مدل‌سازی ارتقای دانش زیست‌محیطی جوامع محلی در روستاهای گردشگرپذیر مطالعه موردی: محور توریستی قلعه چایی شهرستان عجب‌شیر

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، دنشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل - ایران.

2 مدرس گروه مهندسی معماری دانشگاه بناب

10.22048/rdsj.2019.140253.1745

چکیده

با توجه به اهمیت حفظ و نگهداری از محیط‌زیست روستاهای گردشگرپذیر، پژوهش حاضر با هدف اصلی بررسی نقش توسعه گردشگری در ارتقای دانش‌ زیست‌محیطی در روستاهای گردشگرپذیر منطقه‌ی گردشگری قلعه چایی شهرستان عجب‌شیر صورت گرفته است. تحقیق ازلحاظ هدف، کاربردی، ازلحاظ ماهیت، توصیفی و نیز از نوع علی و تحلیلی است. جامعه آماری تحقیق را روستاییان ساکن 9 روستای این محور تشکیل داده است. با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده و بر اساس فرمول کوکران، تعداد نمونه 370 نفر به دست آمد. روایی صوری پرسش‌نامه توسط متخصصان مورد تأیید قرار گرفت. با استفاده از فرمول ویژه کرونباخ آلفا، پایایی پرسش‌نامه تحقیق 887/0 به دست آمد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آزمون آماری همبستگی اسپیرمن و آزمون رگرسیون چندمتغیر و تحلیل مسیر با استفاده از نرم‌افزار PLS استفاده شد. اولویت‌بندی روستاهای با استفاده از مدل‌های پرومته، ویکور، ANP و کپلند استفاده شده است. نتایج ِیافته‌های پژوهش در ارتباط با آگاهی‌های زیست‌محیطی نشان می‌دهد که تمامی متغیرهای حفاظت از تعادل اکولوژیکی روستا، حفاظت از پوشش گیاهی و جانوری، مقابله با خشک‌سالی، عدم آلودگی صوتی، حفاظت از منابع آبی و خاکی، استفاده از کشاورزی ارگانیک، کاهش استفاده از سوخت‌های فسیلی، دفن اصولی زباله‌ها، عدم استفاده از زباله‌های تجدیدناپذیر، مدیریت بحران زیستی و احیا و بازسازی محیط آسیب‌دیده رابطه معنی‌داری وجود دارد. همچنین بر اساس نتایج مدل‌های چند شاخصه روستای تپیک دره دارای بالاترین اولویت و روستای قوزلجه دارای کمترین اولویت از نظر دانش زیست‌محیطی روستائیان بوده است. درنهایت، با توجه به نتیجه پژوهش پیشنهاد می‌شود که از کارکردهای گردشگری روستایی در حفاظت از محیط زیست محلی به کار گرفته شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Modeling the environmental knowledge of local communities in tourist villages Case Study: Touristic road of Qaleh Chaei, Ajabshir County

نویسندگان [English]

  • vakil heidari sarban 1
  • ali majnoni 2
1 Department of Geography, Faculty of Himanities-University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
2 Teacher of Architectural Engineering department, Benab university.
چکیده [English]

Considering the importance of preserving the environment of tourist villages, the present study aimed to investigate the role of tourism development in promoting environmental knowledge in the villages of the Qhale Chaei touristic road of Ajbashir. The research is in terms of purpose, developmental, in nature, descriptive and also causal and analytical. The statistical population of the study is resident villages of nine villages of this road. Using a simple random sampling method, 370 people were selected based on Cochran formula. The factual validity of the questionnaire was confirmed by experts. Using the Cronbach Alpha Special Formula, the reliability of the research questionnaire was 0/887. For data analysis, Pearson correlation test and multivariate regression test and path analysis using PLS software were used. Prioritization of villages using Promethee, Vicore, ANP and Kaplend models has been used. The results of the research in relation to environmental awareness show that all variables of ecological balance protection of the village, vegetation and animal protection, drought control, noise pollution, water and soil conservation, use of organic farming, reduction of fuel use There is a significant relationship between fossil fuels, the principle of landfill of wastes, the non-use of non-renewable waste, the management of biological crisis and the restoration and restoration of damaged environment. Also, based on the results of multi-attribute models, Tapic Dare village has the highest priority and the village of Qozelga has the least priority in terms of environmental knowledge of villagers. Finally, according to the research findings, it is suggested that use of rural tourism functions in environmental protection

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rural tourism
  • environmental knowledge
  • Qhale Chaei
بدری، س.، رحمانی، خ، سجاسی قیداری، م.، حسن‌پور، ا. 1390. راهبردهای توسعه اکوتوریسم در شهرستان مریوان، فصلنامه پژوهش‌های روستایی، 2 (6): 54-31.
پاپلی یزدی، م.، سقایی، م. 1385. گردشگری (ماهیت و مفاهیم)، انتشارات سمت، تهران، ایران.
حیدری ساربان، و.، مجنونی توتاخانه، ع. و نیرومند شیشوان، ص. 1394. سنجش و ارزیابی فرآیند پایداری در روستاهای گردشگرپذیر مطالعه موردی: شهرستان عجب‌شیر- محور توریستی قلعه چایی. فصلنامه جغرافیا (برنامه­ریزی منطقه­ای)، (23) 1: 112-93.
حیدری ساربان، و.، نیرومند شیشوان، ص.، مجنونی توتاخانه، ع. و نقابی، م. 1396. بررسی و ارزیابی نقش اجرای طرح ‌هادی در توسعه‌ی گردشگری روستاهای توریستی مطالعه‌ی موردی: روستای توریستی صور در شهرستان بناب. فصلنامه جغرافیا و توسعه، (15)46: 100-79.
افتخاری، ع؛ قادری، ع .1381. نقش گردشگری روستایی در توسعه روستایی (نقد و تحلیل چهارچوبهای نظریه‌ای)، فصلنامه مدرس، 6(2): 41-23.
شریفی‌نیا، ز. و مهدوی حاجیلویی، م. 1390. نقش فقر اجتماعی و اقتصاد روستایی بر تخریب محیط‌زیست، مطالعه موردی: مرتع ممیزی شده شوررود، بخش شیب آب شهرستان زابل. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 76(7): 84- 67.
موسوی، م. ن، نیرومند شیشوان، ص، مجنونی توتاخانه، ع، آفتاب، ا. 1396. ارائه راهبرد توسعۀ گردشگری در مناطق روستایی با استفاده از مدل تلفیقی SWOT-ANP (مطالعۀ موردی: روستای صور شهرستان بناب). فصلنامه پژوهش و برنامه­ریزی روستایی، 2(6): 56-39.
یاری حصار، ا، مجنونی توتاخانه، ع، نیرومند شیشوان، ص، محمدی، ز . 1396. کاربرد مدل bsc در برنامه‌ریزی گردشگری، فصلنامه جغرافیا و مخاطرات محیطی، 1(44): 40-27.
Aref, F. 2011. Frames participation in agriculture development: the case of Fars Province, Iran, Indian Journal of Science and technology, 4(2): 155-160.
Ashly, R. 2000. ،The impacts of tourism on rural livelihoods: Namibia Experience, Working Paper 128, London Overseas Development Institute.
Baland, J. M., Bardhan, P., Das, S., Mookherjee, D. and Sarkar, R. 2010. The environmental impact of poverty: evidence from firewood collection in rural Nepal. Economic Development and Cultural Change, 591: 23-61
Biswa, R . 2010. agrotourism in the Arkansas delata by ways: Assessing the Economic Impacts, International journal of Tourism Reserch, 5(12): 560-568 .
Busby, G . 2000. the transition from tourism on farms to farm tourism. Tourism management, 2(11):635-642.
Calabrò, F., and Della Spina, L. 2014. The Cultural and Environmental Resources for Sustainable Development of Rural Areas in Economically Disadvantaged Contexts-Economic-Appraisals Issues of a Model of Management for the Valorisation of Public Assets. Paper presented at the Advanced Materials Research, 869-870: 43-48.
Castree, N. 2014. The Anthropogenic and the environmental humanities: extending the conversation. Environmental Humanities, 51: 233-260.
Cohen,E. 2008. Towards a sociology of international tourism, Social Research, 39: 164-168.
De Grosbois, D. 2012. Corporate social responsibility reporting by the global hotel industry: Commitment, initiatives and performance. International Journal of Hospitality Management, 313: 896-905.
Dunlap, R. E. and Jorgenson, A. K. 2012. Environmental problems. The Wiley-Blackwell Encyclopedia of Globalization.
Fraj, E., Matute, J. and  Melero, I. 2015. Environmental strategies and organizational competitiveness in the hotel industry: The role of learning and innovation as determinants of environmental success. Tourism Management, 46: 30-42.
Hamilton, L. C., Hartter, J., Safford, T. G. and  Stevens, F. R. 2014. Rural environmental concern: Effects of position, partisanship, and place. Rural Sociology, 792:  257-281.
Hassan, S. S. 2000. Determinants of market competitiveness in an environmentally sustainable tourism industry. Journal of Travel Research, 383: 239-245.
Heddle, J. A., Hite, M., Kirkhart, B., Mavournin, K., MacGregor, J. T., Newell, G. W. and  Salamone, M. F. 1983. The induction of micronuclei as a measure of genotoxicity: A report of the US Environmental Protection Agency Gene-Tox Program. Mutation Research/Reviews in Genetic Toxicology, 1231: 61-118.
Holjeva, A,I .2003. a vision of tourism and the hotel industry in the 2 Is.t.century, Hospitility Management, 2(5): 12-15.
Hosseini, S., Barker, K. and Ramirez-Marquez, J. E. 2016. A review of definitions and measures of system resilience. Reliability Engineering & System Safety, 145: 47-61.
Komppula, R. 2014. The role of individual entrepreneurs in the development of competitiveness for a rural tourism destination–A case study. Tourism Management, 40: 361-371.
Liu, J. C., Sheldon, P. J., and  Var, T. 1987. Resident perception of the environmental impacts of tourism. Annals of Tourism Research, 141: 17-37.
McKinley, D. C., Miller-Rushing, A. J., Ballard, H. L., Bonney, R., Brown, H., Cook-Patton, S. C. and Phillips, T. B. 2017. Citizen science can improve conservation science, natural resource management, and environmental protection. Biological Conservation, 208: 15-28.
Morales, M. C., and  Harris, L. M. 2014. Using subjectivity and emotion to reconsider participatory natural resource management. World Development, 64: 703-712.
Ongley, E. D., Xiaolan, Z., and Tao, Y. 2010. Current status of agricultural and rural non-point source pollution assessment in China. Environmental pollution, 1585: 1159-1168.
Ostling Baiely, S .2009. in serch of sustainble tourism: green policies and innovations in the fifty united state, Proquest Dissertaions and Theses. 
Panwar, N., Kaushik, S. and Kothari, S. 2011. Role of renewable energy sources in environmental protection: a review. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 153: 1513-1524.
Peterzelaka,P.2005. Rural truism and gendered nuance, Annals of tourism research ,Vol.32,pp1121-1124
Portney, P. R. 2016. Public policies for environmental protection: Routledge.
Scott, D., Xiaolan, Z., and Alexander, Y. 2010. Can tourism deliver its “aspirational” greenhouse gas emission reduction targets?, Journal of Sustainable Tourism, 183: 393-408.
Sharpley, R. 2002. Rural tourism and the challenge of tourism diversification: the case of Cyprus. Tourism Management, 233: 233-244.
Slavonnia, T .2008. Agroturim as a viable stratrgy for economic diversification: a case study analysis of policy options for the Bahamas, to obtain for the degree doctor of philosophy policy studies, Gradute School of Clemson University, Supervisor, Dr.Robert Smith.
Yang, H. 2004. land conservation campaign in china: integrated management, local participation and food supply option, Geoforum, 535: 510-515.
Yu, X. 2014. Is environment ‘a city thing’in China? Rural–urban differences in environmental attitudes. Journal of Environmental Psychology, 38: 39-48.