تحلیل روابط بین عملکرد زعفران و مدیریت آبیاری کشاورزان زعفرانکار مناطق روستایی تربت‌حیدریه و فاروج

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر پژوهشکده زعفران دانشگاه تربت حیدریه و دانشجوی دکتری زراعت، دانشگاه بیرجند

2 دانشیار گروه تولیدات گیاهی و پژوهشگر پژوهشکده زعفران، دانشگاه تربت حیدریه

3 استادیار گروه علوم و مهندسی آب، مجتمع آموزش عالی میناب، دانشگاه هرمزگان

10.22048/rdsj.2021.258176.1888

چکیده

به منظور بررسی رابطه بین آبیاری تابستانه با عملکرد زعفران، مطالعه‌ای در روستاهای منطقه تربت‌حیدریه (خراسان‌رضوی) و فاروج (خراسان‌شمالی) صورت پذیرفت. بدین منظور با مصاحبه رودررو با تعدادی از کارشناسان و کشاورزان پیشرو، پرسشنامه‌هائی در سال 1398 تهیه و تکمیل گردید. براین اساس تعداد 91 مزرعه (با مساحت قطعات 5/0 تا 7 هکتاری) زعفران با سنین 1 تا 4 سال در روستاهای منطقه مورد مطالعه قرار گرفت. همچنین بر این اساس تیمارهای زمان اولین آبیاری شامل آبیاری در 20 مردادماه، آبیاری در 15 شهریور و آبیاری در 10 مهرماه بعنوان تیمارها و اثر آن‌ها بر عملکرد زعفران در نظر گرفته شدند که بر اساس طرح کاملاً تصادفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در مزارع دو ساله مقدار عملکرد کلاله خشک زعفران به طور معنی داری تحت تأثیر زمان اولین آبیاری قرار نگرفت ولی زمان اولین آبیاری، تأثیر معنی­داری بر عملکرد زعفران (کلاله خشک) بویژه در مزارع 1، 3 و 4 ساله داشت.  انجام اولین آبیاری در 10 مهر ماه، بیشترین مقدار عملکرد کلاله خشک زعفران را برای مزرعه یکساله به دنبال داشت، اما برای مزارع دو ساله، اولین آبیاری در 15 شهریور بیشترین تأثیر را در افزایش عملکرد کلاله خشک زعفران در مناطق تربت‌حیدریه و فاروج به همراه داشت. رابطه بین صفت آلودگی قارچی وارد شده در مدل با ضریب 779/4-  با صفت عملکرد (کلاله) در سال سوم و با ضریب 731/7- برای سال چهارم منفی بوده و این به آن معنی است که بین صفت عملکرد (کلاله) در سال سوم و چهارم و متغیر آلودگی قارچی، رابطه رگرسیونی منفی وجود دارد. نتایج همچنین نشان داد که 64 درصد از تغییرات صفت آلودگی به پوسیدگی قارچی بنه ها به تعداد آبیاری مزارع زعفران مربوط می باشد. لذا آبیاری زودهنگام در تابستان نظیر مرداد ماه بخصوص در مزارع 3 و 4 ساله به منظور جلوگیری از انواع آلودگی­ها توصیه نمی‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Assessment of relationships between saffron yield and irrigation management of farmers in rural areas of Torbat Heydarieh and Farooj

نویسندگان [English]

  • alijan salariyan 1
  • Hassan Feizi 2
  • Amir Salari 3
1 Expert in research and education unit, saffron institute, University of Torbat Heydarieh.
2 Associate Professor of Department of Plant Production, and Researcher of Saffron Institute, University of Torbat Heydarieh
3 Assistant Professor, Minab Higher Education Complex, University of Hormozgan
چکیده [English]

In order to investigation of relationships between saffron yield and summer irrigation a survey was conducted in fields of rural areas of Torbat Heydarieh and Farooj, Iran. The survey was done by questionnaires as face to face interview with farmers and expertise of this subject in 2019. Based on this method, 90 saffron fields (area about 0.5- 7 ha) with 1-4 years ages were studied. In addition effect of first irrigation treatments consisted irrigation on august, on mid-September and on early October on saffron yield based on completely randomized design was performed. Results indicated that in 2 years old fields did not significantly affected by first irrigation time, but the time of first irrigation had significant effect on saffron yield especially in 1, 3 and 4 years-old farms. Irrigation on early October in one year-old farms showed the highest stigma yield, but in two years- old farms this condition occurred on mid-September at Torbat Heydarieh and Farooj. In addition there was a negative relationship between fungi contamination with yield (-4.779) in three years- old and regression coefficient was -7.731 in four years-old farms. Furthermore there was about 64 % of changes in corm contamination to fungi related to number of irrigation. Therefore early irrigation of farms in summer such as August especially in three and four years-old because of enhancement of contamination to fungi diseases do not recommend.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Stigma yield
  • irrigation
  • Medicinal plant
  • corm disease
امیرقاسمی، ت. 1387. زعفران طلای سرخ. انتشارات آیندگان، تهران. 112 صفحه.
ابریشم­چی، پ. 1382. بررسی برخی تغییرات بیوشیمیایی مرتبط با شکست خواب و تشکیل گل در زعفران. سومین همایش ملی زعفران ایران. مشهد. آذرماه 1382
رحیمی، ح.، مختاریان، ع.، بازوبندی، م.، رحیمی، ح.، کیانی، م.، بهداد، م. 1387. بررسی اثرات عمق کاشت و آبیاری تابستانه بر جمعیت کنه Rhizoglyphus robini (Acari: Acaridae) در شهرستان گناباد. آفات و بیماری‌های گیاهی. 76(1): 18-1
رضایی، ا.، فیضی، ح.، و مرادی، ر. 1398. واکنش خصوصیات کمی و کیفی گل زعفران به زمان قطع آخرین آبیاری و منابع مختلف کودی. زراعت و فناوری زعفران، 7(1): 35-3
رضوانی مقدم، پ.، کوچکی، ع. ملافیلابی، ع.، سیدی، س.م. 1392. اثرات تاریخ و مقادیر کاربرد کاه و کلش گندم برخصوصیات بنه های دختری و گل انگیزی زعفران( (Crocus sativus L. در سال دوم. زراعت و فناوری زعفران. 1(1): 70-55
سجاسی قیداری، ح. و بهروز، ز. 1396. تحلیل اثرات تغییر الگوی کشت ناشی از خشکسالی در مناطق روستایی به محصول زعفران در روستاهای دهستان زبرخان. فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی. 4(1): 31-38
صادقی، ب . 1382 . زعفران یک میراث فرهنگی، یک دغدغه ملی. سومین همایش ملی زعفران ایران. مشهد. آذرماه 1382
علیزاده، ا.، سیاری، ن.، احمدیان، ج.، محمدیان، ا. 1388. بررسی مناسب‌ترین زمان شروع آبیاری زراعت زعفران در استان‌های خراسان رضوی، شمالی و جنوبی. مجله آب و خاک. 23(1): 118-109
فیضی، ح.، ملافیلابی، ع.، صحابی، ح.، احمدیان، ا. 1393. اثر شخم حفاظتی و آبیاری تابستانه بر عملکرد گل و شاخص‌های کیفی زعفران. نشریه زراعت و فناوری زعفران. 2(4): 263-255
قربانی‌قوژدی، ح. 1382. تأثیر آبیاری تابستانه بر ویژگیهای زایشی زعفران. سومین همایش ملی زعفران ایران. مشهد. آذرماه 1382
کافی،م.، راشد محصل، م.، کوچکی، ع.، ملافیلابی، ع. 1381. زعفران: فناوری، تولید و فرآوری. انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
محمدآبادی، ا., رضوانی مقدم، پ.,فلاحی، ج. 1390. اثرات الگوی کاشت و زمان اولین آبیاری بر رشد و عملکرد زعفران (Crocus sativus L.).  . بوم شناسی کشاورزی3(1): 96-84
مالکی، م.ر.، ثقه الاسلامی، م.ج.، موسوی، س.غ.، و فیضی، . 1399. .مطالعه اثر مدیریت آبیاری و محلول­پاشی محرک‌های رشد بر عملکرد کمی و برخی ویژگی­های کیفی زعفران. زراعت و فناوری زعفران. 8 (4): 525-511
مسافری، ض.، 1380. اثر رژیم‌های مختلف آبیاری بر عملکرد زعفران. پایان‌نامه کارشاسی ارشد آبیاری و زهکشی. دانشگاه فردوسی مشهد.
Behdani, M., Nassiri, A.M., and Koocheki, A.A. 2003. Modeling saffron flowering time across a temperature gradient. 2th International Symposium on Saffron Biology and Technology, Albacete, Spain, 22-25 October 2003, p. 215-218.
Benschop, M., 1993. Crocus, In: The physiology of flower bulbs. Hertogh, A., de. Nard, M. Leed. (Eds.) Amsterdam, Elsevier, (Chapter 19), pp. 257–283.
Bicharanloo, B., Rezvani Moghaddam, P.,  Asadi, G. 2020. Does summer irrigation alter nitrogen uptake and utilisation efficiency of saffron (Crocus sativus L.) for different organic and chemical fertilisers?, Archives of Agronomy and Soil Science, DOI:10.1080/03650340.2020.1808200
Daneshvar Kakhki, M., and Farahmand Gelyan, K. 2012. Review of interactions between e- commerce, brand and packaging on value added of saffron: a structural equation modeling approach. African Journal of Business Management 6(26): 7924-7930.
De-Maastro, G., Ruta, C., 1993. Relation between corm size and saffron flowering. Acta Horticultura 344: 512-517.
Koul, K.K. and Farooq, S. 1984. Growth and differentiation in the shoot apical merist of the saffron plant. (Crocus sativus L.). Journal Indian Botany Society. 63: 153-160.
Molina, R.V., Valero1, M., Navarrol, Y., Guardiola, J.L., García-Luis, A. 2005. Temperature effects on flower formation in saffron (Crocus sativus L.). Scientia Horticultura 103: 361-379.
Temperini, O., Rea, R., Temperini, A., Colla, G., and Rouphael. 2009. Evaluation of saffron (Crocus sativus L.) production in Italy: Effect of the age of saffron fields and plant and plant density. Food, Agriculture and Environment 7: 19-23.
Yamane, T. 1967. Elementary sampling theory. Englewood Clius, NJ, USA: Prentice- Hall.