. از طرفی دیگر، توانمندی نیروی انسانی، توانسته پایداری این خلاقیت را برای سطوح مختلف یک کشور رقم بزند. براین اساس، هدف پژوهش حاضر واکاوی تأثیرگذاری خانوارهای توانمند بر شکل‌گیری روستاهای خلاق می‌باشد. پژوهش به لحاظ هدف،کاربردی است و روش پژوهش از نوع توصیفی – تحلیلی است. جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات به دو صورت اسنادی و میدانی(پرسشنامه) در 5 بعد توانمندی خانوارهای روستای(مؤثر بودن، معنی‌داری، شایستگی، اعتماد و حق انتخاب) انجام شد. جامعه‌آماری پژوهش شامل سرپرستان خانواردرروستاهای شهرستان رشتخوار بوده که براساس فرمول کوکران حجم نمونه 377 خانوار محاسبه و به صورت تصادفی ساده در سال 1401 توزیع شد. برای تحلیل داده‌ها از مدل تحلیل شبکه‌ای(ANP)، تحلیل‌های آماری ، تحلیل فضایی و نرم‌افزارهای Super Decisions ,GIS ، SPSS استفاده گردید، یافته‌های تحقق نشان داد که شاخص‌های خلاقیت خانوارها(9725/0)، اهمیت شغلی(9177/0)، شخصیت خانوارها(8847/0) دارای بیشترین وزن هستند. بنابراین مدل برازش شده برای انجام پژوهش مناسب بوده و بیانگر دهنده رابطه خطی و مستقیم بین توسعه شکل‌گیری روستاهای خلاق و خانوارهای روستایی توانمند در منطقه مورد مطالعه است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که، از عوامل اصلی عدم گسترش شکل‌گیری سکونتگاه‌های خلاق در مناطق روستایی در سطح روستاهای شهرستان رشتخوار می‌توان به تأمین نیازهای مالی از سمت مدیران دستگاه های ذی ربط دولتی و خصوصی اشاره کرد. در این راستا به با توجه به روند جهانی شدن روستاها، وضعیت پایین تحصیلی در بین خانوارها می‌تواند چراغ قرمزی برای برنامه‌ریزان روستایی باشد پیشنهاد می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

توانمندی

خانوارهای روستایی

روستای خلاق

شهرستان رشتخوار

موضوعات

جغرافیا و برنامه ریزی روستایی

عنوان مقاله English

Analyzing the influence of capable households on the formation of creative villages (case study: villages of Roshtkhar Township)

نویسندگان English

Ali Eizadi ¹

Seyed Hadi Tayebnia ²

¹ PhD student in Geography and Rural Planning, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran

² Associate Professor of Geography and Rural Planning, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran.

چکیده English

Today, the role of creativity in the world economy and the development process of countries has been assessed as so important and key that creativity has played a significant role in the economic growth and development of the world. On the other hand, the capability of human resources has been able to establish the sustainability of this creativity for different levels of a country. Therefore, the purpose of this research is to analyze the influence of capable households on the formation of creative villages. The purpose of the research is applied, and the research method is descriptive-analytical. Data and information were collected in both documentary and field form (questionnaire) in 5 dimensions of village households' capabilities (effectiveness, meaningfulness, competence, trust and right to choose). The statistical population of the research included heads of households in the villages of Roshtkhar Township, which was calculated based on Cochran's formula, and the sample size of 377 households was calculated and distributed randomly. To analyze the data of the methods, the network analysis model (ANP) and statistical analysis, spatial analysis and Super Decisions, GIS, SPSS software have been used. The realization findings show that the indicators of creativity of households (0.9725), job importance (0.9177), personality of households (0.8847) have the highest weight. Therefore, the fitted model is suitable for conducting the research, which shows a linear and direct relationship between the development of the formation of creative villages and capable rural households in the study area. Rural areas in the villages of Roshtkhar Township can be mentioned to provide financial needs from the managers of relevant government and private institutions. In this regard, considering the trend of globalization of villages, it is suggested that the low level of education among households can be a red light for rural planners.

کلیدواژه‌ها English

empowerment

rural households

creative village

Roshtkhar Township

ابریشمی، ح، بیدرام، ر، ماجد، و، بخشایش، ا. 1398. امکان سنجی توسعه پایدار روستایی از طریق توسعه صنایع خلاق(مطالعه موردی: صنایع دستی روستاهای منتخب استان اصفهان)، فصلنامه روستا و توسعه، 22(88): 69-51. https://doi.org/10.30490/rvt.2020.289507.1069

ایزدی، ع، علویزاده، س، ا. 1397. واکاوی نقش توانمندی روانشناختی دهیاران در روند مدیریت و توسعه روستایی(مطالعه موردی: دهستان رشتخوار)، نشریه کاوش های جغرافیایی مناطق روستایی،6(1): 227-199. https://dorl.net/dor/20.1001.1.2345332.1397.6.1.9.0

افجه، علی اکبر، میری، عبدالرضا. 1388، الگوی توانمندی برای ارتقای عملکرد کارکنان صنعت قطعه سازی خودرو در ایران، فصلنامه علوم مدیریت ایران، 4(14):169-149. http://journal.iams.ir/issue_3_6.html

الوانی، س،م. 1391. مدیریت عمومی، تهران، چاپ اول، انتشارات نشرنی.

اعظمی، م. خیاطی، م. 1393. تحلیل توانمندسازی اقتصادی روستایی و عوامل تعیین کننده آن (مطالعه موردی: شالیکاران رشت)، مجله پژوهش و برنامه ریزی روستایی، 3(5): 55-43.https://doi.org/10.22067/jrrp.v3i5.23337

برندگی، ب، تعمتی، د. 1391. گردشگری خلاق، راهی به سوی توسعه ، اولین همایش ملی گردشگری و طبیعت گردی ایران و زمین، 17 اسفند 1391. https://civilica.com/doc/195549

جاجرمی، ک. 1394. فضاهای روستایی اثر ژان پل دیری، ترجمه کاظم جاجرمی، چاپ اول، انتشارات سازمان جغرافیایی.

جهانیان، ر. 1395. عوامل مؤثر در پرورش و توسعه خلاقیت دانش آموزان مدارس ابتدایی استان البرز، فصلنامه ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 6(2): 202-175. https://civilica.com/doc/602758

جهانتیع، ح، عنابستانی، ع، میرلطفی، م، خوارزمی 1400، تحلیل اثرگذاری شاخصهای روستاهای خلاق بر پایداری سکونتگاههای روستایی (مورد شناسی: منطقه سیستان)، فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری – منطقهای، 11(13): 96-71. https://doi.org/10.22111/gaij.2021.6110

حسنزاده، د، ایزدی جیران، ا. 1388. بررسی جایگاه توسعه پایدار در اجتماعات روستایی ایران، فصلنامه علمی – پژوهشی علوم اجتماعی، 17(26): 55-27. https://jnoe.ut.ac.ir/issue_2062_3745.html

حجاریان، ا. 1400. ارزیابی علی مؤلفههای مؤثر بر روستاهای خلاق با استفاده از تکنیک دیمتل فازی، 13(1): 196-173. https://doi.org/10.22059/jrd.2021.323853.668651

چرمچیان لنگرودی، م، علی بیگی، ا، ح. 1392. بررسی عوامل مؤثر بر توانمندسازی روانشناختی زنان روستایی، فصلنامه علمی – پژوهشی زن و جامعه، 4(1):192-165. https://jzvj.marvdasht.iau.ir/issue_7_8.html

راست قلم، م، صیدایی، س، ا، نوری، س، ه. 1395. تعیین پیشرانهای کلیدی رهیافت روستاهای خلاق با استفاده از نرم افزار میک مک، فصلنامه پژوهشهای روستایی، 7(2): 329-319. https://dorl.net/dor/20.1001.1.20087373.1395.7.2.4.7

رمز گویان، غ.ا. مامی زاده.، ج و امیرآبادی، ع. ر. 1383. تأثیر بهبود کیفیت زندگی کاری بر بهره وری کارکنان: مطالعه موردی مجتمع عالی قم، پژوهش مدیریت پیشرو، 10(4): 359-348. https://sid.ir/paper/496490/fa

رحیمی، م. 1392، شهر خلاق (مبانی و شاخص های نظری) با تأکید بر شهر تهران، همایش ملی هنرهای خلاق قشم. http://rpc.tehran.ir.

رفیعی، ا، قلندری، ض، رودینی، م، ا. 1390. تأثیر یادگیری سازمانی بر نوآوری در سازمان برای بهرهگیری از مزایای جهانی، اولین کنفرانس ملی کارآفرینی، تعاون و جهاد اقتصادی، دانشگاه آزاد نائین. https://civilica.com/doc/136362

عینالی، ج، محمدییگانه، ب، قاسملو، ح. 1398. نقش گردشگری خلاق در توسعه پایدار مناطق روستایی(مطالعه موردی: روستاهای تاریخی – فرهنگی شمال غرب کشور)، مجله پژوهش و برنامهریزی روستایی، 8(2): 39-19. https://doi.org/10.22067/jrrp.v8i2.67441

عبدالهی، ب. 1384. توانمندسازی روانشناختی کارکنان: ابعاد و اعتبار‎سنجی براساس مدل معادلات ساختاری ، فصلنامه پژوهش و برنامهریزی در آموزش عالی، 36(2): 61-37. https://journal.irphe.ac.ir/issue_48080_48081.html

فراهانی، ح، حاجی حسینی، س. 1392. ارزیابی ظرفیتهای نواحی روستایی برای توسعه کارآفرینی و توانمند سازی روستاییان، مطالعه موردی: روستای بخش شمال در شهرستان بوئین زهرا، مجله پژوهشهای روستایی، 4(4): 748-715. https://doi.org/10.22059/jrur.2013.50417

قاسملو، ح، عینالی، ج، محمدی یگانه، ب. 1396. نقش گردشگری در توسعه پایدار روستایی با رویکرد گردشگری خلاق(مطالعه موردی: روستای تاریخی – فرهنگی شمال غرب کشور). پایان‌نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی- گرایش برنامه‌ریزی کالبدی، دانشگاه زنجان.

قیصری، حمیده، شاهولی، منصور، رضایی مقدم، کوروش. 1391. بررسی توانمندی روانشناختی اعضای تعاونیهای تولید روستایی استان فارس، پژوهشهای روستایی،3(2): 20-1. https://doi.org/10.22059/jrur.2012.25095

کلامی، م، حسینی، س، ش. 1396. روستای خلاق، رویکردی نو در استفاده از قابلیتها و ظرفیتهای موجود روستا جهت احیای آن(نمونه موردی: روستای خوبین)، اولین همایش اندیشهها و فناوریهای نوین در علوم جغرافیایی، زنجان، گروه جغرافیای زنجان https://civilica.com/doc/679492

مهدوی، م. 1393. مقدمه ای بر جغرافیای روستایی ایران: شناخت مسائل جغرافیایی روستاها، چاپ دوازدهم، جلد اول، تهران، انتشارات سمت.

موسوی، م،ن. 1393. رتبه بندی محلات شهر سردشت از نظر حرکت به سوی خلاقیت با تأکید بر تحقق شهر خلاق با استفاده از تاپسیس و ANP ، مجله جغرافیا و آمایش شهری – منطقهای، 10(2): 38-19. https://doi.org/10.22111/gaij.2014.1476

ماجدی، ح.، عندلیب، ع.، و مشارزاده محرابی، ز. 1394. شناسایی عوامل مؤثر بر مشارکت زنان در پروژه های توسعه شهری. باغ نظر: مجله علمی پژوهشی نظر، هنر، معماری و شهرسازی، 32(12): ، 12-3. https://www.bagh-sj.com/issue_1455_1456.html

مختاری ملک آبادی، ر، مرصوصی، ن، علیاکبری، ا، امینی، د. 1394. شاخصهای بومی شهر خلاق با رویکرد ایرانی اسلامی، فصلنامه جغرافیا، انجمن جغرافیای ایران، دوره جدید، 13(47): 177-161. . https://sid.ir/paper/150457/fa

Alsop , R, Frost, B, Mette & Holland, Jeremy. (2006). Empowerment In Practice: From Analysis To Implementation. World Bank.

Alkire, S., Meinzen-Dick, R., Peterman, A., Quisumbing, A., Seymour, G. (2013). The women’s empowerment in agriculture index. World Development, (52): 71-91. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2013.06.007

Buregeman, R. Schopf, P. (2006). Managing the internal corporate venturing process. Solan management review. Council for small business. Boston. https://doi.org/10.1175/JCLI3765.1

Bandura, A. (1997). Self-Efficacy: The Exercise of Control, W.H. Freeman, New York, NY, rentice Hall, Englewood Cliffs, NJ.

Can, D. and Ngo, V. (2017). Building “Creative Tourism” In Duong Lam Ancient Village. International Journal of Management and Applied Science, 3 (7): 79-83. IJMAS-IRAJ-DOIONLINE-8612

Collins,J. (2001). Good to Great: Why some companies make the leap-and others don? t,London:Random House Business. https://doi.org/10.1177/0974173920090719

Citation: Verdini, G. (2020). Creative-led strategies for peripheral settlements and the uneasy transition towards sustainability, International Planning Studies, Ahead of print, DOI:10.1080/13563475.2020.1779043.

Dandona, Anu. (2015). Empowerment of Women: A Conceptual Framework. The International Journal of Indian Psychology, ISSN, 2348-5396. DOI: 10.25215/0203.044

Deci, E.L., Connell, J.P., Ryan, R.M. (1989). "Self-determination in a work organization", Journal of Applied Psychology, Vol. 74(4):.580-90. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0021-9010.74.4.580

Herlina, H., & Harianto, B. T. (2021). Finding the Characteristics of Creative People in Developing Villages for the Foundation of Creative Industry. Ekuilibrium: Jurnal Ilmiah Bidang Ilmu Ekonomi, 16(1): 64-84. https://doi.org/10.24269/ekuilibrium.v16i1.2021.pp64-84

Hall, M. (2008). The effect of comprehensive performance measurement systems on role clarity, psychological empowerment and managerial performance. Accounting, Organizations and Society, 33(2): 141-163. https://doi.org/10.1016/j.aos.2007.02.004

Jinia, N. J. (2016). Microcredit and Women’s Empowerment. Does Microcredit Promote the Borrowers to Participate in the Household Decision-making Process in Bangladesh? UNIVERSITY OF TAMPERE. https: //trepo.tuni. fi/handle/ 10024/ 99815. https://urn.fi/URN:ISBN:978-952-03-0221-4

Johannessen J., & Olsen B. (2010). the future of value creation and innovations: Aspects of a theory of value creation and innovation in a global knowledge economy. International Journal Information Management Volume, 30(6): 432-451. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2010.03.007

Kull, P., & Brandt, E. (2007). Talent Management: How firms in Sweden find and nurture value adding human resources. https://www.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2:4619

Kamarudin, K. H., Untari, R. and Ngah, I. (2018). Development of Creative Village and Rural Entrepreneurship in Malaysia and Indonesia: An Exploratory Study. Rural Research & Planning Group International Conference 2018, At Denpasar, Bali.

Kanter, R. M. (2009). When a thousand flowers bloom: Structural, collective, and social conditions for innovation in organizations. In Knowledge management and organizational design (pp. 93-131). Routledge.

Liu, Y. Q., Zhang, F. Z., Wu, F. L., Liu, Y, and Li, Z. G. (2017), The subjective wellbeing of migrants in Guangzhou, China: The impacts of the social and physical environment, Cities,VOL60: 333-342. https://doi.org/10.1016/j.cities.2016.10.008.

Niehoff BP, Moorman RH, Blakely G, Fuller J. (2012). The influence of empowerment and job enrichment on employee loyalty in a downsizing environment. Group Organ Manage 2001;26(1):91-114. https://doi.org/10.1177/1059601101261006.

Malapit, H. J., Kadiyala, S., R. Quisumbing, A., Cunningham, K., Tyagi, P. (2013). Women's empowerment in agriculture, production diversity, and nutrition: Evidence from Nepal. IFPRI Discussion Paper 01313. Available at: https:// papers.ssrn.com /sol3/ papers.cfm?abstract_id=2405710. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2405710.

Madichie, N. O., & Hinson, R. E. (2022). The Future of Africa’s Creative Industries. In The Creative Industries and International Business Development in Africa (pp. 135-152). Emerald Publishing Limited.

NARAYAN, DEEPA .(2002). EMPOWERMENT AND POVERTY REDUCTION. THE WORLD BANK WASHINGTON, DC.

Rani, S. (2017). Women Empowerment: Need of modern era. International Journal of Advanced Education and Research, 2(3):143-144. https://www.multidisciplinaryjournals.net/assets/archives/2017/vol2issue3/2-3-42-549.pdf

Rajan, Y. S. (2022). Smart Villages–Indian Realities, Opportunities and Way Forward. Smart Villages: Bridging the Global Urban-Rural Divide, 137-152.

Song, Y., & Vernooy, R. (2010). Seeds of empowerment: Action research in the context of the feminization of agriculture in southwest China. Gender, Technology and Development, 14(1): 25-44. https://doi.org/10.1177/097185241001400102.

Sefertzi. E. (2000). Creativity Report Produced for the EC funded project called INNOKEGIO: dissemination of innationad and knowledge management techniques. Stockholm School of Economics in Riga.

Spreitzer, G. M. 1995. Psychological empowerment in the workplace: dimensions, measurement, and validation. Academy of Management Journal,38: 1442-1465. https://doi.org/10.5465/256865.

Spreitzer, G.M. and Doneson, D. 2005. "Musing on the past and future of employee empowerment", in Cummings, T. (Ed.), Handbook of Organizational Development, Sage, Thousand Oaks, CA. https://www.researchgate.net/profile/Gretchen-Spreitzer/publication/255649410

STERN, NICHOLAS; DETHIER, JEAN-JACQUES & ROGERS, F. HALSEY . (2005). GROWTH AND EMPOWERMENT MAKING DEVELOPMENT HAPPEN. THE MIT PRESS

Thomas, Kenneth W. & A. Betty Velthouse .1990. Cognitive Element of Employment: An Interpretive Model of Intrinsic Task Motivation, academy of Management Journal. https://doi.org/10.5465/amr.1990.4310926

Thomas KW, Velthouse BA. 1990. Cognitive elements of empowerment: an “interpretive" model of intrinsic task motivation. Accad Manage Rev1990;15(4):666-81. https://doi.org/10.5465/amr.1990.4310926

Vickery, J. 2011. Beyond the Creative Cities- Cultural Policy in an age of Scarcity, for made: a center for place-making Birmingham, Birmingham, November, 2011. http://wrap.warwick.ac.uk/103919.