شناسایی اثرات کاشت زیتون بر توسعه پایدار روستایی: مورد مطالعه شهر ریجاب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه کارآفرینی و توسعه روستایی، دانشگاه ایلام

2 استادیار گروه کارآفرینی و توسعه روستایی، دانشگاه ایلام

چکیده
هدف از پژوهش حاضر شناسایی اثرات کاشت زیتون بر توسعه پایدار روستایی در بخش ریجاب (شهرستان دالاهو در استان کرمانشاه) بود. پژوهش حاضر از لحاظ ماهیت (پارادایم)، آمیخته از نوع متوالی اکتشافی (کیفی- کمی)؛ به لحاظ هدف کاربردی و در گردآوری و تحلیل داده‌ها، توصیفی- تحلیلی بود. جامعه مورد مطالعه در بخش کیفی شامل کشاورزان نمونه و پیشرو، کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی و متخصصان موضوع در بخش ریجاب بودند که تعداد 15 نفر از آنها به صورت هدفمند برای مطالعه انتخاب شدند. جامعه آماری پژوهش در بخش کمی شامل تمام زیتون کاران نواحی روستایی (هفت روستا) بخش ریجاب در سال 1400 به تعداد 370 نفر بود که تعداد 209 نفر از آن‌ها به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای با انتساب متناسب (براساس حجم زیتون کاران هر روستا) برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها در بخش کیفی مصاحبه نیمه‌ساختاریافته به صورت انفرادی و همچنین بحث گروهی و در بخش کمی پرسشنامه بود. در بخش کیفی از روش تحلیل محتوای جهت‌دار و در بخش کمی از آمار توصیفی برای شناسایی و اولویت‌بندی اثرات و پیامدهای کاشت زیتون در بخش ریجاب استفاده شد. براساس نتایج بخش کیفی اثرات کشت زیتون بر توسعه پایدار روستایی در بخش ریجاب در سه مقوله اصلی اثرات اجتماعی (25 مقوله فرعی)، اثرات اقتصادی (21 مقوله فرعی) و اثرات محیط‌زیستی (14 مقوله فرعی( شناسایی گردد. براساس نتایج بخش کمی مواردی نظیر افزایش تمایل به ماندگاری در بخش کشاورزی، افزایش رفاه اجتماعی در بین خانوارهای کشاورزان و ارتقای ارزش و جایگاه کسب و کارهای کشاورزی مهم‌ترین اثرات اجتماعی؛ دستیابی به درآمد پایدار و دائمی، رونق اشتغال فصلی برای افراد بومی و بهبود ارزش زمین‌های کشاورزی منطقه مهم‌ترین اثرات اقتصادی؛ جلوگیری از فرسایش آبی و بادی زمین‌های کشاورزی، بهبود وضعیت شوری خاک و بهبود وضعیت آب و هوایی منطقه مهم‌ترین اثرات محیط‌زیستی کشت زیتون در بخش ریجاب بودند. برمبنای نتایج پژوهش تقویت برنامه‌های آموزشی- ترویجی، پرداخت تسهیلات کم‌بهره، شناسایی و معرفی الگوهای موفق در زمینه کشت زیتون و ایجاد و تقویت خوشه‌ کسب و کارهای زیتون‌کاران به منظور توسعه کشت زیتون پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Identifying the Effects of Olive Cultivation on Sustainable Rural Development: Case Study of Rural Area in the City of Rijab, Kermanshah Province, Iran

نویسندگان English

Sara Ranjbar 1
Hossein Mehdizadeh 2
Nematollah Shiri 2
1 M. A. Student of Entrepreneurship, Department of Entrepreneurship and Rural Development, Ilam University, Ilam, Iran
2 Assistant Professor, Department of Entrepreneurship and Rural Development, Ilam University, Ilam, Iran
چکیده English

This study aimed to identify the effects of olive cultivation on sustainable rural development (SRD) in the city of Rijab, located in Dalahu County, Kermanshah Province, Iran. The study population in the qualitative part included the outstanding and leading farmers, the experts of the Agricultural Jihad Organization, and the specialists in the research subject in the city of Rijab. These study samples were thus selected purposively, via the snowball sampling technique. The statistical population of the study in the quantitative part was comprised of 370 olive farmers in the city of Rijab and seven affiliated villages (in 2021 year), that 209 of thom selected using proportional stratified random sampling (based on the size of each village). The data collection tool in the qualitative part was individual semi-structured interviews along with group discussions. In the quantitative part, a questionnaire was administered for data collection. Directed content analysis was further utilized to identify the effects and consequences of olive cultivation on SRD in the city of Rijab. Then, statistical methods and confirmatory factor analysis, based on the SPSS and PLS software packages, were employed to prioritize the given effects and consequences. The study findings identified the effects of olive cultivation on SRD in three main factors, viz. social, economic, and environmental. Moreover, a total of 17 strategies were established for developing olive cultivation in the rural areas of the city of Rijab. Other findings demonstrated that (1) increasing tendency to remain in the agricultural sector; (2) improving social welfare among farmers' households; and (3) augmenting the value and status of agribusinesses were among the most important social effects of olive cultivation on SRD. Besides, (1) achieving stable, permanent income; (2) boosting seasonal employment rates among indigenous people, and (3) improving the value of agricultural lands in the region, were the major economic effects of olive cultivation on SRD. Finally, the study results indicated that (1) preventing water and wind erosion in agricultural lands, (2) managing soil salinity, and (3) improving the climate in the region were the most significant environmental effects of olive cultivation on SRD.

کلیدواژه‌ها English

Sustainable Rural Development
Social Factors
Economic Conditions
Environmental Issues
Olive Cultivation
آزادی، ی. 1387. تحلیلی بر توسعه پایدار روستایی (مطالعه موردی بخش شیروان و چرد اول،  استان ایلام). پایان‌نامه کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی روستایی. دانشگاه اصفهان.
آوریده، ا.، عنابستانی، ع.، محمدی، س. ع.، روستا، م. و  صیادی آبگلی، م. 1398. نقش دهیاری ها در پایداری جمعیت سکونتگاهای روستایی (مطالعه موردی: بخش میمند فارس). مطالعات برنامه ریزی سکونتگاه انسانی، 9 (28): 72-59.
جاویدی، م. و حیاتی، د. 1393. نگرش زیتون‌کاران فارس پیرامون اثرات اجرای طرح توسعه کشت زیتون. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 11 (1): 85-80.
زارعی، ا. 1389. نقش کشاورزی در توسعه پایدار روستایی(مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان نورآباد ممسنی)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
زمان آبادی، س. ه.، امینی، ع. و رحیمی، ح. 1395. ارزیابی رابطه کشاورزی پایدار و توسعه پایدار روستایی (مطالعه موردی: نواحی روستایی شهرستان فسا)، پژوهش‌های روستایی، 28 (4): 189-172. 
شایان، ح.، رمضان‌نژاد، ی. و یاسوری، م. 1395. سنجش و تحلیل عوامل مؤثر بر مشارکت مردم در فرایند مدیریت روستایی با تأکید بر شوراها(مطالعة موردی: شهرستان تالش (دهستان اسالم)، پژوهش های جغرافیای انسانی، 95 (48): 103-90.
 صدایی، ر.، سلطانی ذوقی، ا. و قادرزاده، ح. 1396. بررسی توسعه یافتگی مناطق روستایی بر پایه شاخص‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی،روستا وتوسعه، 24 (3): 59-30.
عزیزیان، م. ص.، بهروان، ا. و قدیمی، ی. 1390. بررسی قابلیت‌ها، توانمندی‌ها و پتانسیل‌های روستایی اورامان برای توسعه صنعت گردشگری. اولین همایش ملی مدیریت گردشگری. طبیعت‌گردی و جغرافیا، 81: 66-38.
علیائی، م. ص. و عزیزی، س. 1398. مطالعه و بررسی اثرات اجتماعی کشت زعفران در توسعه منطقه‌ای (مطالعه موردی: بهره‌برداران دهستان سیاه رود شهرستان تهران). فصلنامه علمی- پژوهشی جغرافیا، 9 (2): 444-438.
فراهانی، ح.، جوانی،  خ. و کرمی دهکردی، ا. 1391. تحلیل پایداری اجتماعی ـ اقتصادی تولید زعفران و تأثیر آن بر توسعه روستایی مورد: دهستان بالا ولایت شهرستان تربت‌حیدریه. فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 12 (1): 111-95.
کوه بنه، م. ص. و اسعدی، س. ح. 1396. نقش و اهمیت کشاورزی سنتی در تعدیل مهاجرت و پایداری جمعیت روستایی مطالعه موردی شهرستان بهمنی. فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی، 5 (1): 151-127.  
مشیری، س. ر. و معروف‌نژاد، ع. 1391. بررسی پتانسیل‌ها و چشم اندازهای توسعه کشت زیتون در بهبودوضعیت اقتصاد روستاهای شهرستان ایذه به روش SPSS، فصلنامه سرزمین، 33 (9): 44-25.
معصوم، م. و حجی‌پور، م. 1395. آمایش اکولوژیکی مکان در راستای پیشبرد توسعه پایدار کشاورزی. مطالعه موردی: کاشت پسته در شهرستان نهبندان.فصلنامه علمی- پژوهشی دانشگاه گلستان، 22 (5): 125-110.
نوروزی، ع. ‌ا.، مهدوی، د. و توکلی، خ. 1397. بررسی و تحلیل نقش ترویج و آموزش کشاورزی در توسعه پایدار روستایی مطالعه موردی: نواحی روستایی استان چهارمحال و بختیاری.مجله توسعه راهبرد، 54 (6): 145-136.
Alsta, S., Gid, A. and Hary, C. 2018. Food production towards sustainability, Environ. Sci Policy, 12 (78): 287 –288.
Bartlett, J., Kotrlik, J. and Higgins, C. (2001). Organizational research: Determining appropriation sample size in survey research. Information Technology, Learning, and Performance Journal, 19 (1), 43-50.
Dave, J. 2013. The role of agriculture in the development of Africa, t. Glob Environ Chang , 21(8): 647-656.
Diao, X., Hazell, P. and James, T. 2013. The Role of Agriculture in African Development, International Food Policy Research Institute, Washington, DC, USA
Fonz, Z. 2019. The role of agriculture and development as major components in the diet, Journal of Rural Studies, 43(5): 49 - 60
Pampel, D. 2007. Background of Cooperatives and Rural Development of the Gambia, Climatic Change, 148 (4): 575 -590
Wallen, W. 2003.  Study promoting sustainable rural development, Agriculture and Human Values, 36 (2): 1– 20.