واکاوی ساختار عاملی چالش‌ها و راهکارهای توسعه کشت کلزا (مورد مطالعه: استان البرز)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 عضو هیات علمی گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

10.22048/rdsj.2021.276316.1922

چکیده

هدف اصلی مطالعه حاضر شناسایی مهمترین چالش‌های کشت کلزا و همچنین ارائه راهکارهایی به منظور توسعه کشت این محصول در نواحی روستایی استان البرز با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی می‌باشد. این مطالعه از نوع مطالعات توصیفی-همبستگی بوده و طی دو مرحله در سال 1397 اجرا شد. در مرحله اول مهمترین چالش‌ها و راهکارهای توسعه کشت کلزا در استان از طریق مصاحبه گردآوری شد. جامعه آماری این بخش از تحقیق، کارشناسان، کشاورزان خبره و باتجربه و محققان در حوزه موضوع تحقیق بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری غیراحتمالی گلوله برفی انتخاب شدند. در نتیجه اجرای این مرحله و پس از آزمون روایی، در نهایت تعداد 46 متغیر به عنوان مهمترین چالش‌ها و 28 گویه به عنوان مهمترین راهکارهای توسعه کشت کلزا در استان البرز استخراج شدند. در مرحله دوم به منظور تعیین میزان اهمیت هریک از چالش‌ها و راهکار‌های شناسایی شده از دیدگاه کلزاکاران، متغیرها در قالب پرسشنامه‌ای با مقیاس لیکرت طراحی و پس از اجرای پیش‌آزمون و تایید روایی و پایایی آن، در اختیار پاسخگویان قرار گرفت. جامعه آماری این بخش از مطالعه شامل کلیه بهره‌برداران فعال در عرصه زراعت کلزا طی سه سال اخیر در منطقه مورد مطالعه بود که حجم نمونه در این بخش با استفاده از جدول نمونه‌گیری کرجسی و مورگان، تعیین و نمونه‌ها بر اساس روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی با انتساب متناسب انتخاب شدند. بر اساس نتایج حاصل از تحلیل عاملی انجام شده، چالش‌های شناسایی شده در قالب پنج مولفه با عناوین؛ "ضعف عوامل حمایتی و پشتیبانی"، "کمبود منابع، نهاده‌ها و زیرساخت‌ها"، "ضعف عملکرد آموزشی-ترویجی"، "مدیریت نامناسب مزرعه"، و "ویژگی‌های فیزیولوژیکی گیاه" و راهکارهای شناسایی شده در قالب سه مولفه شامل " تامین نهاده‌ها و زیرساخت‌ها"، "توسعه حمایت‌های مالی" و "ارائه خدمات تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی" شناسایی و طبقه‌بندی شدند. اصلاح عملکرد و ارتقاء کارآمدی صندوق بیمه محصولات کشاورزی، آموزش صحیح مدیریت مزرعه کلزا توسط کارشناسان خبره، و تامین و تزریق ماشین‌آلات مخصوص ریزدانه‌ها به بخش کشاورزی از جمله پیشنهاداتی است که نتایج این مطالعه به منظور توسعه سطح زیر کشت کلزا در استان البرز پیشنهاد می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigating the Factor Structure of Challenges and Strategies of Rapeseed Production Development (Studied Case: Alborz Province)

نویسندگان [English]

  • Aida Shahryari 1
  • Homayon Farhadian 2
  • Maryam Mahmoudi 3
1 M.Sc. Graduate of Agricultural Education and Extension, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Tarbiat Modares University
3 Assistant Professor, Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran.
چکیده [English]

The main purpose of this research was to study of rapeseed production challenges, as well as providing strategies for the development of this crop in Alborz Province. This descriptive-correctional study was conducted in two stages. In the first stage of this research, due to lack of comprehensive empirical background on the challenges of development of rapeseed cultivation in Alborz Province, the most important challenges and strategies for the development of rapeseed cultivation were collected from the perspective of experienced experts in the Organization and Management of Jihad-e-Agriculture, elite farmers and researchers through interviews. The statistical population of this part of the study was experienced experts, elite farmers and researchers in the field of research. Respondents were selected using non-probability snowball sampling. As a result of implementation of this stage and after the validity test, 46 and 27 variables were extracted as the most important challenges and strategies for the development of rapeseed cultivation in Alborz Province, respectively. In the second stage, in order to determine the importance of each identified variable from farmers' viewpoint, a questionnaire was designed in a Likert scale format and after the implementation of the pre-test and verification of its validity and reliability was given to the respondents. The statistical population of this part of the study included all farmers who were active in rapeseed cultivation during the last three years in the study area (N=142). Based on the results of factor analysis, the identified challenges were categorized into five factors, including: "poor supporting conditions; lack of resources, inputs and infrastructures; weak performance of educational-extension institutions; inadequate farm management; and plant physiological characteristics". The identified strategies were also categorized into three factors, including: "supply of inputs and infrastructures; financial support; and provision of research, extension and educational services". Improving the performance and efficiency of the Agricultural Insurance Fund, proper training of rapeseed field management by experts, and supplying and injecting special machinery for the agricultural sector are some of the suggestions that the results of this study offers to develop rapeseed cultivation in Alborz province.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Challenges and strategies
  • Oilseeds
  • Factor Structure
  • Rapeseed