راهبردهای مطلوب بازاریابی تنباکو با استفاده از ابزارهای برنامه ریزی استراتژیک (مطالعه موردی: مناطق روستایی دهستان بقمچ، شهرستان چناران)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشجوی دکتری دانشگاه فردوسی مشهد

10.22048/rdsj.2021.270497.1913

چکیده

مهمترین کار بعد از تولید هر محصول، رساندن آن محصول به دست مصرف کننده است، دهستان بقمچ در شهرستان چناران به دلایل مختلف تاریخی، محیطی، اجتماعی و اقتصادی در زمینه کشت تنباکو، قطب تولید تنباکو در استان خراسان رضوی محسوب می شود؛ اما در زمینه بازاریابی محصولات (چوب و برگ تنباکو) با مشکلات متعددی دست به گریبان است. از این رو مطالعه حاضر در چارچوب برنامه‌ریزی استراتژیک ضمن شناخت عوامل داخلی و خارجی اثرگذار بر بازاریابی تنباکو، سعی در ارائه راهبردهای مطلوب بازاریابی تنباکو می پردازد. روش تحقیق توصیفی – تحلیلی است. در این مطالعه از دو ابزار برنامه ریزی استراتژیک SWOT و QSPM استفاده شد. در راستای پیشبرد اهداف تحقیق 17 قوت، 23 ضعف، 10 فرصت‌ و 17 تهدید فراروی بازاریابی تنباکو از طریق واکاوی سیاست‌های دولت، مصاحبه با فعالان حوزه بازاریابی تنباکو و تعدادی از تنباکوکاران منطقه شناسایی گردید. واحد تحلیل 41 نفر از تنباکوکاران و فعالین حوزه بازاریابی تنباکو بوده است. در ماتریس SWOT با توجه به امتیاز نهایی در 54/2=IFE و در 170/2=EFE، به منظور بهبود بازاریابی تنباکو، راهبردهای رقابتی (حداکثر– حداقل) بهینه شناخته شد. راهبردهای مطلوب به کمک ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی (QSPM)، اولویت بندی و مهمترین راهبرد «تشکیل شرکت تعاونی در روستا با مشارکت کلیه تنباکوکاران»، با امتیاز 969/0 شناسایی گردید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Optimal Tobacco Marketing Strategies Using Strategic Planning Tools(Case study: rural areas of Boqmech district, Chenaran city)

نویسندگان [English]

  • Maryam Ghasemi 1
  • mahdi masoumi 2
1 Assistant Professor of geography and Rural Planning, Ferdowsi University, Mashhad, Iran.
2 PhD student of Ferdowsi University of Mashhad.mashhad. iran
چکیده [English]

The most important task after the production of any product is to deliver that product to the consumers. Boqmech village in Chenaran city is considered as the center of tobacco production in Khorasan Razavi province for various historical, environmental, social and economic reasons; However, it faces many problems in product (Tobacco wood and leaves) marketing. Therefore, identifying the best tobacco marketing strategies will have a great impact on improving the economic situation of the people living in the region. The present study, in the framework of strategic planning, while recognizing the internal and external factors affecting tobacco marketing, provides appropriate strategies in tobacco marketing. The research was conducted in a descriptive-analytical method. To achieve the objectives of the research, 17 strengths, 23 weaknesses, 10 opportunities and 17 threats facing tobacco marketing were identified through the analysis of government policies, interviews with tobacco marketing activists and a number of tobacco growers. The analysis unit was 41 tobacco growers and activists in the field of tobacco marketing. In this research, two strategic planning tools, SWOT and QSPM, were used. In the SWOT matrix, according to the final scores in IFE = 2.54 and EFE = 2.170, the optimal competitive strategies (maximum-minimum) to improve tobacco marketing were identified. Optimal strategies were identified with the help of Quantitative Strategic Planning Matrix (QSPM) and prioritization, as the most important strategy identified with a score of 0.996 was “to form a cooperative in the village with the participation of all tobacco growers”.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Khorasan Razavi Province
  • Boqmech Dehestan
  • Marketing
  • Tobacco
  • Tobacco growers
ابراهیم­زاده، ع.، کاظمی، ش،­ا. و اسکندری ثانی، م. 1390. برنامه­ریزی استراتژیک توسعه گردشگری، با تاکید بر گردشگری مذهبی(مطالعه موردی: شهر قم)، پژوهش­های جغرافیای انسانی، 76: 141- 115.
احسان، ع.، سلیمان­زاده، ز. س.، و حقیقی، م. 1389. بررسی بازاریابی مرکبات دزفول، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، 18 (72): 41-25
جهاد کشاورزی استان خراسان رضوی، سالنامه آماری بخش کشاورزی سال 1393
جهاد کشاورزی استان خراسان‌رضوی، سالنامه آماری بخش کشاورزی سال 1394
حسینی، خ.،  فتحی، ح. و فتحی، س. 1381. بازاریابی: تحولات، چالشها و راهکارها در هزاره سوم. فصلنامه مطالعات مدیریت. ۳۳ و ۳۴:  174-146؛
رضایی‌نیکو، س.ح.ر. و غریب‌نواز، ن. 1395. روابط بین محیط، استراتژی بازاریابی و عملکرد سازمان در شرکت‌های صنایع غذایی در استان تهران، پژوهشنامه اقتصاد و کسب‌وکار، 3 (11): 105-93.
رضوانی، م. ر.، صادقلو، ط.، فرجی سبکبار، ح. و رکن الدین افتخاری، ع. 1392. تحلیل و تبیین عوامل موثر در شبکه فضایی بازاریابی شیر در نواحی روستایی (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان خدابنده - استان زنجان)، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال 2، شماره1، پیاپی 3، صص 28-1؛
روزنامه دنیای اقتصاد.1392. قابل دستیابی در: http://donya-e-eqtesad.com/news/773169؛ آخرین تاریخ دستیابی: 5/1/1398.
شاه‌ولی، م.، فاطمی، م. و ملکیان، ع. 1392. طراحی الگوی ارتباطی و اطلاع‌رسانی بازاریابی برای زعفران‌کاران شهرستان استهبان استان فارس، فصلنامه برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 17 (1): 103-87.
شبان، م.، محمودی، ا. و شوکت فدایی، م. 1392. بررسی کارایی فنی، بازاریابی و ساختار بازار زعفران ایران، نشریه زراعت و فناوری زعفران، 1 (2): 101-85.
عبدپور دلال، ع.ر. 1391. بررسی ساختار بازاریابی سیب زمینی و تعیین عوامل موثر بر آن در اردبیل، اولین همایش تخصصی توسعه کشاورزی استان­های شمال غرب کشور
فال‌سلیمان، م. و صادقی، ح.ا. 1392. تحلیل توانمندی­های بخش کشاورزی استان خراسان‌جنوبی در راستای توسعه پایدار با استفاده از مدل SWOT، فصلنامه جغرافیا و توسعه، 11 (30): 156- 139.
قاسمی، م و حسینی کهنوج، س.ر. 1399. تحلیل چالش‌های عمده بازاریابی تنباکو در سکونتگاه های روستایی استان خراسان‌رضوی(مطالعه موردی: دهستان بقمچ، شهرستان چناران)، فصلنامه مطالعات برنامه­ریزی سکونتگاه­های انسانی، دوره 15، شماره 2 (51): 390- 373.
کر، ع. و شریف­زاده، م.ش .1395. تحلیل مسائل و مشکلات کشت توتون در استان مازندران، مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 2- 47 (4): 899- 887.
مرادی، ف. 1390. نگاهی جامع به مدیریت استراتژیک، انتشارات سازمان مدیریت صنعتی، تهران.
مهرمنش، ح.، سعیدی، ن.، لسانی، پ. و بایرامی لاطران، ا. 1391. تدوین استراتژی و الویت‌بندی استراتژی‌های شرکت بهنوش ایران با مقایسه رویکرد‌های فازی و QSPM، فصلنامه علمی- پژوهشی تحقیقات بازاریابی، 2 (3): 154-135.
نجفی، ب. و فرج زاده، ز. 1389. نقش تعاونی­های روستایی در بازاریابی محصولات کشاورزی مطالعه موردی استان فارس، مجله تعاون، 21(1): 25-1.
نوری­زاده، م. 1390. آشنایی با عوارض مصرف سیگار و قلیان، معاونت دانشجویی و فرهنگی، مرکز مشاوره دانشجویی دانشگاه تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
Anderson, S., Hastings, G & MacFadyen, L. 2002. Strategic marketing in the UK tobacco industry, The lancet oncology, 3(8): 481-486.‏
Biener, L & Siegel, M. 2000. Tobacco Marketing and Adolescent Smoking: More Support for a Causal Inference, American Journal of Public Health, 90(3): 407- 41
Collard, C,.Thompson, D And Collishaw, N. 2005. Transforming The Tobacco Market: Why The Supply Of Cigarettes Should Be Transferred From For-Profit Corporations To Non-Profit Enterprises With A Public Health Mandate, Special Communication, 14: 278-283.
Crosbie, E., & Thomson, G. 2018. Regulatory chills: tobacco industry legal threats and the politics of tobacco standardised packaging in New Zealand, The New Zealand medical journal, 131(1473): 25.‏
Menon, A & Menon, A. 1997. "Enviropreneurial Marketing Strategy: The Emergence of Corporate Environmentalism as Market Strategy", Journal of Marketing, 61: 51-67.
Nakkash, R. T., Khalil, J., & Afifi, R. A. 2011. The rise in narghile (shisha, hookah) waterpipe tobacco smoking: a qualitative study of perceptions of smokers and non smokers. BMC public health, 11(1): 315.
Reidy, p & Walsh, k. 2011. Economics of tobacco: modeling the market for cigarettes in Ireland, Research and Analytics Branch, Planning Division, Revenue Commissioners, February 2011.
Ribisl, K. M., D'Angelo, H., Feld, A. L., Schleicher, N. C., Golden, S. D., Luke, D. A., & Henriksen, L. 2017. Disparities in tobacco marketing and product availability at the point of sale: results of a national study, Preventive medicine, 105: 381-388.‏
Roberts, M. E., Berman, M. L., Slater, M. D., Hinton, A., & Ferketich, A. K. 2015. Point-of-sale tobacco marketing in rural and urban Ohio: could the new landscape of tobacco products widen inequalities?, Preventive medicine, 81:232-235.‏
Slater, F. and Olson, E M. 2001. "Marketing's Contribution to the Implementation of Business Strategy: An Empirical Analysis," Strategic Management Journal, 22(11): 1055-1067.
Stern, N. and Rose, G. 2006. "The Effect of Strategic Complexity on Marketing Strategy and Organizational Performance", Journal of Business Research, 59: 1–10.
Waddell, E. N., Sacks, R., Farley, S. M., & Johns, M. 2016. Point-of-sale tobacco marketing to youth in New York State, Journal of Adolescent Health, 59(3): 365-367.‏