امکان سنجی اجرای طرح "کم‌کاشت" در راستای احیای تالاب جازموریان؛ مطالعه موردی شهرستان جیرفت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد بیابان زدایی دانشگاه تهران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد کشاورزی دانشگاه تهران

3 استادیار، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

4 استادیار اقتصاد کشاورزی دانشگاه تهران

5 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تهران

چکیده

تالاب هامون جازموریان یکی از حساس‌ترین اکوسیستم‌های موجود در جنوب شرق کشور می‌باشد که به دلیل احداث سد در اراضی بالادست و عدم تأمین آب زیست‌محیطی در حال نابودی است. طبیعت این تالاب با توجه به موقعیت جغرافیایی و ایجاد سد انحرافی بمپور و سد مخزنی جیرفت بر روی رودخانه‌های اصلی منتهی به آن به سوی خشکی پیش می‌رود. یکی از راهکارهای پیشنهادی عده‌ای از محققان، جهت احیای محیط‌های آبی، آیش‌گذاری بخشی از اراضی فاریاب استفاده‌ کننده از آب پشت سدها و رهاسازی این منابع می‌باشد. از این‌رو، پژوهش حاضر با به‌کارگیری اطلاعات 212 پرسشنامه در سال 1393 به منظور امکان‌سنجی اجرای طرح کم‌کاشت در راستای احیای تالاب جازموریان انجام شده ‌است. برای نیل به این هدف از روش دومرحله‌ای هکمن که متشکل از دو الگوی پروبیت و رگرسیون خطی می‌باشد، استفاده شد. نتایج الگوی پروبیت نشان می‌دهد که متغیر‌های سطح زیرکشت، میزان تحصیلات، اشتغال، تعداد اعضای خانوار و درآمد کشاورزان دارای اثر معنی‌داری بر تمایل به مشارکت آن‌ها در احیای تالاب جازموریان می‌باشد. در حالی که مطابق با نتایج الگوی رگرسیون خطی، متغیرهای سطح زیرکشت، سن، میزان تحصیلات، وضعیت تأهل، تعداد اعضای خانوار و درآمد اثر معنی‌داری بر میزان تمایل به مشارکت کشاورزان در احیای تالاب جازموریان است. براساس نتایج مطالعه، 61 درصد از کشاورزان منطقه مورد مطالعه تمایلی برای مشارکت در طرح پیشنهادی ندارند. لذا پیشنهاد می‌شود در صورت تمایل دولت به اجرای طرح کم‌کاشت، با تدوین برنامه‌های جانبی مناسب و ارائه راهکارهای قابل پذیرش توسط کشاورزان، درصد مشارکت افراد در اجرای این طرح افزایش داده شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Feasibility of Implementing "Low-Crop Planting" in Order to Restore Jazmoryan wetland; Case Study: Jiroft County

نویسندگان [English]

  • Hamed Eskandari Damaneh 1
  • Hossein Noroozi 2
  • Hassan Khosravi 3
  • Hamed Rafiee 4
  • Emran Taheri Rykande 5
1 M.S. Student Of Desert Greening, Faculty Of Natural Resources, University Of Tehran
2 M.S. Student Of Agriculture Economics, University Of Tehran
3 Assistant Professor, Faculty Of Natural Resources, University Of Tehran
4 Assistant Professor Of Agriculture Economics, University Of Tehran
5 M.S. Student Of Agriculture Economics, University Of Tehran
چکیده [English]

Jazmoryan Wetland is one of the most sensitive ecosystems in the South East of the country which is declining due to dam construction in upstream as well as deficiency of environmental water supply. The wetland seem to dry out due to its geographical location and construction of Bampour Diversion Dam and Jiroft Reservoir Dam on major rivers flowing to this wetland. One of the solutions proposed by some researchers to restore the aquatic environments is to fallow some parts of irrigated lands fed by water behind the dams and release these resources. Hence, the present study was aimed to investigate the feasibility of implementing low-crop planting plan to restore Jazmoryan wetland. The study was run by using data from 212 questionnaires in 2014. In order to analyze the factors affecting the participation of farmers in the project, a two-stage Heckman method consisting of two patterns of probit and linear regression was used. The results of probit pattern showed that variables of acreage, education, occupation, number of household members and income of farmers had a significant effects on their willingness to participate in the restoration of Jazmoryan wetland. However, according to the results of linear regression pattern, variables of acreage, age, education, marriage status, number of household members and income had a significant effects on the willingness of farmers to participate in the restoration of Jazmoryan wetland. According to the results, 61% of farmers were not willing to participate in the proposed plan. It is suggested that if the government is willing to implement low-crop planting project, the percentage of participation in the plan will be increased by developing appropriate lateral plans and presenting solutions which are accepted by the farmers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dam construction
  • Ecosystems of Downstream
  • Not Cultivating Irrigated Lands
  • Two-Stage Heckman Pattern

 

ابریشمی، ح. 1378. مبانی اقتصاد سنجی. دامودار گجراتی. انتشارات دانشگاه تهران.

پرهام، ه. جعفر زاده، ن. دهقان، س. و کیان ارثی، ف. 1386. بررسی تغیرات غلظت ازت و فسفر و برخی پارامترهای فیزیکی خاک و شیمیایی در دریاچه پشت سد کرخه و تعیین بیلان آن. مجله علوم دانشگاه شهید چمران، 17(2): 117-125.

جمشیدی،ع. تیموری، م. حاضری، م. و روستا، ک. 1388. عوامل مؤثر بر مشارکت کشاورزان در اجرای طرح یکپارچه سازی اراضی استان ایلام: مطالعه موردی شهرستان شیروان و چرداول. فصلنامه روستا و توسعه، ۱۲(1): 109-127.

حجازی، س، ی. آهنگری، ا. و هادوی، م. 1394. بررسی عوامل مؤثر در مشارکت در اقدامات حفاظتی سازمان‌های غیردولتی فعال در حوزۀ تالاب کانی ‌برازان مهاباد. مجله محیط‌شناسی، 40 (4): 989-997.

حجازی، ی. و عربی، ف. 1387. عوامل مؤثر در جلب مشارکت سازمان‌های غیردولتی در حفاظت محیط‌زیست. مجله محیط‌شناسی، 47: 106-99.

حسن نژاد، م. کهنسال، م. و قربانی، م. 2011. عوامل مؤثر بر مشارکت روستاییان در گروه‎‌های توسعه روستایی، مطالعه موردی پروژه ترسیب کربن در استان خراستان جنوبی. مجله روستا و توسعه، 14: 73-91.

سلامی، ح. و عین‌اللهی احمدآبادی، م. 1380. کاربرد مدل اقتصادسنجی توبیت و روش دو مرحله‌ای هکمن در تعیین عوامل مؤثر بر کشت چغندر قند در استان خراسان. مجله علوم کشاورزی ایران، 2(32): 445-433.

مرادی، م. فال سلیمان، م. و ابطحی‌نیا، آ. 1392. شناخت عوامل مؤثر بر تمایل کشاورزان به مشارکت در اجرای طرح یکپارچه سازی اراضی زراعی، مورد: شهرستان خوی. فصلنامه جغرافیا و توسعه، 11(32): 89-102.

Cheng, H. T. and Capps, O. J. 1988. Demand analysis of fresh and frozen. American Journal of Agricultural Economics, 70 (3): 533-542.

Desonie, D. 2008.  Hydrosphere: freshwater systems and pollution. Chelsea House. New York.

Elhassadi, A. 2008. Pollution of water resources from industrial effluents: a case study- Benghazi, Libya. Journal of Desalination, 222: 286-293.

Greene, W.H .1993. Econometric Analysis, 2nd Edition. New York, Macmillan Press.

Heckman, J. 1979. Sampling selection bias as a specification error. Journal of Econometrical, 47: 153-161.

Judge, G. Hill, C, Griffiths, W. Lee, T. and Lutkepol, H. 1982. Introduction to the theory and practice of econometrics. New York.

Li, W. Liu, J. and Li, D. 2012. Getting their voice heard: three case of public participation in enviromental protection in china. Journal of Environmental Management, 98: 65-72.

Maddala, G. S. 1983. Limited dependent and qualitative variable in economics. New York: Cambridge University Press, Cambridge. Management, Turkey, 2: 759-769.