بررسی سطح دانش و آگاهی عمومی ذی‌نفعان جوامع محلی در راستای اهداف برنامه سیپا (مطالعه موردی: تالاب امیرکلایه لاهیجان، استان گیلان)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی پژوهشکده محیط زیست جهاددانشگاهی

2 کارشناس پژوهشی پژوهشکده محیط زیست جهاددانشگاهی

10.22048/rdsj.2021.266023.1905

چکیده

با توجه به اهداف برنامه اطلاع رسانی، آموزش، مشارکت و آگاهی افزایی (CEPA) شناخت ذی‌نفعان جوامع محلی و تعیین سطح آگاهی آن‌ها در مورد تالاب‌ها ضروری است زیرا برای تدوین برنامه و اقدامات لازم به منظور حفاظت و استفاده معقولانه از تالاب نیاز به مشارکت جوامع محلی و آگاهی افزایی آن‌ها است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی- تحلیلی و در زمره تحقیقات پیمایشی است که در تابستان 98 انجام شده است. 108 پرسشنامه به صورت مصاحبه حضوری تکمیل شدند که بر اساس تعداد خانوار، سهم متناظر با آن پرسشنامه در 8 روستای حاشیه تالاب توزیع شد. در روش توصیفی به بررسی شناخت و وضعیت موجود پرداخته و داده‌ها با استفاده از روش‌های آماری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. متغیرهای مورد بررسی شامل منبع کسب اطلاعات در مورد تالاب‌ها، میزان آشنایی با ارزش‌ها و عوامل تهدید کننده تالاب، اقدامات و ابزارهای مورد نیاز برای حفاظت تالاب بودند. طبق نتایج به‌دست آمده، متغیرهای مذکور بین روستاها اختلاف معنی دار نشان نداد (05/0>P). اما بین متغیر وابسته سطح آگاهی عمومی و متغیر‌های مستقل مورد بررسی اختلاف معنی داری وجود داشت (05/0>P).

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigation of local community stakeholders’ awareness and knowledge according to CEPA goals (Case study: Amir Kelaye Wetland, Lahijan, Gilan Province)

نویسندگان [English]

  • Tooba Abedi 1
  • Masomeh Hosseini 2
1 Assistant professor, Academic Center for Education, culture, and Research, Environmental Research Institute
2 Researcher, Academic Center for Education, Culture and Research, Environmental Research Institute
چکیده [English]

Identification of stakeholders and local communities to determine their awareness about wetlands is essential according to the objectives of the Communication, Education, Participation and Public Awareness (CEPA) program. To plan and take the necessary measures for the conservation and wisely use of wetlands need to participation of local communities and their awareness raising. The statistical population of this study was 8 villages of rural municipality households of Amirkelaye Wetland, which were selected by available sampling method. The 108 questionnaires were distributed using a sample size based on the number of households in each village in summer 2020. The research methodology is conducted in a descriptive and analytical manner, so that at the descriptive stage, the present situation is identified and in the process of work, using statistical analysis. Variables were source of taking information about the wetlands, knowledge about wetland functions and treated factors and the measures to protect the wetland. The results showed that the above variables did not show significant differences between villages (p < 0.05). But there was a significant difference between the dependent variable of public awareness and the above independent variables.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Stakeholders
  • Amir Kelayeh wetland
  • wisely use
  • CEPA
تاتاری، س.، ملک نیا، ر.، رحیمیان، م. 1398. ارزیابی دوره­ها و ابزار­های آموزشی مختلف بر نگرش محیط زیستی روستاییان (مورد مطالعه: روستاهای شهرستان دوره چگنی)، محیط زیست طبیعی، منابع طبیعی ایران، (15-28) 1: 72.
حجازی، س.ی. عربی، ف.  1387. عوامل مؤثر در جلب مشارکت سازمان‌ها غیردولتی در حفاظت از محیط زیست. محیط شناسی، 106-99: (47) 34.
جلالیان، ح. جاوید، ل.، جوان، ف.، قاسمیان، ز.، 1398. سنجش آگاهی روستاییان از کشاورزی پایدار در راستای حفظ اکوسیستم طبیعی (مورد مطالعه: سکونتگاه های روستایی حاشیه دریاچه زریوار)، علوم و تکنولوژی محیط‌زیست، (197-207) 16: 21.
رحمان‌پور، ش.، رمضانی، م. الف.، 1397. بررسی نقص آموزش محیط‌زیست جوامع محلی در عملکرد زیست‌محیطی، مطالعات جامعه شناسی، (151-169) 41: 11.
زمانی، ن حاتمی، ج.، شبیری، م.، کبودوندپور، ش.، 1399. بررسی نقش آموزش محیط زیست در جوامع محلی برکاهش تعارض انسان و حیات وحش. محیط زیست جانوری، (31-40) 12: 1.
سازمان حفاظت محیط‌زیست (طرح حفاظت از تالاب های ایران)، 1399. مفاهیم، چارچوب­ها و راهبردهای برنامه ارتباطات، آموزش، مشارکت و آگاهی افزایی (CEPA). انتشارات سازمان حفاظت محیط‌زیست. 88 صفحه.
شانازی، ک.، اعظمی، م.، 1396. اثرات تالاب زریوار مریوان بر معیشت پایدار خانوارهای روستایی، علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، (235-249) 13:2.
ضیایی، م.، امین بیدختی، ع.، قربانی، ف.، 1392. ارزیابی ظرفیت جامعه محلی برای توسعه ی پایدار گردشگری. فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات مدیریت گردشگری، 88-59 :(24)8.
عسگری‌پور، الف.، امیری، م.ج.، رحیمی، س. 1399. بررسی اثربخشی آموزش محیط زیست بر نگرش و آگاهی افزایی محیط زیستی در دانش آموزان مقطع پیش دبستانی، علوم و تکنولوژی محیط‌زیست، (315-326) 4: 26.
مدبری، ه.، شکوهی، ع.، 1399. تعیین نیاز آبی زیست محیطی تالاب امیرکلایه براساس رویکرد جامع­نگر با درنظرگرفتن تضاد بین استفاده از آب برای کشاورزی و حفظ تالاب، 305-282 (3): 16.
مولایی‌هشتجین، ن.، دادرس، ح.، 1392. تحلیل اهمیت اجتماعی و اقتصادی روستاهای حاشیه تالاب بندر انزلی. چشم انداز جغرافیایی در مطالعات انسانی، 16-1 :(25)8.
میرزاده، م.، 1392. تجزیه و تحلیل آماری با نرم افزار SPSS، انتشارات تایماز، 400 صفحه.
همتی، ز.، شبیری، م.، 1395. بررسی وضعیت آموزش محیط­زیست در کشور ایران و مقایسه آن با سایر کشورهای جهان. فصلنامه انسان و محیط‌زیست (61-81)37.
Conference of the Parties (COP Resolution XII.9), 2015. The Ramsar Convention’s Programme on communication, capacity building, education, participation and awareness (CEPA) 2016‐2024. 12th Meeting of the Conference of the Parties at Punta del Este, Uruguay, through Resolution XII.9, 17p.
Hesselink F., Goldstein W., Kempen P.P., Garnett T., Dela J., 2007. Communication, Education and Public Awareness (CEPA). IUCN Publication. 308p.
Horvat, K. P., 2008. Public awareness of wetlands and their conservation. Acta geographica Slovenica, 48(1): 121–146.
Ibrahim I, Aminudin N, Young M. A, Yahya S. A. I., 2012. Education for wetlands: public perception in Malaysia. Procedia - Social and Behavioral Sciences 42:159–165.
Lemons J., Victor R.,  Schaffer  D., 2003. Conserving Biodiversity in Arid Regions: Best Practices in Developing Nations. Chapter 7: Participation of local communities in the management of wetlands in Magadiarea, Kenya. Springer US publication. 497 pp.
Oliver D. M., Zheng Y., Naylor L. A., Murtagh M., Waldron S., Peng T., 2020. How does smallholder farming practice and environmental awareness vary across village communities in the karst terrain of southwest China?. Agriculture, Ecosystems and Environment, 288: 106715.
Ramsar Convention., 2012. Water allocation and management. Ramsar handbooks for the wise use of wetlands. 4th Edition, vol. 10, Ramsar Convention Secretariat, Gland, Switzerland, www.Ramsar.org.
Roy M. B., Roy R., Roy P. K., Mazumdar A., 2015. Education is a tool for conservation of East Kolkata Wetland in West Bengal: A case study. Journal of Chemical and Pharmaceutical Research, 7(2):95-101.
Shrestha U., 2011. Community participation in wetland conservation in Nepal. Journal of Agriculture and Environment, 12: 140-147.