راهبردهای توسعه روستایی

خوشه‌بندی ظرفیت و پتانسیل توسعه روستاهای شهرستان ملکشاهی بر اساس شاخصهای اجتماعی اقتصادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حسین حیدری
احمد شکیبا
کریم وثوقی نیری
احمد حاج علیزاده

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی

https://doi.org/10.22048/rdsj.2022.330618.2005
چکیده
دغدغه توسعه روستایی و توانمندی اجتماعات روستایی یکی از مسائل مهم جوامع توسعه نیافته در جهان امروز است. پیش از این تصور بر این بود که می‌توان این اجتماعات را با برخی مداخلات و با تهیه طرح‌های جامع و به صورت دستوری از فقر و عقب‌ماندگی نجات داده و معیشت پایداری برای ساکنان روستایی فراهم کرد؛ ولی امروز مشخص شده است که توان و ظرفیت درونی اجتماعات روستایی بیش از هر چیز دیگر در امکان تحقق توسعه و ایجاد معیشت پایدار دخیل است. این مقاله می‌کوشد ظرفیت و پتانسیل توسعه روستاهای شهرستان ملکشاهی را بر اساس شاخص‌های اجتماعی اقتصادی طبقه‌بندی نماید. روش تحقیق پیمایش و جامعه آماری خانوارهای روستاهای شهرستان ملکشاهی است. حجم نمونه 580 نمونه است که با فرمول کوکران تعیین شده است. روش نمونه‌گیری، نمونه‌گیری مطبق و انتخاب نمونه‌ها به صورت تصادفی است. یافته‌ها نشان داد که روستاهای شهرستان ملکشاهی در شاخص‌های اجتماعی مانند انسجام، مشارکت، اعتماد و مهارت و آموزش وضعیت به مراتب بهتری در مقایسه با شاخص‌های اقتصادی مانند اشتغال، دسترسی به اعتبارات، درآمد و ساختارهای نهادی دارند. نتایج نشان داد که برای اجرای برنامه توان افزایی و تأمین معیشت پایدار، در کنار بهره‌مندی از سرمایه اجتماعی و انسانی محلی باید نسبت به رفع موانع دسترسی به اعتبارات مالی و به چرخه انداختن سرمایه‌های کوچک و مازاد جوامع روستایی بهره برد.

کلیدواژه‌ها

معیشت پایدار
ظرفیت جوامع محلی
شاخص های اجتماعی اقتصادی
خوشه بندی
شهرستان ملکشاهی

موضوعات

عنوان مقاله English

Clustering the capacity and development potential of Malekshahi villages based on socio-economic indicators

نویسندگان English

Hossein Heidari
Ahmad Shakiba
Karaim Vosoughi Niri
ahmad hajalizadeh
Institute for humanities and social studies
چکیده English

The concern of rural development and the empowerment of rural communities is one of the most important issues of underdeveloped communities in the world today. Before this, it was believed that these communities can be saved from poverty and backwardness with some interventions and by preparing comprehensive plans and in an orderly manner and provide a sustainable livelihood for the rural residents; But today, it is clear that the inner power and capacity of rural communities is involved more than anything else in the possibility of realizing development and creating a sustainable livelihood. This article tries to classify the capacity and development potential of the villages of Malekshahi city based on socio-economic indicators. The research method is the survey and statistical population of households in the villages of Malekshahi city. The sample size is 580 samples determined by Cochran's formula. The sampling method is matched sampling and random selection of samples. The findings showed that the villages of Malekshahi have a much better situation in terms of social indicators such as cohesion, participation, trust, skill and education compared to economic indicators such as employment, access to credits, income and institutional structures. The results showed that in order to implement the empowerment program and provide sustainable livelihood, in addition to benefiting from the local social and human capital, it is necessary to take advantage of removing obstacles to access to financial credits and putting small and surplus funds into the cycle of rural communities.

کلیدواژه‌ها English

sustainable livelihood
the capacity of local communities
socio-economic indicators
Clustering
Malekshahi
آریون، س. صحنه، ب. خواجه شاهکوهی، ع. 1401. نقش توسعة زراعت گلخانه ‏ای در معیشت پایدار خانوارهای روستای مطالعة موردی: دهستان دلند، شهرستان رامیان. پژوهشهای جغرافیای انسانی. 54(1): 155-172.
ازکیا، م. (ترجمه). 1376. توسعه روستایی: اولویت بخشی به فقرا. چمبرز، ر.، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
ازکیا، م. غفاری، غ. 1384. توسعه روستایی با تأکید به جامعه روستایی ایران. انتشارات نی، تهران.
اصغرپور، م. ج. 1385. تصمیم گیری های چند معیاره. انتشارات دانشگاه تهران، چاپ چهارم، تهران.
پاپ­زن، ع. خالدی، خ. سلیمانی، ع. 1390. ارزشیابی آموزش­های فنی و حرفه­ای زنان روستایی در زمینه صنایع دستی. فصلنامه جامعه­شناسی زنان. 3 (7): 37-21.
جمعه­پور، م. 1384. نگرش سیستمی به روستا و توسعه روستایی. نشریه روستا و توسعه. 4 (1): 80-55.
حیدری­ساربان، و. 1398. عوامل بهبود معیشت پایدار روستایی از دیدگاه ساکنان محلی، مطالعه موردی: شهرستان اردبیل. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی.  54(2): 23- 46.
رضادوست، ک. 1388. بررسی عوامل مؤثر در مشارکت اجتماعی شهروندان، جامعه شهری شهر ایلام. جامعه­شناسی کاربردی. 3(35): 110- 97.
رکن­الدین افتخاری، ع. آقایاری هیر، م. 1386. سطح­بندی پایداری توسعه روستایی، مطالعه موردی: بخش هیر. نشریه پژوهش‌های جغرافیایی. 2(61): 44- 31.
رومیانی، ا. سجاسی قیداری، ح. شایان، ح. سنایی­مقدم، س. 1396. نیازمندی­های روستاییان برای دستیابی به معیشت پایدار (مطالعه موردی: بخش سرفاریاب- شهرستان چرام). پژوهش و برنامه­ریزی روستایی. 2(20): 203- 185.
زارعی، ی. 1395. سنجش برخی شاخص‌های توسعۀ اجتماعی در مناطق روستایی (مورد مطالعه: استان هرمزگان)، نشریه برنامه­ریزی رفاه و توسعه اجتماعی. 1(28): 229- 193.
زارعی، ی. مهدوی حاجیلویی، م. استعلاجی، ع. سرور، ر. 1395. تحلیل و سطح­بندی توسعه در مناطق روستایی شهرستان دشتی با تأکید بر رویکرد فازی. فصلنامه روستا و توسعه. 1(19): 114- 95.
ساروخانی،ب. (ترجمه)، 1370. فرهنگ علم اجتماعی (انگلیسی، فرانسه، فارسی). بیرو، آ.،  انتشارات کیهان، تهران.
سجاسی­قیداری، ح. صادقلو، ط. شکوی فرد، ا. 1395. سنجش سطح دارایی­های معیشتی در مناطق روستایی با رویکرد معیشت پایدار (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان تایباد)، پژوهش و برنامه­ریزی روستایی، 5(13): 216-197.
شکیبا، ا. 1400. انجام تحقیقات و اجرای توان­افزایی شهرستان ملکشاهی. کارفرما: بنیاد علوی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی. گزارش منتشر نشده.
علوی­زاده، ا. م. 1396. کارآفرینی و نقش آن در توسعه پایدار روستایی (مطالعه موردی: استان ایلام). فرهنگ ایلام. 3(18):170-154.
علینی، م. 1379. بررسی نقش محوری جهاد سازندگی در توسعه کشاورزی و عمران روستایی. چاپ اول. نشر وزارت جهاد سازندگی، تهران.
عیسی­زهی، ع. شریف­زاده، م. 1400. تحلیل وضعیت سرمایه‌های معیشت پایدار روستایی در شهرستان سراوان. اقتصاد فضا و توسعه روستایی. ۱۰ (۳۶): ۹۸-۷۹.
غفاری، ر. صالحی، ن. 1392. سطح بندی توسعه روستایی به روش تصمیم گیری چند معیاره فازی. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. 3(110):198-181.
کلانتری، خ. 1391. مدل­های کمّی در برنامه­ریزی (منطقه­ای، شهری و روستایی). نشر فرهنگ صبا، تهران. 
مرکز ملی امار. 1395. نتایج سرشماری کل کشور. تهران: مرکز ملی آمار ایران.
نوابخش، م. نظری، ج. ایدر، ن. 1388. تبیین جامعه­شناختی عوامل مؤثر بر انسجام اجتماعی در بین روستاییان. فصلنامه تخصصی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی. (7): 20- 1.
هاشمی، س. مهرابی، ع. ا. ایمنی، س. نجاحی، ا. 1390. توسعه روستایی با تأکید بر اشتغال و کارآفرینی: مطالعه موردی دهستان شباب در استان ایلام. روستا و توسعه. 1(14): 35-58.
Aazami, M., & Shanazi, K. 2020. Tourism wetlands and rural sustainable livelihood: The case from Iran. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 30, 100284.
Chambers, R. & Conway, G.R., 1992. Sustainable Rural Livelihoods: Practical Concepts for the 21st Century, (No. IDS Discussion Paper 296). Brighton: IDS.
Chambers, R. 1995. Poverty and livelihoods: whose reality counts? Environment and Urbanization, 7(1): 173-204.
Champion, T., Shepherd, J., 2006. Demographic Change in Rural England. The Ageing Countryside: the Growing Older Population of Rural England. pp. 29–50.
Duguma, G. J., & Han, J. 2018. Effect of deposit mobilization on the financial sustainability of rural saving and credit cooperatives: Evidence from Ethiopia. Sustainability, 10(10), 3387.
Kassa, K., and Eshetu, Z., 2014. Situation analysis of rural livelihoods and socioeconomic dynamics for sustainable rural development: The Case of Legehida Woreda district. Journal of Agriculture and Environmental Management, 3(3), 201-208.
Krantz, L. 2001. The sustainable livelihood approach to poverty reduction. SIDA. Division for Policy and Socio-Economic Analysis, 44, 1-38.
Li, W., Shuai, C., Shuai, Y., Cheng, X., Liu, Y., & Huang, F. 2020. How livelihood assets contribute to sustainable development of smallholder farmers. Journal of International Development, 32(3), 408-429.
Li, Y., Westlund, H., & Liu, Y. 2019. Why some rural areas decline while some others not: An overview of rural evolution in the world. Journal of Rural Studies, 68, 135-143.
Lin, L., Wang, W., Gan, C., Cohen, D. A., & Nguyen, Q. T. 2019. Rural credit constraint and informal rural credit accessibility in China. Sustainability, 11(7), 1935.
Luck, Gary W., Black, Rosemary, Race, Digby. 2011. Demographic change in rural Australia: future opportunities and challenges, 375-384.
Mapuva, J., & Fadzai, M. 2020. Using the sustainable livelihood approach to explore determinants of off-farm diversification by land reform beneficiaries in Sanyati District-Mashonaland West Province-Zimbabwe. Journal of African Studies and Development, 12(2), 40-51.
Newton, Kenneth. 2002. Social Trust and Political Disaffection Social Capital and Democracy. EURSCO conference on social capital: Exeter.
Portes, A. 2001. Social Capital: its origins and applications in modern sociology. Annual Review of Sociology, 24: 1-24.
Sanyang, E.S., and Huang, W. 2008. Micro-financing: Enhancing the role of women's group for poverty alleviation in the rural Gambia. World journal of Agricultural Sciences. 4(6): 665- 673.
Shen, F. 2008. Tourism and the sustainable livelihoods approach: Application within the Chinese context: a thesis submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy at Lincoln University (Doctoral dissertation, Lincoln University).
Shen, F. 2009. Tourism and sustainable livelihoods approach: Application within the Chinese context (Unpublished doctoral dissertation). Lincoln University, USA.
Su, Z., Aaron, J. R., Guan, Y., & Wang, H. 2019. Sustainable livelihood capital and strategy in rural tourism households: A seasonality perspective. Sustainability, 11(18), 4833.
World Bank. 2008. World Development Report 2008: Agriculture for Development. Washington, DC: World Bank.
Woyesa, T., & Kumar, S. 2021. Potential of coffee tourism for rural development in Ethiopia: a sustainable livelihood approach. Environment, Development and Sustainability, 23(1), 815-832.
Young, A. 2013. Inequality, the urban-rural gap, and migration. Q. J. Econ. 128 (4), 1727–1785. https://doi.org/10.1093/qje/qjt025

صفحه اصلی

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما