ارزیابی مقایسه‌ای کارایی فنّی و بازدهی نسبت به مقیاس واحدهای پرورش مرغ گوشتی(مطالعه موردی: شهرستان های بیرجند و درمیان)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند

2 گروه علوم دامی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند

3 دانشجوی دکتری گروه علوم دامی دانشگاه بیرجند

10.22048/rdsj.2021.291257.1953

چکیده

تجزیه و تحلیل کارایی فنی واحدهای مرغداری گوشتی جهت بهره گیری مطلوب و اقتصادی از منابع موجود ضروری به نظر می‌رسد. پژوهش حاضر با هدف سنجش و مقایسه کارایی فنّی واحدهای پرورش مرغ گوشتی شهرستان های بیرجند و درمیان در سال 1398 انجام شد. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران تعیین و داده‌های مورد نیاز از طریق تکمیل پرسشنامه از 201 واحد مرغداری گوشتی فعال در شهرستانهای بیرجند و درمیان با روش نمونه گیری تصادفی جمع‌آوری گردید. روش تحلیل فراگیر داده‌ها(DEA) جهت تحلیل داده ها استفاده شد. نتایج نشان داد میانگین کارایی فنّی مرغداران شهرستان های بیرجند و درمیان با فرض بازده ثابت نسبت به مقیاس به ترتیب 93 و 88 درصد و با فرض بازده متغیّر نسبت به مقیاس به ترتیب برابر با 95 و 93 درصد بود که از لحاظ آماری تفاوت معنادار می‌باشد(p<0/05). ظرفیت ارتقای تولید و کارایی در مرغداری های شهرستان درمیان بیشتر از شهرستان بیرجند بوده و به ترتیب برابر7/11 و 7 درصد برآورد می‌شود. همچنین میانگین کارایی مقیاس و کارایی فنی واحدهای مرغداری شهرستان بیرجند بیشتر از شهرستان درمیان می‌باشد که این اختلاف معنادار از یک سو نشانگر مدیریت بهتر استفاده از منابع در واحدهای مرغداری شهرستان بیرجند و از سوی دیگر نشان دهنده پتانسیل افزایش تولید و کارایی واحدهای مرغداری شهرستان درمیان می‌باشد و لذا می‌توان بدون تغییر تکنولوژی تولید و از طریق ترویج عوامل تکنیکی و مدیریّتی از کارآترین واحد‌های مرغداری به واحدهای با کارایی پایین، شکاف بین واحدهای مرغداری گوشتی شهرستان درمیان با واحدهای مرغداری شهرستان بیرجند را کاهش داد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Comparative evaluation of technical efficiency and return to scale of broiler production farms (Case study: Birjand and Darmian counties)

نویسندگان [English]

  • mohammad reza bakhshi 1
  • sayyed homayoun farhangfar 2
  • pouyan malekinejad 3
2 Department of Animal Sciences, Faculty of Agriculture, university of birjand
3 phd student at department of animal sciences , university of birjand
چکیده [English]

Analysis of technical efficiency of broiler production farms is necessary for optimal and economical use of available resources. The aim of this study was to measure and compare the technical efficiency of broiler production farms in Birjand and Darmian counties. The sample size was determined using Cochran's formula and the required data collected by completing a questionnaire from 201 active meat poultry units in Birjand and Darmian counties by random sampling method. Comprehensive Data Analysis (DEA) method used to analyze the data. The results showed that the average technical efficiency of poultry farmers in Birjand and Darmian counties was 93 and 88%, respectively, assuming a fixed return to the scale, and 95 and 93%, respectively, assuming variable returns to the scale, which is a statistically significant difference(p<0/05). Also, the capacity to improve production and efficiency in poultry farms in Darmian county is more than Birjand county and is estimated to be 11.7 and 7%, respectively. The average scale efficiency and technical efficiency (in both fixed and variable returns) of poultry units in Birjand county is more than Darmian county, which on the one hand indicates better management of resource use in poultry units of Birjand and on the other hand shows the potential to increase production and efficiency of poultry units in darmian. Therefore, without changing the production technology and by promoting technical and managerial factors from the most efficient poultry units to low efficiency poultry units, the gap between broiler poultry units in Darmian and Birjand can be reduced.

کلیدواژه‌ها [English]

  • broilers
  • Data Envelopment Analysis
  • Scale Efficiency
  • Technical Efficiency
اصفهانی، س .م. ج.، و خزاعی، ج. 1389. بررسی عوامل مؤثر بر کارایی مرغداران استان خراسان جنوبی. تحقیقات اقتصاد کشاورزی، 4(2) : 165-180.
امامی میبدی، ع. 1379. اصول اندازه گیری کارایی و بهره وری، چاپ اول، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی ، تهران.
ثابتیان شیرازی، الف.، محمدی، ح.، و دهقان پور، ح. 1392.  اندازه گیری انواع کارایی در واحدهای پرورش جوجه گوشتی استان فارس. فصلنامه اقتصادکشاورزی و توسعه، 21(81): 1-22.
جعفر اوغلی، م.، شادپرور، ع.، حسین‌زاده ، ق،ن.، و کاووسی کلاشمی، م. 1397. بررسی کارایی فنی گله­های گوسفند مغانی استان اردبیل: کاربرد روش تحلیل پوششی داده‌ها. تحقیقات تولیدات دامی، 7(1 )، 31-40.
چیذری، الف.، و نیک نسب، ح. 1380. بررسی اقتصادی عوامل تولید در واحدهای تولید مرغ گوشتی در شهرستان ساوجبلاغ، پژوهش و سازندگی، 14(2): 22-25.
خزیمه، الف.، خیری، م.، دهباشی، و. و اسفنجاری کناری، ر.1396. تحلیل سودآوری و کارایی واحدهای مرغداری منطقه سیستان، تحقیقات اقتصاد کشاورزی، 9(4): 173-189.
دریجانی، ع. 1390. برآورد کارایی تکنیکی واحدهای نیمه مکانیزه پرورش مرغ گوشتی شهرستان گرگان: رهیافت مرز تصادفی. اقتصاد و توسعه کشاورزی، 25(4) : 498-506.
دشتی، ق.، یاوری، س.، پیشبهار، الف. و حیاتی، ب.1390. عوامل موثر بر کارایی تکنیکی واحدهای مرغداری گوشتی شهرستان سنقر و کلیایی. نشریه پژوهش­های علوم دامی، 21(3) : 83-95.
دوراندیش، آ.، کهنسال، م.، شاهنوشی، ن. و حسین‌زاده، م. 1391.  بررسی کارایی فنی تولیدکنندگان زرشک در استان خراسان جنوبی، اقتصاد کشاورزی، 6(2):101-120.
دهباشی، و.، خیری، م. و سیوندی، م. 1398.  توسعه واحدهای مرغداری گوشتی منطقه بستک با تأکید بر کارایی در راستای توسعه اقتصادی منطقه، نگرش های نو در جغرافیای انسانی، 11(4): 103-123.
ربیعی‌شره‌جینی، ف.، یزدانی، الف.، مظهری، ر. و رفیعی، ح.1391. بررسی بازدهی نسبت به مقیاس در مرغداری‌های گوشتی و تعیین عوامل مؤثر بر آن در استان گلستان: مطالعه موردی شهرستان گنبد کاووس. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.
رضایی، الف.، اسماعیلزاده، ع. 1396. کاربرد تکنیک تحلیل پوششی داده‌ها در ارزیابی کارایی انرژی واحدهای تولید مرغ گوشتی (مطالعه موردی: منطقه آزاد ماکو). نشریه علوم دامی (پژوهش و سازندگی)، 30(117) : 27-40.
عبدی ،الف.، دشتی، ق.، قهرمانزاده، م. و حسینزاد، جواد. 1395. تحلیل کارایی تکنیکی و شکاف تکنولوژی واحدهای مرغداری گوشتی شهرستان سنندج. نشریه پژوهش‌های علوم دامی 26(3) :49-61.
کاوسی‌کلاشمی، م.، ظنی‌پور علیجانی، م.، یاوری, غ. و ادیبی, ش. 1396. ارزیابی اثر اجرای طرح ملی افزایش تولید برنج بر کارایی فنی مزارع شالیکاری (مطالعه موردی: منطقه پیربازار شهرستان رشت). تحقیقات غلات، 7(2), 235-246.
مجرد، ع.، کهخا، الف. و صبوحی صابونی، م. 1388. معرفی راهکار ناپارامتریک تصادفی در تخمین کارایی فنی: مطالعه‌ی موردی واحد‌های مرغداری در منطقه‌ی سیستان، اقتصاد کشاورزی، 3(3): 91-106.
 مرادی شهربابک، ح.، یزدانی، س. 1384. تعیین کارایی اقتصادی و عوامل موثر بر تولید سیب زمینی در استان کرمان (مطالعه موردی شهرستان بردسیر). مجموعه مقالات پنجمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران،زاهدان.
 مرکز آمار ایران. 1399. چکیده نتایج آمارگیری از مرغداری‌های پرورش مرغ گوشتی سال 1399. مرکز آمار ایران.
واحدی، ع. 1398. مطالعه کارایی و بهینه‌سازی انرژی مصرفی واحد‌های مرغ گوشتی استان البرز با رویکرد تحلیل پوششی داده‌ها، مجله مهندسی بیوسیستم ایران، 50(2): 475-488.
وزارت جهاد کشاورزی. 1399. آمارنامه کشاورزی، سال 1398، جلد دوم. ، معاونت برنامه‌ریزی و اقتصادی، مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات.
Abdulrahman, S., Timothy A. J., Mohammed B., Siewe, F. and Binuyo G. 2018. Measurement of efficiency in cocoyam production: an application of data envelopment analysis (DEA) approach. Asian Journal of Agricultural Extension, Economics & Sociology, 27(4): 1-8.
Adepojo, A. 2008. Technical efficiency of egg in Osun State. International Journal of Agricultural Economics and Rural Development. 1:7-14.
Alabi, R.A and Aruna M.B. 2005. Technical efficiency of family poultry production in Niger-Delta,Nigeria. Journal of Central European Agriculture, 6(4):531-538.
Alrwis, K. N. and Francis E. 2003. Technical efficiency of broiler farms in the central region of Saudi Arabia: stochastic frontier approach. Research Bulletin, 116, 25-34.
Amara, N., Traoré N., Landry R. and Remain R.1999. Technical Efficiency and Farmers' Attitudes toward Technological Innovation: The Case of the Potato Farmers in Quebec. Canadian Journal of Agricultural Economics, 47(1): 31-43.
Areerat, T., Hiroshi K., Kamol N. and Koh-en Y. 2012. Economic efficiency of broiler farms in Thailand: Data Envelopment Analysis approach. British Journal of Economics, Finance and Management Sciences, 5(1): 33-43.
Avkiran, N. K. 2001. Investigating technical and scale efficiencies of Australian universities thorough data envelopment analysis, Socio-Economic Planning Sciences, 35(1):57-80.
Bamiro, O.M., Phillip D.O.A. and Momoh S. 2006. Vertical integration and technical efficiency in poultry (egg) industry in Ogun and Oyo states, Nigeria. International Journal of Poultry Science. 5 (12): 1164-1171.
Begum, I., Buysse J., Alam M. and Van Huylenbroeck G. 2010. Technical, allocative and economic efficiency of commercial poultry farms in Bangladesh. World's Poultry Science Journal, 66(3): 465-476.
Charnes, A.W., Copper W. and Rhodes E .1984. Measuring the efficiency of decision marking units, European Journal of Operational Research, No.2: 429-444.
Cochran, W. G. 1977. Sampling techniques (3rd ed.). New York: John Wiley & Sons.
Coelli T. Rao D.S.P. and Batteseo G. E. 2005. An Introduction to Efficiency and Productivity Analysis, Kluwer academic publisher.
Dhungana, B. R., Nuthall Peter L. and Nartea G. V.2004. Measuring the economic inefficiency of nepalese rice farms using data envelopment analysis. Australian Journal of Agricultural & Resource Economics, Vol, 48(2):347-369.
Dogan, N., Kaygisiz F. and Altinel A. 2018. Technical and economic efficiency of laying hen farms in Konya, Turkey. Brazilian Journal of Poultry Science, 20:263-272.
Fare, R. and Lovell, C. A. K. 1978. Measuring the technical efficiency of production. Journal of Economic Theory, 19 (1): 150-162.
Farrell, M. J. 1957. The measurement of productive efficiency. Journal of the Royal Statistical Society, 120(3):253–281.
Hassan, F. (2021). Data envelopment analysis (DEA) approach for assessing technical, economic and scale efficiency of broiler farms. Iraqi Journal of Agricultural Sciences, 52(2), 291-300.
Inthavong, K H. 2005. Factors influencing rice production efficiency in Ban Home Laos. Ph.D. dissertation, McGill University, Montreal, Quebec, Canada.
Krasachat, W. 2004. Technical efficiencies of rice farms in Thailand: a non-parametric approach, The Journal of American Academy of Business, Cambridge, 4(1): 64-69.
Long, L.K., Thap Le., Hoai N.T. and  Pham Thuy .T.T.2020. Data envelopment analysis for analyzing technical efficiency in aquaculture: The bootstrap methods. Aquaculture Economics & Management. 24(4): 422-446.
Terin, M., Kulekci M. and Yildirim I. 2017. Measuring technical, allocative and economic efficiencies of dairy farms in western Turkey. Indian Journal of Animal Research, 51:165-169.
Udoh, E.J. and Etim N.A. 2009. Measurement of farm level efficiency of broiler production in Uyo. AkwaIbom State. Nigeria. World Journal of Agricultural Sciences, 5: 832- 836.
Ullah, I., Shahid A., Sufyan U.K. and Muhammad S.2019.Assessment of technical efficiency of open shed broiler farms: The case study of Khyber Pakhtunkhwa province Pakistan. Journal of the Saudi Society of Agricultural Sciences, 18(4):361-366.
Unang, Ir. 2003. Profitability and efficiency of the broiler industry in Tasikmalaya. M.Sc. thesis, Faculty of Aagriculture, University of Siliwangi Tasikmalaya.
Vukelić, N., Novković N. and Živković. J. 2015. Measuring efficiency of broiler farms in Vojvodina: DEA method. Journal on Processing and Energy in Agriculture, 19:273-275.
Yunus, I. 2012. Estimation of technical efficiency of broiler production in peninsular Malaysia: a stochastic frontier analysis. Journal of Business Management and Accounting, Vol. 2 (1): 77-96.
Yusuf, S.A. and Malomo O.2007. Technical efficiency of poultry egg production in Ogun state: a DEA approach. Journal of Poultry Science, 6(9):622-629.