راهبردهای توسعه روستایی

تحلیل امنیت غذایی خانوارهای روستایی استان آذربایجان غربی بر مبنای شاخص تنوع غذایی و عوامل موثر بر آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

امیر احمدی 1
محمد بادسار 2
حیدر قلی‌زاده 3
رویا کرمی 4

1 گروه ترویج ، ارتباطات و توسعه روستایی ، دانشکده کشاورزی ، دانشگاه زنجان

2 گروه ترویج، ارتباط ات و توسعه روستایی دانشگاه زنجان

3 عضو هیأت علمی / دانشگاه زنجان

4 استادیار گروه کشاورزی ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

https://doi.org/10.22048/rdsj.2022.330418.2003
چکیده
فقدان تنوع غذایی به‌عنوان مهم‌ترین جنبه دسترسی خانوار به غذا، چالشی اساسی برای جوامع روستایی به شمار می‌آید. هدف اصلی این پژوهش سنجش وضعیت امنیت غذایی خانوارهای روستایی منطقه موردمطالعه با استفاده از شاخص تنوع غذایی و تعیین عوامل اصلی تأثیرگذار بر رژیم غذایی خانوار می‌باشد. پژوهش مقطعی صورت گرفته جز تحقیقات کاربردی بوده که به روش توصیفی- تحلیلی انجام گردیده است. ابزار اصلی جهت گردآوری داده‌ها پرسشنامه استاندارد محاسبه نمره تنوع غذایی برحسب شمارش گروه‌های غذایی مصرفی توسط خانوار در دوره مرجع 24 ساعته قبل از فرآیند انجام مصاحبه می‌باشد. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه خانوارهای روستایی استان آذربایجان غربی می‌باشد. با استفاده از فرمول کوکران تعداد 482 خانوار به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای چندمرحله‌ای به‌عنوان حجم نمونه آماری انتخاب شدند. نتایج پژوهش نشان داد‌ عمده گروه‌های غذایی مصرفی توسط خانوارهای روستایی استان آذربایجان غربی به‌صورت انواع غلات با 57.9%، گیاهان ریشه‌ای و غده‌ای با 56.4% و انواع حبوبات با 49.8% می‌باشد. همچنین ازلحاظ طبقه‌بندی تنوع غذایی خانوار‌های روستایی، 58.1% در طبقه‌ دارای تنوع غذایی متوسط قرار گرفتند. تحلیل روابط مفروض بر اساس مقادیر استاندارد حاصل از هر دو روش تخمین حداکثر بزرگنمایی و Bayesian در نرم‌افزار Amos نشان داد که متغیرهای مالکیت دام، میزان تحصیلات، بعد خانوار و درآمد سالیانه در حالت کلی 85% از تغییرات متغیر وابسته تنوع غذایی را تبیین می‌کنند. متنوع سازی منابع درآمدی و در کنار آن ارتقا سطح تحصیلات سرپرست خانوار که منجر به افزایش دانش تغذیه‌ای و سوق دادن رژیم غذایی به سمت انتخاب و مصرف محصولات سالم‌تر و متنوع‌تر در رژیم غذایی خانوارهای روستایی می‌گردد، پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها

شاخص تنوع غذایی
رژیم غذایی خانوار
گروههای غذایی مصرفی

موضوعات

عنوان مقاله English

Food Security Analysis of Rural Households in West Azerbaijan Province Based on Dietary Diversity Score and the Factors Affecting it

نویسندگان English

Amir Ahmadi 1
Mohammad Badsar 2
Heydar Gholizadeh 3
Roya Karami 4
1 university of zanjan
2 Faculty member
3 Academic member / University of Zanjan
4 1Assistant Professor, Department of Agriculture, Payame Noor University (PNU), P.O Box, 19395-4697 Tehran, Iran.
چکیده English

Lack of food diversity as the most important aspect of household access to food is a major challenge for rural communities. The main purpose of this study is to assess the food security status of rural households in the study area using the food diversity index and determine the main factors affecting the household diet. This cross-sectional research is one of the applied researches that has been compiled by a descriptive-analytical method. The main tool for data collection is a combination of a standard questionnaire calculating the score of food diversity in terms of counting food groups consumed by the household in the reference period of 24 hours before the interview and a researcher-made questionnaire. The statistical population includes all rural households in West Azerbaijan province. 482 households were selected as a statistical sample by cluster sampling in several stages using Cochran's formula. The results showed that the main food groups consumed by rural households in West Azerbaijan province are cereals with% 57.9, root and tuberous plants with% 56.4 and legumes with% 49.8.Also, in terms of food diversity classification of rural households, %58.1 were in the category of moderate food diversity. Analysis of hypothetical relationships based on standard values obtained from Maximum Likelihood Estimates and Bayesian maximal estimation methods in Amos software showed that the variables of livestock ownership, education level, household size, and annual income, in general, explain% 85 of the changes in food variability dependent variables. It is suggested to diversify the sources of income and at the same time improve the level of education of the head of the household, which leads to increasing nutritional knowledge and leading the diet towards choosing and consuming healthier and more varied products in the diet of rural households

کلیدواژه‌ها English

Dietary diversity index
Family diet
Consumer food groups
انتظار مهدی، ر. نوری، س.، و بابایی، ف. 1393، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی استان آذربایجان غربی، سند تغذیه و امنیت غذایی استان آذربایجان غربی.
اکبری، م. پیش بهار، ا. دشتی، ق. 1399، شناسایی عوامل مؤثر بر ناامنی غذایی خانوارهای روستایی ایران: کاربرد الگوی لاجیت ترتیبی تعمیم‌یافته، فصلنامه علمی مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، 9(35): 91-125
پاکروان چرورده، م. حسینی، ص.، و نوری نائینی، س. 1399. شناسایی عوامل اقتصادی- اجتماعی مرتبط با امنیت غذایی خانوارهای مناطق شهری و روستایی استان خوزستان، فصلنامه علمی پژوهش­های اقتصادی ایران، 25 (83): 136-113.
جمینی، د. امینی، ع. قادرمرزی، ح و توکلی، ج. 1395، سنجش امنیت غذایی و تعیین­کننده­های آن در مناطق روستایی، مطالعه موردی: کشاورزان بخش مرکزی شهرستان روانسر، استان کرمانشاه، مجله جغرافیا و توسعه ناحیه­ای، 64(2): 246-225.
حضرتی، ن. قنبری، ر.، و مشرفی، م. 1396. نشریه گزارش اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی استان آذربایجان غربی، گروه برنامه‌ریزی و آمایش سرزمین، معاونت توسعه و برنامه‌ریزی.
درگاه ملی مرکز آمار ایران، 1395، نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن، https://www.amar.org.ir
دماری، ب. 1395. گزارش نهایی طرح بررسی و تدوین سند ملی تغذیه و امنیت غذایی کشور، طی سال‌های 1391-1394، چاپ دوم، انتشارات اندیشه ماندگار، قم.
رستگاری­پور، ف. شیبانی، م.،  و محتشمی، ت. 1399. تحلیل عوامل مؤثر بر تنوع غذایی خانوارهای روستایی استان خراسان رضوی، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 9(3): 210-189.
رستمی، ف. شاهمرادی، م.، و بقایی، س. 1393، بررسی عوامل مؤثر بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی، موردمطالعه: روستای کرناچی، شهرستان کرمانشاه، فصلنامه تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 45(4): 737-725.
سالارکیا، ن. امینی، م. عبدالهی، م.، و عشرتی، ب. 1389، نقش عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در تغذیه کودک زیر دو سال از دیدگاه مادران، مراقبین کودک و کارکنان بهداشت شهرستان دماوند، مجله علوم تغذیه و صنایع غذایی ایران، 5(4): 86-75.
سالنامه آمارهای جمعیتی 1398، اداره کل ثبت احوال آذربایجان غربی تاریخ انتشار: شهریورماه سال 99، شماره 13.
سواری، م. شعبانعلی فمی، ح.، و دانشور عامری، ژ. 1393. امنیت غذایی و عوامل مؤثر بر آن در جامعه روستایی شهرستان دیواندره، پژوهش‌های روستایی، 5(2): 332-313.
شهیدی، ز.، و کاویانی، ز. 1400، مجموعه گزارش­های پایش فقر در سال 1399، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی.
قاسمی اردهایی، ع. 1386، بررسی تطبیقی وضعیت رفاه در خانوارهای شهری و روستایی، فصلنامه روستا و توسعه، 11(2)، صص 20-1.
کلاهدوز، ف. نجفی، ف. 1391، سامانه ملی پایش امنیت غذا و تغذیه در ایران و تدوین اولین نقشه وضعیت امنیت غذایی در کشور (پژوهش سمپات)، وزارت بهداشت.
کیمیاگر، م. بازن، م.، و صمیمی، ب. 1383، بررسی وضعیت عرضه محصولات کشاورزی و تأثیر آن در الگوی مصرف مواد غذایی در ایران، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، 12(48) :112-91.
شهبازیان ، آ ، عبدالهی م­ر ، عینیان ،م و کاویانی ، ز. 1397، برآورد خط فقر 6 ماهه نخست سال 1397 ، مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی ، دفتر مطالعات کلان اقتصادی.
هاشمی تبار، م. اکبری، م.، و درینی، م. 1397، تحلیل عوامل مؤثر بر امنیت غذایی در نواحی روستایی جنوب استان کرمان، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 17(2):18-1.
Abbott, K. W., & Bernstein, S. 2015. The High‐level political forum on sustainable development: Orchestration by default and design. Global Policy, 6(3): 222-233.
Abegaz, K. H. 2017. Determinants of food security: evidence from Ethiopian Rural Household Survey (ERHS) using pooled cross-sectional study. Agriculture&Food Security, 6(1): 45-70.
 
Abdulkadyrova, M. A., Dikinov, A. H., Tajmashanov, H. È., Shidaev, L. A., & Shidaeva, E. A. 2016. Global Food Security Problems in the Modern World Economy. International Journal of Environmental and Science Education, 11(12): 5320-5330. Agada, M. O., & Igbokwe, E. M. 2015. Dietary diversity of rural households in North Central Nigeria. European Journal of Nutrition & Food Safety, 150-155.
Aliabadi, M. M. F., Kakhky, M. D., Sabouni, M. S., Dourandish, A., & Amadeh, H. 2021. Food Production Diversity and Diet Diversification in Rural and Urban area of Iran. Journal of Agriculture and Environment for International Development (JAEID), 115(1): 59-70.
Arbuckle, j. 2011.Amos 20 users guide : SPSS incorporated Armonk ,New York USA.Baulcombe, D., Crute, I., Davies, B., Dunwell, J., Gale, M., Jones, J., Toulmin, C. 2009. Reaping the benefits: science and the sustainable intensification of global agriculture: The Royal Society.
Byrne, B, M .2010 .Structural Equation Modeling With AMOS:basic concepts applications ,and programming   Taylor & Francis Groups, New York/London:Routledge.Carletto, C., Zezza, A., & Banerjee, R. 2013. Towards better measurement of household food security: Harmonizing indicators and the role of household surveys. Global Food Security, 2(1): 30-40.
Chawarika, A. 2016. Food Security and the Developing World-Emerging Issues.
Cordero-Ahiman, O. V., Santellano-Estrada, E., & Garrido, A. 2017. Dietary diversity in rural households: The case of indigenous communities in Sierra Tarahumara, Mexico. Journal of Food and Nutrition Research, 5(2): 86-94.
Cordero-Ahiman, O. V., Vanegas, J. L., Franco-Crespo, C., Beltrán-Romero, P., & Quinde-Lituma, M. E. 2021. Factors That Determine the Dietary Diversity Score in Rural Households: The Case of the Paute River Basin of Azuay Province, Ecuador. International journal of environmental research and public health, 18(4): 2059.
Dillard, H. R. 2019. Global food and nutrition security: from challenges to solutions. Food security, 1-4.
El Bilali, H., Callenius, C., Strassner, C., & Probst, L. 2019. Food and nutrition security and sustainability transitions in food systems. Food and Energy Security, 8(2):e00154.
Fanzo, J., Quinn Marshall, J. W., Merchan, R. I., Jaber, M. I., Souza, A., & Verjee, N. 2013. The Integration of Nutrition into Extension and Advisory Services. GFRAS and World Bank. Geneva.
FAO, A. 2008. An introduction to the basic concepts of food security. FAO, Rome, Italy.
FAO, F. 2017. The future of food and agriculture–Trends and challenges: Food and Agriculture Organisation Rome.
Grimaccia, E., & Naccarato, A. 2019. Food insecurity individual experience: A comparison of economic and social characteristics of the most vulnerable groups in the world. Social indicators research, 143(1): 391-410.
Herforth, A. 2010. Promotion of traditional African vegetables in Kenya and Tanzania: a case study of an intervention representing emerging imperatives in global nutrition.
Heslot, S. 2018. Iran’s food security.
Hoddinott, J., & Yohannes, Y. 2002. Dietary diversity as a food security indicator. Retrieved from
Huluka, A. T., & Wondimagegnhu, B. A. 2019. Determinants of household dietary diversity in the Yayo biosphere reserve of Ethiopia: An empirical analysis using sustainable livelihood framework. Cogent Food & Agriculture, 5(1): 1690829.
Jones, A. D., Ngure, F. M., Pelto, G., & Young, S. L. 2013. What are we assessing when we measure food security? A compendium and review of current metrics. Advances in Nutrition, 4(5): 481-505.
Khan, M. I., & Iftikhar, N. 2020. Factors Affecting The Household Dietary Diversity Pattern In Rural Areas of  Southern Punjab, . Papers in ITJEMAST 11 (7) 2020.
Keatinge, J., Yang, R.-Y., Hughes, J. d. A., Easdown, W., & Holmer, R. 2011. The importance of vegetables in ensuring both food and nutritional security in attainment of the Millennium Development Goals. Food security, 3(4): 491-501.
Keding, G. B., Schneider, K., & Jordan, I. 2013. Production and processing of foods as core aspects of nutrition-sensitive agriculture and sustainable diets. Food security, 5(6): 825-846.
Kennedy, G., Ballard, T., & Dop, M. C. 2011. Guidelines for measuring household and individual dietary diversity. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
Kennedy, G., Rota Nodari, G., Trijsburg, L., Talsma, E., Haan, S. d., Evans, B., Achterbosch, T. 2020. Compendium of indicators for food system assessment: Alliance of Bioversity Internatinal and CIAT.
Kolahdooz, F., Najafi, F., & Sadeghi Ghotbabadi, F. 2012. Report of a national survey: food security information and mapping system in Iran. Tehran: Ministry of health and medical education.
Koppmair, S., Kassie, M., & Qaim, M. 2017. Farm production, market access and dietary diversity in Malawi. Public health nutrition, 20(2): 325-335.
Lawrence, F. 2010. How Peru’s wells are being sucked dry by British love of asparagus. The Guardian, 15.
Mayen, A.-L., Marques-Vidal, P., Paccaud, F., Bovet, P., & Stringhini, S. 2014. Socioeconomic determinants of dietary patterns in low-and middle-income countries: a systematic review. The American journal of clinical nutrition, 100(6): 1520-1531.
Mbwana, H. A., Kinabo, J., Lambert, C., & Biesalski, H. K. 2016. Determinants of household dietary practices in rural Tanzania: Implications for nutrition interventions. Cogent Food & Agriculture, 2(1):1-13 .
Mary, S., Shaw, K., & Gomez y Paloma, S. 2018. Does agricultural aid reduce child stunting?, workshop paper prepared for the conference “quantitative methods for integrated food and nutrition security measurements–Lessons to be learned!”, November, European Commission, Brussels.
Mekuria, G., Wubneh, Y., & Tewabe, T. 2017. Household dietary diversity and associated factors among residents of finote selam town, north west Ethiopia: a cross sectional study. BMC nutrition, 3(1): 1-6.
Minja, E. G., Swai, J. K., Mponzi, W., Ngowo, H., Okumu, F., Gerber, M., . . . Lang, C. 2021. Dietary diversity among households living in Kilombero district, in Morogoro region, South-Eastern Tanzania. Journal of Agriculture and Food Research,1-6.
FAO 2021. The State Of Food Security And Nutrition In The World.
O’Meara, L., Williams, S. L., Hickes, D., & Brown, P. 2019. Predictors of dietary diversity of indigenous food-producing households in rural Fiji. Nutrients, 11(7): 1629.
Ochieng, J., Afari-Sefa, V., Lukumay, P. J., & Dubois, T. 2017. Determinants of dietary diversity and the potential role of men in improving household nutrition in Tanzania. PloS one, 12(12): e0189022.
Powell, B., Bezner Kerr, R., Young, S. L., & Johns, T. 2017. The determinants of dietary diversity and nutrition: ethnonutrition knowledge of local people in the East Usambara Mountains, Tanzania. Journal of ethnobiology and ethnomedicine, 13(1):1-12.
Prosekov, A. Y., & Ivanova, S. A. 2018. Food security: The challenge of the present. Geoforum, 91: 73-77.
Programme, W. F. 2009. Emergency food security assessment handbook: World Food Programme.
Ramankutty, N., Evan, A. T., Monfreda, C., & Foley, J. A. 2008. Farming the planet: 1. Geographic distribution of global agricultural lands in the year 2000. Global biogeochemical cycles, 22(1).
Taruvinga, A., Muchenje, V., & Mushunje, A. 2013. Determinants of rural household dietary diversity: The case of Amatole and Nyandeni districts, South Africa. International Journal of Development and Sustainability, 2(4): 2233-2247.
Vakili, M., Abedi, P., Sharifi, M., & Hosseini, M. 2013. Dietary diversity and its related factors among adolescents: a survey in Ahvaz-Iran. Global journal of health science, 5(2): 181.
Zhou, D., Shah, T., Ali, S., Ahmad, W., Din, I. U., & Ilyas, A. 2019. “Factorsaffecting household food  security in rural northern hinterland of Pakistan”,Journal of the Saudi Society of Agricultural Sciences, 18(2): 201-210.
 
 
 
 

صفحه اصلی

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما