تحلیل راهبردی نظام ترویج به عنوان ابزار توسعه روستایی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استادیار مؤسسه آموزش علمی کاربردی وزارت جهاد کشاورزی، تهران، ایران

10.22048/rdsj.2018.87296.1657

چکیده

امروزه ترویج متأثر از تغییرات مستمری است که در شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی اعضای جوامع روستایی یا همان توده­های بهره­بردار از منابع پایه تولید روی­داده و می­دهد؛ از مهم­ترین انتقاداتی که به نظام ترویج کشاورزی وارد شده است، عدم توجه کافی به آینده و آماده‌ نبودن برای مواجهه با این تغییرات است. هدف اصلی این تحقیق تحلیل راهبردی نظام ترویج کشاورزی ایران است. جامعه آماری 169 نفر از کارشناسان و مدیران ترویج شش استان فارس، زنجان، تهران، کرمان، مازندران و کرمانشاه بوده که 117 نفر بر اساس جدول کرجسی و مورگان به روش نمونه­گیری تصادفی طبقه­ای با انتساب متناسب انتخاب شده است. ابزار تحقیق پرسشنامه بوده و روایی‌ آن به تأیید پانلی از متخصصان ترویج قرار گرفت. پایایی پرسشنامه نیز در مرحله آزمون مقدماتی تعیین گردید و میزان آلفای کرونباخ برای بخش‌های مختلف پرسشنامه محاسبه گردید (92/0- 75/0). روش تحقیق توصیفی و با عنایت به اهداف تحقیق مبتنی بر تحلیل راهبردی SWOT است. ابتدا با تحلیل محیط داخلی، فهرستی از نقاط قوت و ضعف نظام ترویج تهیه و سپس با واکاوی محیط بیرونی فهرستی از فرصت­ها و تهدیدها شناسایی گردید. برخی از راهبردهای حاصل از یافته­های تحقیق شامل افزایش سهم اعتبارات خاص ترویج و آموزش کشاورزی در کشور؛ اصلاح ساختار، باز­تعریف رسالت­ها و بازنگری در اهداف ترویج و قانونی نمودن آن­ها به­منظور جلوگیری از تغییرات مداوم؛ ایجاد هماهنگی بیشتر بین دستگاه­های اجرایی با فعالیت­های ترویجی؛ بازنگری در ارتباط تشکیلاتی بین صف و ستاد ترویج و استفاده از ظرفیت مراکز آموزشی و تحقیقی می­باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Strategic Analysis of Agricultural Extension System as rural development tool

نویسندگان [English]

  • Parivash Moradi 1
  • Enayat Abbasi 2
  • Majid Reza Khodaverdian 3
1 PhD Education Department, Agricultural Extension & amp, Tarbiat Modares University
2 Associate Professor Agricultural Extension & Education Department, Tarbiat Modares University
3 Assistant Professor, Institute Training and Vocational Higher Education, Tehran, Iran
چکیده [English]

Human habitats have always been subject to change considering the available construction space as well as internal and external processes evolved. The rural settlements, as part of the geographic system, which consist of components related to each other, are influenced by the position of the place - space, interaction or communication (internal and external local, regional and national scale) and they are  always subject to changes in the structure and functioning of rural areas in different regions. The method of this research is descriptive-analytic and a large field study, documentary and library method are used to collect information. In order to investigate the structural-functional changes in these villages, indicators were selected in different dimensions (environmental-ecological, socio-cultural, economic-livelihoods, physical, physical), which were estimated by random sampling of 317 samples. The questionnaire was used by residents of rural households whose validity was confirmed by some experts. The Cronbach's alpha coefficient (0.77) was used to determine the reliability of the main scale of the questionnaire. After completing the questionnaire, information analysis and hypothesis testing were evaluated using t-test and spearman correlation and the difference between these indices in rural development. The  results show that the environmental - ecological villages saw an increase in deep wells, reducing the discharge of springs and aqueducts, changes in land use and the social dimension with increased migration and immigration, the government policies, the economics and these have affected rural habitats.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Function rural
  • Kurdian District
  • Structure rural
  • Transformation
احمدوند، م.، شریف­زاده، م. و شاه­ولی، م. 1384. آینده ترویج و روندهای آن؛ یک فراتحلیل. فصلنامه روستا و توسعه، 8 (2): 85-104.
اسداله­پور، ع. و نظری، م. 1394. مقدمه­ای بر ضرورت تحول در نظام ترویج کشاورزی کشور. فصلنامه مروج، 153-152 پاییز و زمستان، 60-64.
آقاسی­زاده، ف. 1383. تحلیل عوامل و الزامات نوین تجدید ساختار سازمانی ترویج کشاورزی ایران. پژوهش و سازندگی، 64 : 80-93.
شاه­ولی، م.، عزیزی خالخیلی، ط.، لاچینی، ز.، ابدی، ب. و مسرور، الف. 1387. چالش سازمان ترویج کشاورزی با تحولات به کمک دو رویکرد عملکردمداری و ارباب­رجوع­گرایی. فصلنامه روستا و توسعه، 11 (2): ۶۱-90.
شهبازی، ا. 1392. جستارهایی از ترویج در توسعه روستایی. انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، تهران. 262 ص.
شیرزاد، ح. 1385. بازمهندسی اعتبارافزایی مدل­های سازگار مدیریت هماهنگ تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در ایران. ماهنامه جهاد، 272: 80-114.     
رکن­الدین­افتخاری، ع.، سجاسی قیداری، ح. و عینالی، ج. 1386. نگرشی نو به مدیریت روستایی با تأکید بر نهادهای تأثیرگذار. فصلنامه روستا و توسعه،10 (2): 1-31.
صبوری، م.ص.، ملک­محمدی، الف.، چیذری، م. و حسینی، س.م. 1390. جهت­گیری­های آتی نقش­های ترویج در توسعه کشاورزی از منظر کنشگران نظام دانش و اطلاعات کشاورزی. فصلنامه روستا و توسعه، 14 (4): 1-26.
فعلی، س.، پزشکی­راد، غ.ر.، صدیقی،ح.، شهبازی، ا. و قریشی­ابهری، س.ج. 1396. عوامل بیرونی مؤثر بر نظام ترویج کشاورزی ایران تا افق سال1404 شمسی. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 46 (1): 157-166.
فعلی، س.، پزشکی­راد، غ.ر.، صدیقی، ح.، شهبازی، الف. و قریشی­ابهری، س.ج. 1391. آینده­نگاری: ضرورتی انکارناپذیر در نظام ترویج کشاورزی ایران. چهارمین کنگره ترویج و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایران، 29-28 شهریور، 1391.
معتمد، م.ک.، اللهیاری، م.ص. و علویون، س.ج. 1393. الویت­بندی خدمات کشاورزی و شناسایی عوامل مؤثر بر آن در مراکز جهاد کشاورزی استان گیلان. فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی، 1(4) :93-104.
محمدی­نیا، س.ا.، فروزانی، م.، محمدزاده، س. و برادران،م. 1396. تحلیل نظام مدیریت دانش در سازمان جهاد کشاورزی استان خوزستان با استفاده از روشSWOT. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، 13(1): 229-246.
میرزایی، ر.، صدیقی، ح. و فلسفی، پ. 1386. ارزیابی نظام ترویج کشاورزی ایران. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، 3 (2): 67- 57.
Arous, S. A., Araar, H., Driouech, N., BILALI, H. EL., Belsanti, V. and Sisto, L. 2013. Agricultural extension and advisory services in Algeria at crossroads: Pressing problems and innovative solutions. IV International Symposium „ Agrosym 2013“.
Bitzer, V., Wennink, B. and Piters, B.D. S. 2016. The governance of agricultural extension systems. KIT sustainable economic development & gender. Kit working papers.
David, F. R. 2011. Strategic management concepts and cases. 13th Edition. Prentice Hall. Francis Marion University Florence, South Carolina. 363 pp.
Krejcie, R.V. and Morgan, D.W. 1970. Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement, 30: 607-610.
Mengal, A.A.  Mirani, Z. and Magsi, H. 2014. Historical overview of agricultural extension services in Pakistan the Macrotheme Review, A multidisciplinary journal of global macro trends, 3(8): 77-84.
Oladele, O.I. Lepetu, J. and Subair, S.K. 2009. SWOT Analysis of Extension Systems in Southern African Countries. Journal of Agriculture and Environment for International Development, 103 (4): 309-320.
Oladele, O.I. and Sakagami, J. I. 2004. SWOT analysis of extension systems in Asian and West African countries. Journal of Food, Agriculture & Environment, 2(2): 232-236. WFL Publisher Science and Technology. 
Ramjattan, J., Ganpat, W. and Chowdhury, A. 2017. Value of modern extension methods in improving image and quality of extension: Perception of extension agents in Trinidad and Tobago. Journal of Agricultural Extension and Rural Development. 9 (8): 155-162.
Rivera, W.M. and Qamar, M.K. 2003. Agricultural Extension, Rural development and the food security challenges. Food and Agricultural Organization of the United Nations, Rome. 58.
Species, P.B.W., Wedge, C. and Ananchai, M. 2012. SWOT Analysis of Agricultural Extension System in Thailand: A Case Study of the Central Region. Journal of Veridian 7, Issue 3 September- December 2557. 601-612.
Yadav, K., Sulaiman, V, R. and Devkota, K. (Eds). 2014. Strengthening Extension & Advisory Services in South Asia. Proceedings of the first face to face meeting of Agriculture Extension in South Asia (AESA) 14-15 January 2014 held at Kathmandu, Nepal.