بررسی عوامل تأثیرگذار بر مقاومت خانوار روستایی شهرستان الشتر در هنگام خشکسالی با استفاده از چارچوب معیشت پایدار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، گروه ترویج وآموزش کشاورزی،دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی،کرمانشاه، ایران.

2 دانشیار، گروه ترویج وآموزش کشاورزی،دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی،کرمانشاه، ایران.

3 استادیار، گروه ترویج وآموزش کشاورزی،دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی،کرمانشاه، ایران.

10.22048/rdsj.2019.125076.1721

چکیده

وجود خشکسالی‌های اخیر در ‌ایران، یکی از مخاطرات مهم طبیعی محسوب می‌شود که دارای اثرات و پیامدهای عدیده‌ای به ویژه در نواحی روستایی است. از جمله این پیامدها دشواری امرار و معاش خانوارهای روستایی است. در این راستا این مطالعه توصیفی- پیمایشی به تحلیل و بررسی عوامل اثرگذار بر مقاومت خانوار روستایی هنگام خشکسالی در شهرستان الشتر پرداخته است. چارچوب تحلیلی استفاده شده در این پژوهش، چارچوب معیشت پایدار است. در این مطالعه از روش­های توصیفی، تحلیلی و روابط همبستگی استفاده شده است. جامعه آماری در این پژوهش کل سرپرست خانوارهای روستایی شهرستان الشتر می باشد (7000 =N). طبق جدول کرجسی مورگان حجم نمونه این مطالعه برابر با 364 نفر از سرپرستان خانوار می‌باشد که به شیوه نمونه‌گیری چند مرحله­ای به عنوان نمونه آماری انتخاب شده­اند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه بود که روایی آن توسط اساتید گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه رازی کرمانشاه مورد تأیید قرار گرفت و پایایی آن را ضریب آلفای کرونباخ تأیید کرده است. نتایج نشان داد، بیشترین دارایی معیشتی خانوارهای روستایی مربوط به سرمایه اجتماعی و کمترین مربوط به سرمایه مالی می­باشد. با توجه به نتایج بدست آمده سرمایه انسانی و سرمایه اجتماعی در تبیین مقاومت به خشکسالی تأثیر عمده‌ای داشته است. همچنین باتوجه به بتای بدست آمده سرمایه فیزیکی دارای بیشترین نقش در پیشگویی مقاومت به خشکسالی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Factors Affecting the Resistance of Alshart Village Households in Drought by Using the Sustainable Livelihood Framework

نویسندگان [English]

  • mohammad asadolahi 1
  • Hossein Agahi 2
  • Zahra Athari 3
1 MSc. Department of Agricultural Education and Extension, Faculty of Agriculture, razi University, kermanshah, Iran.
2 Associate Professor, Department of Agricultural Education and Extension, Faculty of Agriculture, razi University, kermanshah, Iran.
3 Assiciate Professor, Department of Agricultural Education and Extension, Faculty of Agriculture, razi University, kermanshah, Iran.
چکیده [English]

The presence of recent droughts in Iran is considered to be one of the most important natural hazards that has many effects and consequences, especially in rural areas. The difficulty of livelihood in rural households is one of these consequences. This descriptive-survey study was conducted to analyze the factors affecting the livelihoods of rural households during drought in Alashtar town. The analytical framework used in this study is the sustainable livelihood framework. In this study, descriptive, analytical and correlation methods have been used. The statistical population in this research is the total head of rural households in Alastair (N = 7000). According to Krejcie and Morgan table, the sample size of this study is 364 households who were selected by the multi-stage sampling method. The data gathering tool was a questionnaire whose validity was confirmed by the professors of the extension and education department of Razi University of Kermanshah and its reliability was confirmed by the Cronbach alpha coefficient. The results showed that the greatest impact on household income is related to social capital and the least is related to financial capital. According to the results, human capital and social capital have had a major impact on the explanation of drought resistance. Moreover with regard to the beta, physical capital plays the most role in predicting drought resistance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Drought
  • Livelihood capital
  • Livelihood Strategies
  • Rural Households
  • Drought Resistance
افتخاری، ر. و طاهرخانی، م. 1388. تحلیل ابعاد و عوامل مؤثر بر توسعه کارآفرینی کشاورزی مناطق روستایی. روستا و توسعه، 12(3): 72-41.
امیرخانی، س. وچیذری، م. 1388. بررسی عوامل مؤثر بر نوع مدیریت گندم‌کاران شهرستان ورامین در زمینه خشکسالی. همایش سومین کنگره علوم ترویج و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ‌ایران.
رحمانیان، د. 1380. رویارویی با خشکسالی بدون برنامه فراگیر ناکام است، برزگر، 846، 50-53.
جهاد کشاورزی استان لرستان. 1393. گزارش خسارت حاصل از خشکسالی.
جمعه پور، م. و احمدی، ش. 1390. تأثیر گردشگری بر معیشت پایدار روستایی مطالعه موردی: نواحی روستایی، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شماره 2(1): 63-33.سازمان هواشناسی استان لرستان. 1393. معرفی منطقه آب و هوای منطقه الشتر.
صالح، ا. و مختاری، د. 1386. اثرات و پیامد‌های اقتصادی و اجتماعی خشکسالی بر خانوار روستایی در منطقه سیستان. علوم ترویج و آموزش کشاورزی‌ایران، 3(1): 99-114.
کرمی، ع. 1388. مدیریت خشکسالی و نقش نظام دانش و اطلاعات. مجموعه مقالات همایش ملی مسائل و راهکار‌های با خشکسالی، شیراز.
فروزانی، م.، مسعود، ی. و فاطمه، ط. 1395. بررسی عوامل تأثیرگذار بر مدیریت بهینه آب شور با استفاده از چارچوب معیشت پایدار. راهبردهای توسعه روستایی، ۳: ۳۱۷-۳۳۴.
Eliss, F. 2005. Small Farms livelihood diversification and rural- urban transtions: Strategic issues in sub sahran Africa. The future of small Farms: proceedings of a research workshop, 135-147.
Elsaha, B.O., Elhassan, N.G., Ahmed, H. and Zakieldin, S. 2005. Sustainable livelihood approach for assessing community resilience to climate change: case studies from Sudan. Assessments of Impacts and Adaptations to Climate Change (AIACC) Working Paper, No. 17.
Gebru, G.W. and Beyene, F. 2012. "Rural household livelihood strategies in drought-prone areas: A case of Gulomekeda District, eastern zone of Tigray National Regional State, Ethiopia." Journal of Development and Agricultural Economics, 4(6): 158-168.
Geran, J.M. 2000.Growth, Crisis and resilience: household responses to economic change in rural Southeast Asia Evidence from Northern Thailand, Methodology, Working Paper No. 1.
Twigg J. 2001. Sustainable Livelihoods and Vulnerability to Disaster, Benfield Gerig Hazard Research Centre for the Disaster Mitigation Institute (DMI).