بررسی عوامل مؤثر بر پایداری رفتار زیست‏محیطی گندمکاران شهرستان بوکان

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس

3 استادیارگروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس

10.22048/rdsj.2018.64361.1598

چکیده

    امروزه با ورود نهاده‌های شیمیایی در بخش کشاورزی و استفاده بیش ­از حد از این نهاده‌ها از سوی کشاورزان، صدمات جبران‌ناپذیری به محیط‌زیست وارد شده است. پایداری زیست‌محیطی اقدامات همسو با محیط‌زیست در یک بازه زمانی بلندمدت را شامل می‌شود که بهره‌گیری از آن­ها در بلندمدت از سوی اکثر کشاورزان سبب پایداری زیست‌محیطی می‌شود. این پژوهش به­منظور بررسی عوامل مؤثر بر رفتار زیست‌محیطی ‌با استفاده از فن پیمایش انجام شد. جامعه آماری پژوهش 5473 نفر از گندم‌کاران شهرستان بوکان بودند که با استفاده از جدول نمونه‌گیری کرجسی و مورگان، 357 نفر از آنان به­عنوان نمونه به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای با انتساب متناسب در دسترس قرار گرفتند. ابزار اصلی پژوهش پرسشنامه‌ای بود که به­منظور بررسی روایی، پایایی و برازش متغیرهای پنهان و آزمون فرضیه‌های پژوهش از تکنیک مدل‌سازی معادلات ساختاری با بهره‌گیری از نرم‌افزار LISREL استفاده شد. نتایج تحلیل عاملی تأییدی، روایی، پایایی و برازش متغیرهای پنهان پژوهش را تأیید کرد. مدل‌سازی معادلات ساختاری، نشان داد که تمامی فرضیه‌های تحقیق مورد تأیید قرار گرفتند و سازه عامل نهادی بیشترین تأثیر را بر رفتار زیست‌محیطی گندم‌کاران داشت و 35 درصد از تغییرات متغیر وابسته را تبیین نمود. از سوی دیگر، سازه‌های اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی به ترتیب بیشترین تأثیر را بر رفتار زیست‌محیطی گندم‌کاران داشتند و در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Factors Affecting Pro-environmental Behavior of Wheat Producers in Buokan Township, Iran.

نویسندگان [English]

  • Yadegar Momenpor 1
  • Hasan Sadighi 2
  • SHahla CHoobchian 3
1 Msc. Student of Agricultural Development Department of Agricultural Extension and Education College of Agriculture Tarbiat Modares University Tehran, Iran.
2 Assosiat Professor of Agricultural Development Department of Agricultural Extension and Education College of Agriculture Tarbiat Modares University Tehran, Iran
3 Assistant Professor of Agricultural Development Department of Agricultural Extension and Education College of Agriculture Tarbiat Modares University Tehran, Iran.
چکیده [English]

Today, with the arrival of chemical inputs in agriculture and excessive use of these inputs by farmers, irreparable damage has been done to the environment. Environmental sustainability included actions in line with environment in a long-term period. The use of long-term is due to environmental sustainability. This study was designed to investigate factors affecting environmental behavior of wheat producers and it was done by a survey technique. The research population included all wheat producers in the Buokan Township (5473 people) and 136 of them were selected by using Krejcie and Morgan (1970) sampling Table.  The sampling method was proportional stratified random sampling. Structural Equation Modeling (SEM) via the LISREL software was used to evaluate validity and reliability of the research questionnaire. The results of confirmatory factor analysis confirm both "the validity and reliability" of the questionnaire and "the goodness of the latent variables". The results of structural equation modeling (SEM) showed that most of the research hypotheses were confirmed and the “institutional” construct has the most effect on the environmental behavior and 35 percent of the variance change is explained by this construct. On the other hand, factors Economic, Ecological and Social have been mentioned as important in affecting environmental behavior.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • environmental behavior
  • Stability
  • structural equation modeling
  • Boukan
چمنی، ع.، مخدوم، ف.، جعفری، م.، خراسانی، ن. و چراغی، م. 1384. ارزیابی آثار توسعه بر محیط‌زیست استان همدان با کاربرد مدل تخریب. مجله محیط‌شناسی، 3: (37): 44-35.
حسن‌پور، ص. 1393. بررسی چالش‌های به­کارگیری فناوری‌ مدیریت تلفیقی آفات با رویکرد مدرسه در مزرعه در بین باغ‌داران شهرستان پاوه، پایان‌نامه چاپ نشده کارشناسی ارشد، دانشگاه رازی.
حسن‌زاده، ر. و مداح، م. 1387. روش‌های آماری در علوم رفتاری (آمار توصیفی و استنباطی). تهران: انتشارات ویرایش. 424 ص.
شاهرودی، ع. ا. و چیذری، م. 1387. عوامل تأثیرگذار بر مشارکت کشاورزان در مدیریت شبکه‌های آبیاری (مطالعه موردی در استان خراسان رضوی)، تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 3: (1): 75-63.
صالحی، ص. و امام‌قلی، ل. 1391. بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر رفتارهای زیست‏محیطی: مطالعه موردی استان کردستان. مجله جامعه شناسی ایران، 13 (4): 115– 90.
فردوسی، س.، مرتضوی، ش. و رضوانی، ن. 1386. رابطه بین دانش زیست‌محیطی و رفتار محافظت از محیط. پژوهشنامه علوم انسانی، (53):266 – 253.
کلانتری، خ. 1391. پردازش و تحلیل داده‌ها در تحقیقات اجتماعی- اقتصادی. انتشارات فرهنگ صبا. 388 ص.
کوچکی، ع. و خیابانی، ح. 1389. مبانی اکولوژیکی کشاورزی، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد. 288 ص.
مخدوم، م. و منصوری،م .1387. بررسی و شناخت اثرات توسعه بر محیط‌زیست استان هرمزگان با مدل تخریب. مجله محیط شناسی، 3: 56-49.
ملک‌آبادی، ر.، عبداللهی، ع. و صادقی، ح. ر. 1393. تحلیل و بازشناسی رفتارهای زیست‌محیطی شهری (مطالعه موردی شهرستان اصفهان). مجله پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 5(18): 20-1.
منتی‌زاده، م. و زمانی، غ. م. 1391. تدوین مدل رفتار زیست‏محیطی زارعان شهرستان شیراز. علوم ترویج و آموزش ایران، 8 (2): 74-63.
ویسی، ه.، محمودی، ح. و شریفی مقدم، م. 1389. تبیین رفتار کشاورزان در پذیرش فناوری‌های مدیریت تلفیقی آفات. اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 41– 2 (4): 490– 481.
هومن، ح.ع. 1393. مدل­یابی معادلات ساختاری با کاربرد نرم افزار لیزرل. تهران: نشر سمت. 340.
Amsalu, A., and Graaff, J. D. 2007. Determinants of adoption and continued use of stone terraces for soil and water conservation in an Ethiopian highland watershed. Ecological economics, 61(2-3): 294-302.
Byrne, B. 2010. Structural equation modeling with AMOS (Second Edition). Routlegde Publisher, Taylor and Francis Group. New York. 418.
Charles, A. T. 2008. Sustainable fishery systems. John Wiley & Sons, 370.
Devine-Wright, P., Price, J. and Leviston, Z. 2015. My country or my planet? Exploring the influence of multiple place attachments and ideological beliefs upon climate change attitudes and opinions. Global Environmental Change, 30: 68-79.    
Dienes, C. 2015. Actions and intentions to    pay for climate change mitigation: Environmental concern and the role of economic factors. Ecological Economics, 109: 122-129.
Duffy et al. 2001. Special issue. Ecol. Model, 140 (1–2): 163–176.
Gouldson, A., Hills, P. and Welford, R. 2008. Ecological modernisation and policy learning in Hong Kong. Geoforum, 39(1): 319-330.
Halbrendt, J., Gray, S. A., Crow, S., Radovich, T., Kimura, A. H. and Tamang, B. B. 2014. Differences in farmer and expert beliefs and the perceived impacts of conservation agriculture. Global Environmental Change, 28: 50-62.
Hirsh, J. B. 2014 Environmental sustainability and national personality.Journal of Environmental Psychology, 38: 233-240.
Home, R., Balmer, O., Jahrl, I., Stolze, M. and Pfiffner, L. 2014. Motivations for implementation of ecological compensation areas on Swiss          lowland farms. Journal of Rural Studies, 34: 26-36.
Hou, D., Al-Tabbaa, A., Chen, H. and Mamic, I. 2014. Factor analysis and structural equation modelling of sustainable behaviour in contaminated land remediation. Journal of Cleaner Production, 84(1).
Kalantari, Kh. Shabani, H. Asadi, A. and Mohamadi H. M. 2007. Investigating factors affecting Environmental Behavior of Urban Residents. A case study in Tehran city. Iran, American Journal ofEnvironmental Sciences, 10(2): 237-244.
Krejcie, R. V. and Morgan, D. W. 1970. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas.
Liu, J. 2001. Integrating ecology with human demography, behavior, and socioeconomics: needs and approaches. Ecological Modelling, 140(1): 1-8.
Liu, X., Zhou, S., Qi, S., Yang, B., Chen, Y., Huang, R. and Du, P. 2015. Zoning of Rural Water Conservation in China a Case Study at Ashihe River Basin. International Soil and Water Conservation Research. P 1-11.
Mannion, A. M. 1998. Future trends in agriculture: the role of biotechnology. Outlook on Agriculture (United Kingdom), 27(4).
Manoli, C. C., Johnson, B., Hadjichambis, A. C., Hadjichambi, D., Georgiou, Y. and Ioannou, H. 2014. Evaluating the impact of the Earth keepers Earth education program on children's ecological understandings, values and attitudes, and behavior in Cyprus. Studies in Educational Evaluation, 41: 29-37.
Nesheim, N. 2003. Use management practices to protect ground water from agricultural pesticides. Available in: www.general.uwa.edu.au/u/dpannell/dpap990lf.htm
Price, J. C., and Leviston, Z. 2014. Predicting pro-environmental agricultural practices: The social, psychological and contextual influences on land management. Journal of Rural Studies, 34: 65-78.
Schumacer, R. and lomax, R. 2004. A beginners guide to Structural equation modeling (Second Edition). Mahwan Publisher, New Jersey. 487.
Shiferaw, B. A., Okello, J. and Reddy, R. V. 2009. Adoption and adaptation of natural resource management innovations in smallholder agriculture: reflections on key lessons and best practices. Environment, development and sustainability, 11(3): 601-619.
Steg, L. and Vlek, C. 2009. Encouraging pro-environmental behavior: An integrative review and research agenda. Journal of environmental psychology, 29(3): 309-317.
Steg, L., Bolderdijk, J. W., Keizer, K. and Perlaviciute, G. 2014. An integrated framework for encouraging pro-environmental behavior: The role of values, situational factors and goals. Journal of Environmental Psychology, 38: 104-115.
Voinov, A., Seppelt, R., Reis, S., Nabel, J.E. and Shokravi, S. 2014. Values in socio-environmental modelling: Persuasion for action or excuse for inaction. Environmental Modelling & Software, 53: 207-212.
Yazdanpanah, M., Hayati, D., Hochrainer-Stigler, S. and Zamani, G. H. 2014. Understanding farmers' intention and behavior regarding water conservation in the Middle-East and North Africa: A case study in Iran. Journal of environmental management, 135: 63-72.