بررسی وضعیت دسترسی خانوارهای روستایی به غذا در دهستان شاوور

گلابی فر, جاسم; براتی, علی اکبر; کلانتری, خلیل

doi:10.22048/rdsj.2022.338514.2014

بررسی وضعیت دسترسی خانوارهای روستایی به غذا در دهستان شاوور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

جاسم گلابی فر ¹

علی اکبر براتی ²

خلیل کلانتری ³

¹ دانشجوی کارشناسی ارشد توسعه روستایی،‌دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی،‌دانشگاه تهران

² استادیار دانشکدۀ اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران

³ استاد دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی دانشگاه تهران

https://doi.org/10.22048/rdsj.2022.338514.2014

چکیده

دسترسی به غذا یکی از مهم‌ترین اجزای امنیت غذایی است که نقش مهمی در تحقق امنیت غذایی هر جامعه‌ای دارد. دسترسی به غذا دارای سه مؤلفه اصلی شامل دسترسی فیزیکی، اقتصادی و تداوم دسترسی است. مطالعه حاضر به بررسی وضعیت دسترسی خانوارهای روستایی به غذا در دهستان شاوور پرداخته است. جامعه آماری تحقیق را کلیه خانوارهای روستایی این دهستان تشکیل داد‌ه‌اند (2624(N=. حجم نمونه مورد مطالعه 300 خانوار تعیین شد که بر اساس روش نمونه‌گیری طبقه‌ای با انتساب متناسب گزینش شد. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق ساخته بود. برای سنجش سطح دسترسی به غذا در سطح جامعه مورد مطالعه، با الهام از روش تعیین شاخص فقر چند بعدی سازمان ملل، یک شاخص استاندارد طراحی شد که قادر بود وضعیت دسترسی خانوارهای روستایی به غذا را به صورت یک نمره استاندارد بین صفر تا یک ارزیابی نماید. این مسئله نوآوری روش‌شناسی تحقیق حاضر بود. یافته‌های حاصل از تحقیق نشان داد که تنها 23 درصد از خانوارهای روستایی دهستان شاوور از دسترسی مطلوب به غذا برخوردار هستند. در میان مؤلفه‌های دسترسی به غذا مؤلفه دسترسی اقتصادی و تداوم دسترسی از وضعیت نامطلوب‌تری برخوردار است. ناتوانی منابع و مراکز تأمین اقلام غذایی در سطح روستا، عدم خودتولیدی خانوارهای روستایی به دلیل غلبه فرهنگ مصرفی شهری و نوسانات شدید قیمت اقلام غذایی از مهم‌ترین علل کاهش سطح دسترسی به غذا هستند. بر همین اساس پیشنهاد می‌گردد از طریق توسعه زیرساخت‌های اطلاعاتی، ارتباطی و حمل و نقل زمینه دسترسی بهتر و بیشتر جامعه روستایی به اقلام غذایی فراهم شده و همچنین با ترویج فرهنگ خود تولیدی و پس‌انداز خانوارهای روستایی زمینه بهبود تاب‌آوری آنها در مقابل نوسانات قیمت بیش از پیش فراهم گردد.

کلیدواژه‌ها

دسترسی به غذا

امنیت غذایی

محرومیت از غذا

دهستان شاوور

موضوعات

توسعه روستایی

عنوان مقاله English

Investigating the access of rural households to food in Shavoor village

نویسندگان English

Jassem golabifar ¹

Ali Akbar Barati ²

khalil kalantari ³

¹ M.Sc. Student of Rural Development, کFaculty of Economics and Agricultural Development, ‌University of Tehran

² Assistant Professor, Faculty of Economics and Agricultural Development, University of Tehran, Iran

³ Professor, Faculty of Economics and Agricultural Development, University of Tehran

چکیده English

Access to food is one of the most important components of food security, which plays an important role in food security. Access to food has three main components including physical, economics and stability. The present study investigated the access of rural households to food in Shavoor village. The statistical population of the study consisted of all rural households in this district (N = 2624). The sample size of 300 households was determined based on stratified sampling method with proportional assignment. The data collection tool was a questionnaire. To measure access to food, based on the UN MPI, a standard index was developed whose value was between zero and one. This method was a methodological innovation of the study. Findings showed that about 23% of rural households have a good access to food. Among three main components, economic ans stability access have had the more contribution in access to food index. Disability to food supply resources and centers, lack of self-production and severe fluctuations in food prices are the most important causes for reducing the rural households access to food. Accordingly, it was suggested that improvement of ICT infrastructures will provide better condition to access of rural community to food. Promoting a culture of self-production and saving is another suggestion to improve the resilience of rural households to food price fluctuations.

کلیدواژه‌ها English

Access to food

Food security

Food deprivation

Shavoor rural area

اصغریان دستنایی، ا.، کرمی، ع. و کشاورز، م. 1392. تعیین‌کننده‌های امنیت غذایی خانوارهای روستایی. اقتصاد کشاورزی، 7 (1): 109- 78.

پاکروان چروده، م.، حسینی، ص. و نوری نائینی، س. 1399. شناسایی عوامل اقتصادی- اجتماعی مرتبط با امنیت غذایی خانوارهای ناطق شهری و روستایی استان خوزستان. فصلنامه علمی پژوهش‌های اقتصادی ایران، 5 (83): 136-113.

پاکروان، م.، حسینی، ص.، حبیب الله. و یزدانی، س. 1394. شناسایی عوامل مؤثر بر امنیت غذایی خانوارهای شهری و روستایی ایران. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 44 (3): 408-395.

پورقاسمی، ف.، پورجاوید، س. و علی بیگی، ا. 1392. بررسی عوامل مؤثر بر تغذیه روستاییان شهرستان کرمانشاه. پژوهش‌های روستایی، 4(2): 364-347.

تنهایی، م.، زارع، ا.، شیرانی‌بیدآبادی، ف. و رامتین، ج. 1394. بررسی وضعیت امنیت غذایی با استفاده از شاخص تنوع غذایی: مطالعه موردی مناطق روستایی شهرستان مرودشت. روستا و توسعه، 18(4): 35-17.

جمینی، داوود.، امینی، ع.، قدرمرزی، ح. و توکلی، ج. 1396 سنجش امنیت غذایی و واکاوی چالش‌های آن در مناطق روستایی مطالعه موردی: دهستان بدر، شهرستان روانسر، فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 7(27): 102-87.

چراغی، م.، قدیری‌معصوم، م. و رضوانی، م. 1395. نقش درآمدهای غیرکشاورزی در امنیت غذایی خانوارهای روستایی. مجله علوم غذایی و تغذیه، 13 (52): 78-71.

حمزه، ش. و دماری، ب، 1396، مدل مفهومی امنیت غذایی و تغذیه در ایران، مجله مرکز تحقیقات و عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، 4(3): 238-228.

حسینی، ص.، پاکروان، م. و انقابی، م. 1392. اثر حمایت از بخش کشاورزی بر امنیت غذایی در ایران، تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 44(4): 544-533.

رستمی، ف.، شاهمرادی، م. و بقایی، س. 1393. بررسی عوامل مؤثر بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی مورد مطالعه: روستای کرناچی، شهرستان کرمانشاه. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 45(4): 737-725.

رحیمی مقدم، س.، مهدوی دامغانی، ع.، اکبرپور، م.، سجادیان، م. و رفیعی صدر، ن. 1394. بررسی وضعیت امنیت غذایی در شهرستان پلدختر. مجله کشاورزی و بوم شناختی، 5 (2): 97-89.

سواری، م.، شعبانعلی فمی، ح. و دانشور عامری، ژ. 1393. امنیت غذایی و عوامل موثر بر آن در جامعه روستایی شهرستان دیواندره، پژوهش‌های روستایی، 5(2): 332-311.

کوهی، ک. 1393. ناامنی غذایی و سرمایه اجتماعی. فصلنامه اخلاق زیستی، 4(11): 192-161.

مرکز آمار ایران. 1395. سرشماری عمومی نفوس و مسکن ایران سال 1395. قابل دسترس در https://www.amar.org.ir

هاشمی تبار، م.، اکبری، ا. و درینی، مهسا. 1397. تحلیل عوامل مؤثر بر امنیت غذایی در نواحی روستایی جنوب استان کرمان. فصلنامه اقتصاد و توسعه روستایی، 7 (2): 18-1.

Akpalu, W., Christian, A. and Codjoe, S. N. 2018. Food access and subjective welfare in a developing country. Journal of Behavioral and Experimental Economics, 37: 34-39.

Alkire, S. and Foster, J. 2011. Counting and multidimensional poverty measurement. Journal of public economics, 95(7-8): 476-487.

Anjeinu abu, G. 2016. Analysis of Factors affecting Security in Rural and Urban Farming Households of Benue State Nigeria. International Journal of Food Agricultural Economics. 4 (1):55-68.

Bashir, M. K., Schilizzi, S. and Pandit, R. 2012. The determinants of rural household food security in the Punjab, Pakistan: an econometric analysis. Working Paperr No. 122526, School of Agricultural and Resource Economics, University of Western Australia, Crawely, Australia.

Dehghan, A. R., Boshrabadi, H. M., & Esfandabadi, S. A. J. 2021. A study on Food Security of Rural Households in Iran and Its Effective Socio-economic Factors. Pulse, 26, 91.‏

FAO. 2014. Report on use of the household insecurity access scale and household dietary diversity score in tow survey rounds in Manica and Sofala provinces, Mozambique, 2006-2007. Version 2 (FAO food security project GCP/MOZ/079/BEL).

Furong, L., Longyun, D., Zhengtao, Z., Zheye, W., Quanyuan, W., & Jianmin, Q. 2022. Multiscale analysis of factors affecting food security in China, 1980–2017. Environmental Science and Pollution Research, 29, 6511-6525. doi.org/10.1007/s11356-021-16125-1

Lin, B. H., Ploeg, M. V., Kasteridis, P. and Yen, S. 2014. The roles of food prices and food access in determining food purchases of low-income households. Journal of Policy Modeling, 36 (5), 938-952.

Nord, M., Coleman-Jensen, A., Andrews, M. and Carlson, S. 2009. Household Food Security in the United States 2009. U.S. Dept. of Agriculture, Econ. Res. Serv. November 2010.

Sinylo, S., Mudhara, M. and Wale, E. 2014. Water security and rural household food security: empirical evidence from the Mzinyathi district in South Africa, Food Sec. 6: 483-499.

Song, J. G., Semakula, H. M., Dou, Y. and Zhang, Sh. 2019. Food access inequalities in Chinese urban neighborhoods: a case study of the Dalian development zone. Food Security, 11, 1087-1099. Doi. org/10.1007/s12571-019-00963-6.

Zakari, S., Ying, L. and Song, B. 2014. Factors influencing household Food Security in West Africa: The case of Southern Niger. Sustainability, 6 (3), 1191-1202.