نویسنده = مهدیه ساعی
توسعه روستایی

بررسی نقش صندوق‌های اعتبارات خرد در توانمندسازی زنان روستایی استان کرمان

دوره 13، شماره 1، بهار 1405، صفحه 123-147

https://doi.org/10.22048/rdsj.2026.580635.2279

مهدیه ساعی، آرمان بخشی جهرمی

چکیده راه‌اندازی صندوق‌های اعتبارات خرد در دو دهه گذشته، به رویکردی محبوب برای توانمندسازی در کشورهای در حال توسعه (از جمله کشور ما) تبدیل شده است. این برنامه‌ها با هدف ایجاد اشتغال پایدار، افزایش درآمد، کاهش فقر و بهبود کیفیت زندگی زنان روستایی و خانواده‌های آن‌ها طراحی و اجرا می‌شوند. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است که با رویکرد پیمایشی انجام شد. جامعه آماری پژوهش را زنان روستایی عضو صندوق‌های فعال اعتبارات خرد استان تشکیل دادند (1688 نفر). از میان شهرستان‌های استان کرمان، پنج شهرستان به‌روش نمونه‌گیری هدفمند با توجه به پراکنش جغرافیایی و تنوع شرایط اقتصادی-اجتماعی انتخاب شد. تعداد صندوق‌های فعال استان 136 مورد است که 91 نفر از اعضای صندوق‌های مذکور با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای چندمرحله‌ای با انتساب متناسب انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته، مبتنی بر مطالعات پیشین و نظر متخصصان جمع‌آوری شد. این پرسشنامه، مشتمل بر دو بخش سؤالات مربوط به ویژگی‌های فردی و اقتصادی و سؤالات مربوط به سنجش ابعاد توانمندسازی زنان روستایی بر پایه 35 گویه در چهار بعد بود که پاسخ‌ها براساس طیف پنج‌درجه‌ای لیکرت از "بسیار کم" تا "بسیار زیاد" تنظیم شدند. روایی محتوایی پرسشنامه با نظر خبرگان و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ بررسی شد و مقدار آن 939/0 به‌دست آمد. نتایج نشان داد که میانگین شاخص توانمندسازی اجتماعی زنان به‌طور معنی‌داری بالاتر از مقدار نظری (001/0p<) و میانگین شاخص‌های توانمندسازی اقتصادی خانوار (009/0(p= و بهبود رفاه خانوار (001/0p<)، به‌طور معنی‌داری کمتر از مقدار نظری قرار داشتند. شاخص ایجاد اشتغال و فرصت‌های کسب درآمد نیز تفاوت معنی‌داری با مقدار نظری نشان نداد (829/0(p=. همچنین، بین سن و شاخص‌های ایجاد اشتغال و توانمندسازی اقتصادی همبستگی منفی و معنی‌دار مشاهده شد، اما بین مبلغ آخرین وام دریافتی و شاخص‌های توانمندسازی رابطه معنی‌داری به‌دست نیامد. علاوه بر این، میان شاخص‌های توانمندسازی تفاوت معنی‌داری وجود داشت؛ به‌گونه‌ای که توانمندسازی اجتماعی بالاترین و بهبود رفاه خانوار پایین‌ترین رتبه را به‌خود اختصاص داد.

اقتصاد کشاورزی

تحلیل عوامل درونی و بیرونی مؤثر بر صنعت شیر روستاهای استان کرمان

دوره 8، شماره 4، زمستان 1400، صفحه 487-500

https://doi.org/10.22048/rdsj.2021.300318.1972

مهدیه ساعی، پیروز شاکری، اصغر صالحی، صفت الله رحمانی

چکیده با توجه به وجود اقلیم‌های متفاوت، مناطقی از استان کرمان قابلیت مناسبی برای پرورش و نگهداری دام به‌ویژه در بخش‌های روستایی و عشایری دارد که سهم بزرگی در تأمین گوشت و فرآورده‌های لبنی مورد نیاز مردم داخل استان داشته و حتی به استان‌های همجوار نیز صادر می‌شده است. در سال‌های اخیر خشکسالی، بحران آب، از بین رفتن مراتع، قاچاق و بالا رفتن هزینه‌های نگهداری دام و غیره به این بخش استراتژیک آسیب زیادی وارد ساخته است. هدف از مطالعه حاضر، بررسی نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید صنعت شیر روستاهای استان کرمان از طریق تحلیل عوامل درونی و بیرونی بوده است. تحقیق حاضر از لحاظ نوع تحقیق کاربردی و از نظر روش تحقیق مورد استفاده، پیمایشی-توصیفی است. ابزار مورد استفاده، پرسشنامه و برای تحلیل اطلاعات از آمار توصیفی و تحلیل SWOT استفاده شده است. نتایج نشان داد که "وجود تنوع اقلیمی در استان"مهم‌ترین نقطه‌ قوت و "عدم پرداخت به‌موقع قیمت شیر توسط صنایع" مهم‌ترین نقطه‌ی ضعف در صنعت شیر هستند. علاوه بر این "افزایش تقاضا برای شیر و محصولات لبنی" مهم‌ترین فرصت خارجی و "نوسانات و افزایش هزینه دام" مهم‌ترین تهدید خارجی برای صنعت شناخته شدند. همچنین بر اساس یافته‌های مطالعه، در صنعت شیر روستاهای استان کرمان نقاط ضعف و تهدید از اهمیت بیشتری برخوردار هستند و در شرایطی قرار دارند که سیستم می‌تواند با کمک استراتژی تدافعی در جهت کاهش ضعف‌ها و تهدیدات عمل نماید.