راهبردهای توسعه روستایی

چکیده امروزه مسئله سلامت و کیفیت مواد غذایی یکی از چالش های فراروی جوامع است و کشاورزی ارگانیک به عنوان گزینه جایگزین کشاورزی رایج، به سرعت در حال رشد و گسترش می باشد و در آینده ای نه چندان دور مهم ترین و اصلی ترین مشخصه حضور محصولات کشاورزی در بازارهای جهانی، عرضه محصولات عاری از ترکیبات شیمیایی و ارگانیک خواهد بود. این پژوهش با هدف تحلیل مولفه های توسعه کشاورزی ارگانیک از دیدگاه کارشناسان جهاد کشاورزی استان تهران انجام شده است. از نظر ماهیت از نوع پژوهش های کمی، از لحاظ میزان کنترل متغیرها از نوع غیرآزمایشی و از نظر هدف جزء تحقیقات کاربردی بوده و به روش توصیفی-همبستگی انجام شده است. جامعه آماری کلیه کارشناسان جهاد کشاورزی استان تهران بوده اند که حداقل طی یک سال قبل از انجام پژوهش اشتغال به کار داشته اند(سال 1399) و تعداد آن ها 200 نفر بوده است. برای برآورد حجم نمونه از جدول مورگان استفاده شده (127 نفر) که به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. در پژوهش حاضر ابزار اصلی گرد آوری داده ها، پرسشنامه بوده است که برای محاسبه قابلیت اعتماد پرسشنامه‌ها، از روش آلفای کرونباخ و با استفاده از نرم افزار آماری Spss استفاده شده است. ( 94/0 =α). در اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ، در ﺑﺨﺶ تحلیل توصیفی از روشﻫﺎی آﻣﺎری ﻧﻈﯿﺮ ﺗﻮزﯾﻊ ﻓﺮاواﻧﯽ، ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ، اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﯿﺎر، ﻧﻤﺎ، ﻣﯿﺎﻧﻪ و غیره و در ﺑﺨﺶتحلیل استنباطی از روش ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻋﺎﻣﻠﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. نتایج نشان که مولفه های مختلفی در روند توسعه کشاورزی ارگانیک تاثیر دارند که طی تحلیل عاملی درپنج دسته مولفه های اقتصادی-حمایتی(653/9)، آموزشی-دانشی(799/7 )، فنی-ترویجی(766/7 )، نهادی-قانونی(152/7 ) و تحقیقاتی-تبلیغاتی(258/4) خلاصه شدند؛که مجموعا 048/61 درصد واریانس مولفه های توسعه کشاورزی ارگانیک را تبیین کردند. لذا توسعه کشاورزی ارگانیک نیازمند عواملی می باشد که ترکیب مناسبی از هر کدام در زمان و مکان مناسب ضرورت دارد.

چکیده کشاورزی ارگانیک یک سامانه مدیریت تولیدی جامع­نگر است که موجب بهبود سلامت کشت­بوم از طریق حفظ و تقویت تنوع زیستی، چرخه­های زیستی و فعالیت زیستی خاک می­شود، اما بر سر راه این سامانه موانع و مشکلات فراوانی قرار دارد. از این­رو شناسایی عوامل بازدارنده و پیش­برنده از دیدگاه روستاییان امری ضروری است. بنابراین هدف تحقیق حاضر ارزیابی دیدگاه جوامع روستایی در رابطه با عوامل بازدارنده و پیش­برنده کشاورزی ارگانیک است. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و بر اساس ماهیت توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش، 64 روستایی بالای 20 خانوار بخش مرکزی شهرستان اردبیل با جمعیت 50039 نفر بوده­است. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 356 نفر برآورد گردید که برحسب تعداد جمعیت موجود در هر روستا توزیع گردید. جهت گردآوری اطلاعات مورد نیاز از روش­های کتابخانه­ای و میدانی استفاده گردید. شاخص­های درنظر گرفته­شده برای تنظیم پرسشنامه در چهار زمینه اقتصادی، فنی و اطلاعاتی، مدیریتی و اجتماعی در دو بعد بازدارنده و پیش­برنده در قالب 42 متغیر تنظیم گردید. جهت تجزیه و تحلیل داده­ها از نرم­افزارهای spss19 و lisrel بهره گرفته شد. براساس نتایج حاصله، در بین عوامل بازدارنده کشاورزی ارگانیک عامل اجتماعی، دارای بیش­ترین میزان بازدارندگی و عوامل اقتصادی دارای کم­ترین میزان بود. در بین عوامل پیش­برنده نیز عوامل فنی و اطلاعاتی بیش­ترین تأثیر را بر پیش­برد کشاورزی ارگانیک داشته است و عوامل اقتصادی کم­ترین تأثیر را بر پیش­برندگی کشاورزی ارگانیک دارا بوده است.

چکیده اهمیت کشاورزی ارگانیک و نقش حیاتی آن در توسعه پایدار انکارناپذیر است و تصمیم به پذیرش آن تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار می‌گیرد. یکی از مهم‌ترین عوامل،نگرش کشاورزان نسبت به کشاورزی ارگانیک می‌باشد؛ زیرا فعالیت و تصمیم‌گیری افراد نسبت به هر پدیده‌ای تحت تأثیر نگرش آن‌هامی‌باشد. هدف از انجام پژوهش، شناسایی عوامل مؤثر بر نگرش سبزی‌کاراننسبت به کشاورزی ارگانیک در شهرستان باوی بود. این پژوهش از نوع تحقیقات توصیفی- همبستگی است. جامعه آماری پژوهش سبزی‌کارانشهرستان باوی به تعداد 140 نفر بود که از طریقجدول مورگان تعداد 103 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. یافته‌های تحقیق نشان‌داد، اکثر پاسخگویان (4/40 درصد) دارای نگرشی نسبتاً منفی نسبت به کشاورزی ارگانیک بودند. بین سابقه فعالیت کشاورزی، میزان تحصیلات پاسخگویانو نگرش آن‌ها نسبت به کشاورزی ارگانیک رابطه معنی‌داری در سطح 5 درصد وجود دارد.نتایج تحلیل عاملی نشان‌دادعوامل حمایتی- آموزشی، مدیریتی، فرهنگیو ویژگی‌های محصول درمجموع27/54 درصد واریانس عوامل مؤثر بر نگرش مثبت نسبت به کشاورزی ارگانیک را تبیین می‌کنند.44/50 درصد واریانس عوامل مؤثر بر نگرش منفی نسبت به کشاورزی ارگانیکتوسط پنج عامل عدم وجود تسهیلات حمایتی، اقتصادی، نهاده‌ای، ضعف دانش و آگاهی و زراعیتبیین شدند.

چکیده هدف این پژوهش، بررسی عامل‌های مؤثر بر پذیرش کشاورزی ارگانیک است. این تحقیق کاربردی و از نوع توصیفی– همبستگی است. جامعة آماری مدنظر را تولید‌کنندگان محصولات کشاورزی استان البرز تشکیل می‌دهند که حجم نمونه‌ با استفاده فرمول کوکران و روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای تعیین شد و  200 تولیدکننده انتخاب شد. ابزار اصلی جمع‌آوری اطلاعات، پرسش‌نامة محقق‌ساخته است که روایی آن را تعدادی از استادان دانشگاه و کارشناسان جهاد کشاورزی استان البرز بررسی و تأیید کردند. پایایی پرسش‌نامه نیز از طریق انجام پیش‌آزمون و محاسبة آلفای کرونباخ برای هر یک از بخش‌های آن برآورد شد (72/0تا 95/0) که بیانگر مناسب بودن ابزار تحقیق بوده است. یافته‌های تحقیق نشان داد که مانع‌های پذیرش کشاورزی ارگانیک و عامل‌های مؤثر بر توسعة آن در بین کشاورزان با سطح تحصیلی متفاوت (فوق دیپلم و کمتر و لیسانس و بیشتر) اختلاف معنی‌داری در سطح یک درصد دارد. همچنین بین سه متغییر نگرش به کشاورزی ارگانیک، میزان استفاده از کانال‌های دریافت اطلاعات فنی و میزان به‌کارگیری عملیات کشاورزی ارگانیک  با پذیرش آن در بین کشاورزان استان البرز همبستگی مثبت و معنی‌داری مشاهده شد.